ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਨਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਸੁਰਤ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਜਾਗਰੂਕ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਡਟਿਆ ਰਹੁ। ਜੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਉਸ ਨਿਰਮਲ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਿੱਥੇ ਮਲਕੀਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਸਾਰੇ ਚਾਹ ਮਿਟ ਗਏ ਹੋਣ, ਤੇ ਮਨ ਚਮਕਦਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਵੀ, ਇਸ ਸੂਰਜ ਵਲੋਂ ਸੂਕ ਚੁੱਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਵੇਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈਏ, ਹੇ ਉੱਚਕੁਲ ਵਾਲੇ। ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਮੁੜ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਵਰਗੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਹਾ-ਕਲਪ ਦਾ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਕਦੇ ਨਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕਿਆ ਫੁੱਲ। ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਚਾਰਯਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਹੁ। ਤੁਹਾਡੀ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਹੋਵੇ; ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਅਡੋਲ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਅਣਚਾਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਫੁੱਲ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਅਚਾਨਕ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਮਾਣਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਨਿਯਤ ਬਾਤ ਕਹਿ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਭਾਗ ਦੇ ਅਟੱਲ ਤੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਨਾਜੁਕ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਸੁੱਕ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਪਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਧਵ ਨਵੀਂ ਬੇਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਅੰਗ ਪੀਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਜਲਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਬੇਲ। ਜਦ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਮੰਤਰਾਂ ਤੇ ਕਮੰਡਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਥਾਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਾਵਣ ਦੇ ਕਮਲ ਜਾਂ ਵਸੰਤ ਦੀ ਨਵੀਂ ਬੇਲ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ ਸੀ; ਜਦ ਉਹ ਭਰ ਗਈ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਉਰਜਾ ਫੁੱਟ ਪਈ। ਫਿਰ, ਬੀਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਾਸ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਰਸ ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਂ ਉਠੀ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪਹਾੜ ਦੀ ਝੁਕਾਈ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ; 'ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਜੰਮੀ ਹੈ'—ਇਹ ਸੋਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ' ਵਾਲੀ ਮਮਤਾ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਵੀ ਘੇਰ ਲਿਆ; ਜਦ ਤੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਮੈਰਾਪਣ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਏ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਚਮਕ ਵਧਾਉਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਕਮਲ-ਝੀਲ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚੱਕਰ ਦੇ ਜੋੜੇ ਵਾਂਗ, ਲੰਮੀ ਵਿਛੋੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲੇ, ਜਾਂ ਮੋਰ ਤੇ ਬੱਦਲ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੌਸਮ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਡੋਰ ਨੇ ਜੋੜਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਲੰਮੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਦੁਜਾ-ਜੰਮੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਸਹੀ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੇ ਭਾਰਗਵ austerity ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ। ਜੋ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਸੀ, ਉਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯਾ ਬਣੇ, ਉਹ ਸਥਾਨ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਹਾਲਾਤ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨ ਤੇ ਅਡੋਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਪਣੇ ਨਿਰਮਲ, ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਚੋਟੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਭੁੱਲ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਹੋਰ ਹੋਰ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਗਵ ਦਾ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਬ੍ਰਹਮ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਨਮ ਦੀ ਮੈਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਚਾਹ ਠੰਢੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਵਸਥਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸੱਤਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹੀ ਨਿਰਮਲ ਚੇਤਨਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੱਤਵ ਵਾਲਾ ਮਨ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭੰਵਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪੇ ਹੀ ਭੁੱਲ ਪੈ ਗਈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ ਇਹ ਉਦਾਹਰਨ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਆਪਣਾ ਅੰਕੁਰ, ਪੱਤੇ ਆਦਿਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਭਟਕਾਵਿਆਂ ਦਾ ਗੁੱਛਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ; ਹਰ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਝੂਠਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਝੂਠਾ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਾਂ ਉਗਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਇਆ ਦਾ ਭਰਮ ਹੈ, ਵਿਅਰਥ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ-ਅੰਡਾ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਧਾਰਨਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਣਦਿੱਖੇ ਸੰਸਾਰ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰੀ ਭਟਕਾਵਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ; ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰੇਤ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਦੈਤ ਵੀ ਏਸੇ ਹਨ—ਵਿਚਾਰ ਰੂਪੀ ਸਰੀਰ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਅਸੀਂ ਤੇ ਇਹ ਜੀਵ ਸਾਰੇ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸੱਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।