ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ, ਉਹ ਬੇਫਿਕਰ ਹੋ ਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਖਟਿਆਂ 'ਤੇ, ਚਮਕਦੇ ਸਫੇਦ ਕਮਲਾਂ 'ਤੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦੇ ਝੂਲਿਆਂ 'ਤੇ ਖੇਡਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅਜੇ ਤਕ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਢੋਲਦੀ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਲਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਿਰਵਿਕਲਪ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਲਾ ਤੇ ਅਸ਼ਾਂਤ ਪਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇਕੱਲਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜਨਾਰਦਨ ਦੁਧੀ ਸਾਗਰ ਵਿਚੋਂ ਉਠੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਪਸਰਾ ਮੰਦਾਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੂਲਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੈਜਬਨੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਤੇ ਝੰਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਹਵਾ ਸੁਗੰਧਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੰਦ-ਜਿਹੀ ਦੇਹ ਦੀ ਚਮਕ ਨੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਜਿਹਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਦਾ ਮਨ ਚੰਨ-ਜਿਹੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਤੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨ ਚਾਂਦਨੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੋਹ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਘਟਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇਵ ਮਹਿਲਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਮਹਿਲਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਵਾਸਤੇ; ਮੈਂ ਹੁਣ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਰਸਿਕ ਦੇਵ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਹਨ ਤੇਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਨਰਮ ਮੰਦਾਰਾ ਫੁੱਲ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਪਿਘਲਦੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹਨ। ਇਹ ਹਨ ਸੁੰਦਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਾਸੂਮ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ, ਮ੍ਰਿਗ-ਅੱਖੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ।" "ਇਹ ਹਨ ਤੇਰੇ ਹਵਾ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹਨ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਰਛਾਵਾਂ ਕਰਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਮਸਤ।" "ਇਹ ਗੀਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਰਾਵਤ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਤੋਂ ਅਣਭੀਤ ਭੌਂਰੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਹੈ ਉਹ ਦੇਵ ਮਹਿਲਾ, ਜੋ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਬਗੀਆਂ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੰਸਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਹਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ — ਯਮ, ਚੰਦ, ਇੰਦਰ, ਸੂਰਜ, ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਅੱਗ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇ ਅਗਨਿ-ਜਿਹੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹਨ।" "ਇਹ ਹੈ ਐਰਾਵਤ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਗੋਲਕ ਨੂੰ ਛੇਦ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਹਨ ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਤਾਰੇ ਬਣ ਗਏ ਹਨ — ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ, ਸੁੰਦਰ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਪੰਖੇ ਅਤੇ ਕੁਨਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ।" "ਇਹ ਹਨ ਆਕਾਸ਼ੀ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਗੀਆਂ ਤੇ ਮਣੀ-ਮੰਦਰ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਛਤਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਹਨ ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿਟੇ ਨੇ ਵਿਖੇਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਜੋ ਮੰਦਾਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।" "ਇਹ ਹਨ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਝੂਲਦੇ ਹਨ, ਮੰਦਾਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ।" "ਇਹ ਹਨ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਝੁਲੀਆਂ, ਜੋ ਕੁੰਦ ਤੇ ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਤ ਹਨ, ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ।" "ਇਹ ਨੰਦਨ ਵਣ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਹਨ, ਪਰਾਗ ਤੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਧੁੰਦ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ।" "ਇਥੇ ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਤੁੰਬੁਰੂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀਣਾਵਾਂ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਿਆਰੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ।" "ਇਥੇ ਪুণਯਾਤਮਾ ਹਨ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ 'ਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਹਨ ਦੇਵ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਜੋ ਮਾਣ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਇਹ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਕ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਫੁੱਲ, ਇੱਛਾ-ਪੂਰਕ ਮਣੀ ਦੇ ਗੁੱਚੇ, ਅਤੇ ਪੱਕੀਆਂ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਨ।" "ਹੁਣ, ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੋਵੇ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਨੇ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਵਾਂਗ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਠਾਇਆ, ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਲਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ ਇਹ ਸੁਰਗ ਧਨਿਆ ਹੋ ਗਿਆ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ, ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹੋ।" ਫਿਰ ਭਾਰਗਵ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਉੱਥੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਪੂਰਨ ਚਮਕ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠਾ, ਅਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੰਤੋਖ ਪਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਚਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਾਸ ਇੱਕ ਪਲ ਆਰਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਨਿਕਲਿਆ। ਸੁਰਗ ਦੀ ਚਮਕ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਚੈਨ ਅੱਖਾਂ ਸਨ, ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਕਮਲ-ਝੀਲ ਵੱਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮ੍ਰਿਗ-ਅੱਖੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਬਗੀਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਭੌਰਾ ਆਮ ਦੀ ਨਵੀਂ ਟਾਹਣੀ ਕੋਲ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੰਗਤ ਤੇ ਖੇਡ-ਭਰੀ ਚਾਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਦਾ ਸਰੀਰ ਚੰਦਨੀ ਵਿਚ ਪ溶 ਜਾਂਦਾ ਚੰਦਨ-ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਪਿਘਲ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਪਿਘਲ ਕੇ, ਉਹ ਇਸ ਇਛਾਵਾਨ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨ-ਪੱਥਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚੰਦ ਦੀ ਠੰਢੀ, ਖੇਡ-ਭਰੀ ਚਾਂਦਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਲਈ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਚਕਰਵਾਕੀ ਪੰਛੀ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲਈ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਚਮਕ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਕਮਲ-ਝੀਲ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉਠੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਉਹ ਮਹਿਲਾ, ਆਪਣੇ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਗਈ।