ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਸਰੀਰ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਵਾਲੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਸੁਖ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਅਸਨ ਰਹਿਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਉਹ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਲੱਗਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਜਦ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੀੜਤ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਢੇ ਤੇ ਅਚਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸਤੰਭ ਵਿਚ ਪਈ ਪਰਛਾਈ ਹਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਤੰਭ ਖੁਦ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵੀ, ਸਿਰਫ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਹੀ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਮਨ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਚਲਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚਲ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਪਰਛਾਈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਵੇਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੰਸਾਰਕ ਕਰਮ ਛੱਡ ਵੀ ਦਿੱਤੇ, ਪਰ ਮਨ ਅਵਿਗਿਆਤ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਮਨ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਖੁਲ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ, ਬੰਨ੍ਹ ਤੇ ਮੁਕਤੀ, ਇਹ ਸਭ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਬਾਹਰੋਂ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲੋ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਰੇ ਆਚਰਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੋ। ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਸਨ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੋ। ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋ। ਇਹੀ ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰਿਕ ਮਮਤਾ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡਿੱਗੋ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭਵਰ ਤੇ ਰੋਗ ਹੈ, ਹੇ ਉੱਚ ਲਕਸ਼ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ। ਤੂੰ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ! ਤੇਰੀ ਸਵਭਾਵ ਪਵਿੱਤਰ, ਜਾਗਰੂਕ ਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਸ਼ਠ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੋ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਿੱਥੇ ਮਮਤਾ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮਨ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸਲ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਰਗਵ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸੜਿਆ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਵੀਂ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈਏ, ਹੇ ਮਹਾਨ। ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਪਿਛਲੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਜਦ ਵੱਡਾ ਯੁਗ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਕਦੇ ਨਾ ਲੈਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕਾ ਫੁੱਲ। ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯਾ ਦਾ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ; ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲੀਏ। ਜਿਸ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲ ਛੱਡਿਆ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਲੀਲਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਨਿਯਤੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਧਵ ਨਰਮ ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਅੰਗ ਪੀਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਜਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਲਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕੱਟੀ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਜਲ-ਕੁੰਭ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨਰਮ ਦੇਹ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਾਡੀਆਂ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਣ ਵਿਚ ਦਰਿਆ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਾਨੋ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਕਮਲ ਸੀ ਜਾਂ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਲਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਖਿੜ ਪਈ। ਫਿਰ, ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੋਈ, ਬੀਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਰਸ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਵਾਂ ਜਾਗਿਆ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਮਨ ਵਿਚ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਨੂੰ ਚੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ; “ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ”—ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, “ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ” ਵਾਲੀ ਮਮਤਾ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਵੀ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਤਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਤਦ ਤਕ ਮੈ-ਪਣ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੋਹਾਂ ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਏ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਜੋਤ ਵਧਾਉਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਚੱਕਰ ਦੀ ਜੋੜੀ, ਲੰਬੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲ ਗਏ; ਜਾਂ ਮੋਰ ਤੇ ਬੱਦਲ, ਮੌਸਮ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਡੋਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਲੰਬੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਲੀ ਇਛਾ ਨਾਲ, ਗਿਆਨੀ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਕੱਠੇ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੁਜਾ ਜਨਮੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਸਹੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੇ ਭਾਰਗਵ austerity ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਤੇ ਸੂਰਜ। ਜੋ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਸੀ, ਉਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋਏ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯਾ ਬਣੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਾਨ ਤੇ ਅਡੋਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ, ਜਗ੍ਹਾ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਹਾਲਾਤ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ। ਫਿਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯਾ ਦੀ ਪਦਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਸਹੀ ਸਥਾਨ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਚ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਭੁੱਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਹੋਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਏ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਗਵ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਬ੍ਰਹਮ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਨਮ ਦਾ ਦਾਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਵਸਥਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਤਤਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਨਿਰਮਲ ਚੇਤਨਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨ, ਜਿਸਦੀ ਸਾਰ ਸਤਤਵ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭੰਵਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਸੰਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ, ਮਮਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਲੀਲਾ, ਤੇ ਆਤਮ-ਸਵਰੂਪ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ।