ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਅੰਗ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ ਤੇ ਫੌਰਨ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਉਹ ਐਸਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਬੇਲ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਮੰਡਲ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ, ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਜੀਵਨ-ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਾਜੁਕ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਾਡੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਦੇ ਘਾਟ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਬਾਲਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕੁੜੀ ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਜਾਂ ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਬੇਲ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਊਰਜਾ ਫੁੱਲ ਪਈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੀਰਜ ਉਠਿਆ, ਜੋ ਚਲਦੀ ਸਾਹ ਨਾਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਰਸ ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨਿਰਮਲ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਨਵੇਂ ਜਾਗੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੱਫੀ ਪਾਈ, ਉਸਦਾ ਹਿਰਦਾ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦਾ ਬੱਦਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਨੂੰ ਚੰਬੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਰਿਗੁ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; "ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ," ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, "ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ," ਇਹ ਮਮਤਾ ਭਰਿਗੁ ਨੂੰ ਵੀ ਆ ਫੜੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਰੂਪ ਕਾਇਮ ਹੈ, 'ਮੇਰਾ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਏ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਕੌਲ-ਸਰੋਵਰ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੋੜੀ, ਚੱਕਰ ਦੀ ਜੋੜੀ ਵਾਂਗ, ਲੰਮੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲੀ, ਜਾਂ ਮੋਰ ਤੇ ਬੱਦਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਦੀ ਡੋਰੀ ਨੇ ਜੋੜਿਆ ਹੋਵੇ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਚੀਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਸਹੀ ਆਚਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਭਰਿਗੁ ਤੇ ਭਾਰਗਵ, ਦੋਵੇਂ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਖੜੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ। ਜੋ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਸੀ, ਉਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋਏ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਤੇ ਆਸਾਨ ਰਹੇ, ਸਥਾਨ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਹਾਲਾਤ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ। ਫਿਰ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਭਰਿਗੁ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਸਰਵੋਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਵਿਸ਼ਰਾਮੀ ਕਾਰਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਗਵ ਦਾ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਬ੍ਰਹਮ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਨਮ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਵਸਥਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਤਤਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਨਿਰਮਲ ਚੇਤਨਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨ, ਜਿਸਦੀ ਸਾਰ ਸਤਤਵ ਹੈ, ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਭੰਵਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਭਰਮ ਭਰਿਗੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ ਇਹੀ ਉਦਾਹਰਨ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਆਪਣਾ ਅੰਕੂਰ, ਪੱਤੇ ਆਦਿ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ-ਝੂਠੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਵੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ; ਹਰ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਝੂਠੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਝੂਠੀ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਚੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਡੁੱਬਦਾ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸਿਰਫ ਮੋਹ ਹੈ, ਮਾਇਆ ਦਾ ਖੇਡ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਅਰਥ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ-ਅੰਡਾ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਣਦੇਖੇ ਸੰਸਾਰ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀਆਂ, ਐਸੇ ਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰਿਕ ਮੋਹ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ। ਇੰਝ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ; ਉਹ ਹਨ, ਪਰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੇ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰੇਤ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹਨ—ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਬਣੇ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ। ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਭੂਸ਼ਣ, ਅਸੀਂ ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਾਂ, ਝੂਠ ਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਮਿਲੇ-ਝੁਲੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸੱਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ ਭਰਮ ਵਾਂਗ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਸੰਤ ਦਾ ਰਸ ਨਵੇਂ ਅੰਕੂਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਲਪਨਾ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਅਤਿ-ਸੱਚਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਮਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਜਾਂ ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਖ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਜਾਲ ਮਨ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਲੰਮਾ ਸੁਪਨਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਸਤੀਤਵ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਸਤੀਤਵ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੋਵੇ, ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ—ਇਹ ਸੱਚੀ ਜਾਂਚ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਨਿਰਮਲ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕੇਸਰ ਦਾ ਰੰਗ ਸਿਰਫ ਸੁਤਲੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆਈ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਗੁਣ ਜਰੂਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਸੁਰਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਗੰਦੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕਾਗ੍ਰ ਵਿਜ਼ਨ ਮਲਿਨ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਰਤਨ ਨੂੰ ਘਿਸ ਕੇ ਜਾਂ ਤਬੀਏਤ ਨਾਲ ਤੰਬਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਮੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਥਾ ਸੰਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਰਿਗੁ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੂਲ ਭਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।