ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਕੜੀ ਧੁਪ ਨਾਲ ਸੜੀ ਹੋਈ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਉਡਾਈ ਹੋਈ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਇਕ ਨਾਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪਾਪ ਲਗੇ ਹੋਣ, ਖੜੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਡੋਲਦੀ, ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਝਟਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਦੀ, ਤੇ ਬੱਦਲ ਆਉਣ 'ਤੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਥਰ-ਥਰ ਕੰਪਦੀ। ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਥਰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਕਰੀ ਸੀ, ਸੁੱਕੇ ਅੰਗ ਅੰਦਰ ਤਾਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਝੰਝਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵੀਣਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੇਟ ਖਾਲੀ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਿਆ। ਭ੍ਰਿਗੁ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤਪ ਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਪਤਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ; ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ ਖੂਨ ਰਹਿਤ ਹੋ ਚੁਕਾ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਰਿਹਾ। ਇਕ ਦਿਨ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਿਮਰਤਾ ਵਿੱਚ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਧਰਮ ਦੀ ਹੱਦ ਵੇਖੀ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮ ਨੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੰਗਾਲ ਕਾਂਚਾ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਖ-ਦਰिदਰਤਾ ਨੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਧੁਪ ਨਾਲ ਸੁੱਕਿਆ, ਚਮੜੀ ਫਟੀ ਹੋਈ, ਜੋੜ ਉਭਰੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਪੇਟ ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵ ਵਿੱਚ ਇਕ ਪਿਆਸਾ ਬੱਦਕ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅੱਖ ਦੀਆਂ ਖਾਲੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੀੜੇ ਸੋ ਰਹੇ, ਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ। ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਆਨੰਦ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਪਹਾੜੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਧੋਇਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਸੁੱਕਾ ਢੇਰ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ। ਪਵਿੱਤਰ ਖੋਪੜੀ, ਚੰਦ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ, ਕਮਫ਼ਰ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗਾ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਮਖੌਲ ਕਰਦੀ। ਗਰਦਨ ਸਿੱਧੀ, ਸੁੱਕੀ ਤੇ ਰਾਖੀ, ਮਾਸ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਲਕੀਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਰੂਪ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਗਰਦਨ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਪੇਲੀ, ਮਾਸ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਗਿਆ, ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਨੱਕ ਦੀ ਹੱਡੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਰੂਪ ਦੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ। ਲੰਮੀ ਗਰਦਨ, ਚਿਹਰਾ ਉੱਤੇ ਉਠਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਸਾਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਪਿੰਡੀਆਂ, ਗੁੱਟ, ਬਾਂਹਾਂ—ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਲੰਬੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਤਹੀਨ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਮਾਪ ਰਹੀਆਂ, ਲੰਬੇ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਘਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਪੇਟ ਸੁੱਕਾ, ਬਾਕੀ ਚਮੜੀ ਕਮਲਾਈ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਖਾਲੀਤਾ ਦਿਖਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਇਹ ਸੁੱਕਾ ਕਾਂਚਾ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਾਂਗ, ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ; ਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਯਾਦ ਆਈ। ਵੇਖਣ ਦੇ ਹੀ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਸੋਚਿਆ—ਕੀ ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਕਦੇ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ? ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ, ਤੇ ਤੁਰੰਤ, ਸਮੇਂ ਵਲ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਕਾਲ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸਮਾਂ—ਜੋ ਸੂਖਮ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ—ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਫਾਂਸ ਨਾਲ, ਕੰਡੇ ਤੇ ਜੰਗੀ ਜੜਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਛੇ ਬਾਂਹਾਂ, ਛੇ ਚਿਹਰੇ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਟੋਲੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਖਿੜੇ ਕਿੰਮਸ਼ੂਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਮਹਿਮਾ ਦਿੰਦੀ। ਉਸ ਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੇ ਕੋਨਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੁੰਦਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੇ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੋਟੀ, ਉਸ ਦੀ ਫਾਂਸ ਦੇ ਸਾਹ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ, ਝੂਲੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਵਾਂਗ ਡੋਲ ਰਹੀਆਂ। ਸੂਰਜ ਦਾ ਗੋਲ, ਉਸ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਮੰਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਡੂੰਘਾ ਸੀ, ਤੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਤੋਖ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ: "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਸਮਝ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉੱਚ-ਨੀਚ ਵੇਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਭਟਕਦੇ ਨਹੀਂ—ਤੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਭਟਕ ਸਕਦੇ? ਤੁਸੀਂ ਅਸੀਮ ਤਪ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਨਿਯਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ; ਇਸ ਕਾਰਨ, ਤੁਸੀਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੋ—ਇਹ ਸਤਿਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਥਕਾਓ; ਜੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਅੱਗਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੜਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸਾੜ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਿਗਲ ਲਈ; ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿਹੜਾ ਸਾਡੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸੀਂ ਭੋਗੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਭੋਜਨ; ਇਹ ਨਿਯਤੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਅਸਲ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ। ਅੱਗ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੀ, ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੇਠਾਂ ਵਹਿੰਦਾ, ਭੋਜਨ ਭੋਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਰਚਨਾ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇੱਥੇ, ਇਹ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਹੈ: ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਜਦੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਦੇਖੀਏ, ਨਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਭੋਗੀ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਦੇਖੀਏ, ਤਾਂ ਕਈ ਕਰਤਾ ਦਿਖਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਰਤਾ ਤੇ ਅਕਰਤਾ ਦੇ ਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਹਨ; ਇਹ ਗਲਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਰੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਫੁੱਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਜਾਂਦੇ, ਜੀਵ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ; ਇੱਥੇ ਕਾਰਨ-ਕਰਤਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਯਤੀ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵ ਦੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਤੇ ਅਕਰਤਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਾ ਸੱਚੇ ਹਨ, ਨਾ ਝੂਠੇ, ਐਸਾ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮਨ, ਗਲਤ ਮੋਹ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਤੇ ਅਕਰਤਾ ਦਾ ਭਾਵ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਸੱਪ ਸਮਝ ਲੈਣਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮੇਂ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਭਾਵ, ਨਿਯਤੀ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਇਆ।