ਇੱਥੇ ਹਵਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੰਦ ਅਤੇ ਪਰਜਟ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰ ਸੁਗੰਧ ਰਲ ਕੇ ਚੰਨਣ ਦੀ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੀ ਠੰਢਕ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਨੰਦਨ ਵਨ ਪੂਰਾ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਰੇਸ਼ੇ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਪਰਾਗ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਤੇਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਹੀ ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਤੁੰਬੁਰੂ ਆਪਣੇ ਵੀਣਿਆਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੁਨ 'ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਝੂਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ, ਨੇਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਈ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡਦੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਅਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰੀਆਂ, ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਮਸਤ, ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਖੜੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਚੰਨਣ ਰੇਸ਼ੇ ਵਰਗੇ ਫੁੱਲ, ਮਣੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਇੰਦਰ—ਸਚੀ ਦੇ ਪਤੀ—ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਥੇ, ਉਹ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵਾਂਗ, ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਲਿਆਇਆ ਤੇ ਨੇੜੇ ਬਿਠਾਇਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਅੱਜ ਇਹ ਸਵਰਗ ਤੇਰਾ ਆਉਣਾ ਨਾਲ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹੋ।” ਭਾਗਰਵ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਚੰਨਣ ਦੀ ਕਲੰਕ ਰਹਿਤ ਚਾਂਦਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਮਨੁੱਖੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਨੁਪਮ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਠੰਢਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਵਿਹਾ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਉਹ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਫਿਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦੇਖਣ ਲੱਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਚਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭਾ-ਮੰਡਲ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਕਮਲ-ਤਲਾਈ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮ੍ਰਿਗ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਆਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਗ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਮਾਂਗੋ ਦੀ ਨਰਮ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਮੰਡਰਾਉਂਦੀ ਮਧੁਮੱਖੀ ਵਾਂਗ ਖੜੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਚਲ-ਢਲ, ਲਾਜਵਾਬ ਅੰਗ-ਭੰਗੀਮਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਐਸਾ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ ਪੱਥਰ ਪਿਘਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਉਸਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਪਿਘਲਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨ-ਪੱਥਰ ਚੰਦਨੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੱਕੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਅਪਸਰਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਚਕਰਵਾਕੀ ਪੰਛੀ ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਲਈ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਕਮਲ-ਤਲਾਈ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਅਸਥਾਨ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਹ ਅਪਸਰਾ, ਹਰ ਅੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰ ਉਸ ਦੇ ਨਰਮ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਤੇ ਵਾਲ ਹਿਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਗੁੱਚਾ ਹਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਨੀਲੀ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੰਸ-ਚਾਲ ਵਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਹੜ੍ਹ ਕਮਲ-ਤਲਾਈ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਐਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹਨੇਰਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਵਰਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੀਮੇ ਉੱਤੇ ਘੂਪ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਲਾਜ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਛਾਂਵ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਇਕੱਠੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਥੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ, ਲੰਬੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਵਧੀਕ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਰਣੀ ਬਦਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਿੱਟੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ, ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਵਿਛੌਣ ਉੱਤੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਧਵ ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਲਪਟ ਗਈ, ਤੇ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਮਧੁਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ: "ਵੇਖੋ, ਚੰਦ-ਮੁਖੀ, ਕਾਮਦੇਵ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਨਾਰੀ ਹਾਂ—ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਨੰਗ? ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਸੱਚੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਜਾਣੋ। ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਹੀ ਨੇੜਤਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਰਸ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਦੋ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਚੰਦਨੀ ਦੇ ਸੁਆਦ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਾਈ ਵੀ ਉਹਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਠੰਢ ਪਾ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਮਲ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਤਰੋ-ਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਸਪਰਸ਼ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਤਾ ਪੀ ਕੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਮੈਂ ਜੀਉਂਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਚਕੋਰੀ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਭੌਰੇ ਵਾਂਗ ਚਿੱਪਕ ਗਈ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਨੁਮਾ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵਲੀਂ ਲੈ, ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਕੋਮਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਉਸਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭੌਰਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਝੂਮਦਾ ਹੈ।