ਸੁਣੋ, ਰਾਮਾ! ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾਮ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਹੀ ਇੱਕ ਪੱਖ ਵਾਂਗ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਲਹਿਰ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਗੱਲ ਅੰਦਰੋਂ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਆਪਣਾ-ਪਰਾਇਆ, ਤੇਰਾ-ਮੇਰਾ, ਮਨ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਕ ਜਾਣ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਹਕੀਕਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੁਰਤ-ਫੁਰਤ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਤਰਸਿਆ ਜਾਵੇ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਾਂਗ—ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਵਾਂਗ—ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੁਕ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤਿਕਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਡਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਸੁਖ, ਦੁਖ, ਹੋਣਾ, ਨਾ ਹੋਣਾ, ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਕ ਭਾਵਾਂ—ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਸਭ 'ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹਾਂ' ਜਾਂ 'ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ' ਵਾਂਗ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਗਲ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ, 'ਕਿਆ ਛੱਡਣਾ, ਕਿਆ ਲੈਣਾ?' ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਹੈ—ਸਮਝਣ ਤੇ ਦਿੱਖ ਤੋਂ ਪਰੇ—ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਲੈਣ-ਛੱਡਣ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁਕ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਹਾਲਤ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਚਾਨਣ ਦੇ ਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਠੰਢ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰਕਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕਸਾਰ, ਇਕ-ਨੁਕਤਾ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਗਿਆਨੀ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ, ਆਨੰਦ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਗਿਆਨੀ ਲਈ ਇਕ ਬਾਗ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਬਣੀ ਹੈ, ਦੁਖ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਨਗਰ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, Sovereignty ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ? ਰਾਮਾ, ਇਹ ਰਸਦਾਰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ; ਗਿਆਨੀ ਲਈ, ਇਹ ਅਨੰਤ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਰੌਸ਼ਨ ਹਨ, ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਫੈਲੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਪੈਰ ਨਗਰੀ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਵਾਲ ਲਤਾਵਾਂ ਤੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਚੰਬੜ ਇਸ ਦੀ ਕੰਧ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਟਿਖਣੀਆਂ, ਪਿੰਡੀਆਂ, ਰਾਨਾਂ ਤੇ ਗੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸਤੰਭਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲਵੇ ਲਕੀਰਾਂ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਬਣੇ ਹਨ, ਚੰਬੜ, vital points, veins, joints—ਇਹ ਸਭ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਹਨ। ਦੋ ਰਾਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਇਸ ਦੀ ਜੇਨਟਲੀਆ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਚੰਬੜ ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਪਰਤ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਮਾਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਝਲਦੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਭੌਂ, ਮੱਥੇ ਤੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਚੌੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਖੁੱਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੇ ਕਵਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿੱਖਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਇਕ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦੇ ਸਤਨ ਕਵਲ-ਕੁੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਮੋਢੇ ਖੇਡਦੇ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਉਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਘਣੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੇਟ ਇਕ ਖੱਡ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੀਦਾ ਖਾਣਾ ਸੁੱਟਿਆ ਤੇ ਪੀਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਲੇ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਹਵਾ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੋ ਵੀ ਦਿਲ ਦੇ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਜੀਵਨ-ਸਾਹ ਦੀ ਨਗਰੀ ਨੌ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਹਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਖੁੱਲਾ ਹੋਇਆ, ਦੰਦ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੀਭ ਅੰਦਰ ਘੁੰਮਦੀ, ਖਾਣਾ ਚਬਾਉਂਦੀ ਤੇ ਚੱਖਦੀ ਹੈ। ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਕੂਏ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਿੱਠ ਦਾ ਖੇਤਰ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇ ਕਮਰ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੇ ਵਕਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮਲਦਵਾਰ ਗੰਦ ਨਾਲ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੰਦਰ ਅੰਤਹੀਨ ਮੈਲ ਹੈ; ਮਨ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਵੈਸ਼ਿਆ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਚੰਚਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਬੁਧੀ ਦੇ ਮੱਛੀਰੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਨੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਦੀ ਖਿੜਤ ਮੋਹਕ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਨਗਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਦੁਖ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲਾਭ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਅਜਾਣ ਲਈ, ਇਹ ਅਣਗਿਣਤ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਹੈ; ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਲਈ, ਇਹ ਅਣਗਿਣਤ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਨਾਸਕ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਗਰੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨੀ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗਿਆਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਆਉਣ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਰਥ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਧੁਨੀ, ਰੂਪ, ਰਸ, ਸਪਰਸ਼, ਸੁਗੰਧ, ਰਿਸ਼ਤੇ, ਤੇ ਦੌਲਤ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਲਈ ਲਾਭ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਰਾਮਾ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁਖ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਝਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਝਲਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨੀ, ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਚਿੰਤਾ ਦੇ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨ ਦੇ ਮੱਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਵਿਵੇਕ, ਨੂੰ ਲਾਲਚ ਤੇ ਦਵੈਤ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਅੰਦਰੋਂ, ਸੰਸਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਡਰ ਦੇ ਰੂਟਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਾਲਚ ਦੇ ਭਵੰਡ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦਾ, ਇੱਛਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਕਿਲੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ, ਤੇ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਭਟਕਦਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਦਿਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਨਗਰੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ 'ਧਿਆਨ' ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਹੈ, ਆਨੰਦ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਾਂਗ। ਉਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਅਡੋਲ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹੀ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ? ਜਦੋਂ ਗਿਆਨੀ ਲਈ ਸਰੀਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਘਟਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਟਕਾ-ਅਕਾਸ਼ ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾ, ਗਿਆਨੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਤੇ ਮੁਕਤੀ, ਖੇਡ ਤੇ ਚੇਤਨਾ, ਤੇ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ।