ਜਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਹਾਲਾਤ ਇਕ-ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਤੀਤਵ ਨੂੰ ਖੋ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰੂਪ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਇਕਤਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਘੁਕੁਲ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਸੱਤ ਪੜਾਅ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਹਨ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸਤਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ।" ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, "ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵੀ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵੀ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਨੇਕਾਂ ਹੋਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਇਹ ਦੋ, ਅਰਥਾਤ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਯਤਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਹਨ।" "ਹੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਸੱਤ ਪੜਾਅ ਸਮਝਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਫੇਰ ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਸੁਣੀਂ।" "ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਣਾ ਹੀ ਮੋਖਸ਼ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ 'ਮੈਂ' ਅਤੇ 'ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਲਕੜੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਸਵ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਗ ਤੇ ਦੁਵੈਸ਼ ਨਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ, ਉਥੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।" "ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਣਾ—ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਭਰਮ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਚਾਰ ਵੱਲ ਮਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਹੜੀ ਅਵਸਥਾ ਦੋਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਉਹੀ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੰਕਲਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੱਥਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਖਾਲੀ ਸਥਾਨ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਮੰਦਤਾ, ਨੀਂਦ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਉਹੀ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਣਾ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਮਨ ਆਹੰਕਾਰ ਤੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੰਦਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਹੈ।" "ਹੁਣ, ਇਹ ਸੱਤ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹਨ: ਬੀਜ-ਜਾਗਰਿਤ, ਆਮ ਜਾਗਰਿਤ, ਮਹਾ-ਜਾਗਰਿਤ, ਜਾਗਰਣ ਸੁਪਨਾ, ਆਮ ਸੁਪਨਾ, ਸੁਪਨ-ਜਾਗਰਿਤ, ਤੇ ਸੁਸ਼ੁਪਤੀ (ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ)।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੋਹ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵੀ ਸੱਤ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸੁਣ।" "ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨ ਹੈ; ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਮਨ, ਜੀਵ ਆਦਿਕ ਨਾਮਾਂ ਤੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣਦੀ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੀਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੀਜ-ਜਾਗਰਿਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਨਵੀਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਆਮ ਜਾਗਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਸੁਣ।" "ਜਦੋਂ ਇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, 'ਇਹ ਹੋਰ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਗਰਿਤ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਪੂਰਵ-ਸੰਸਕਾਰ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ 'ਇਹ ਉਹ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸੰਕਲਪ ਮਹਾ-ਜਾਗਰਿਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਜਾਗਣ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਸਥਿਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸਥਿਰ, ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਬਾਹਰ-ਵੱਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਮਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਜਾਗਰਣ ਸੁਪਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ, ਸਿੱਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਮਿਰਾਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਾਗਣ ਆਪ ਹੀ ਅਨੇਕ ਰੂਪੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਸੋਚੇ, 'ਮੈਂ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਹੀ ਵੇਖਿਆ, ਇਹ ਅਸਲ ਨਹੀਂ', ਫਿਰ ਵੀ, ਨੀਂਦ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜੋ ਅਨੁਭਵ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਅਸਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹੀ ਸੁਪਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਮਹਾ-ਜਾਗਰਿਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀ।" "ਜੋ ਸੁਪਨਾ ਜਾਗਣ ਦੇ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾ-ਜਾਗਰਿਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ—ਸੁਪਨਾ ਤੇ ਜਾਗਣਾ—ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਇਹ ਛੇ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮੰਦ ਚੇਤਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਸ਼ੁਪਤੀ (ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ) ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇ—ਚਾਹੇ ਘਾਸ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੱਲੇ, ਪੱਥਰ ਆਦਿ—ਪੁਰਾਣੇ, ਨਵੇਂ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ, ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਮੈਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ; ਹਰ ਇੱਕ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਜੋ ਚੀਜ਼ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਗਣ ਜਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਜਾਗਣਾ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਫੈਲਦੀ ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਡੂੰਘੀ ਜਾਗਣ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹਨ; ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਘਣੇ ਹਨ।" "ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ, ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇਹ ਭਰਮ ਦਾ ਡੇਰ, ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਠੋਸ, ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਇੱਕ ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੂਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਰਮ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਭਰਮ ਵਿੱਚ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਦਾ ਘੇਰਾ ਦੂਜੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਕਈ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲੰਬੇ ਸੁਪਨੇ ਜਾਂ ਜਾਗਣ ਵਾਂਗ ਚੱਲਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਜਾਗਣ ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।" "ਇਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਰਾਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡਿਆ ਹੈ; ਜਦ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਵਿਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਜਾਗਰਿਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਵ-ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।" "ਹੁਣ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਸੱਤ ਪੜਾਅ ਸੁਣ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਭਰਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸੇਂਗਾ।" "ਵਿਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੋਗ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਯੋਗਯ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" "ਉਹ ਗਿਆਨ ਨੂੰ 'ਜਾਗਰਿਤ' ਆਖਦੇ ਹਨ; ਇਹੀ ਸੱਤ ਪੜਾਅ ਹਨ; ਮੋਖਸ਼ ਉਸ ਸੱਤਵੇਂ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਇੱਕੋ ਜਹੀਆਂ ਹਨ; ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਜੀਵ ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।" "ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ 'ਸ਼ੁੱਧ ਇੱਛਾ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਦੂਜਾ 'ਵਿਚਾਰ', ਤੇ ਤੀਜਾ 'ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ'।" "ਚੌਥਾ 'ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਣਾ' ਹੈ, ਫਿਰ 'ਅਸੰਗਤਾ' ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਛੇਵਾਂ 'ਵਿਕਲਪ ਰਹਿਤਤਾ', ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ 'ਤੁਰੀਆਤੀਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹਨਾਂ ਪੜਾਅਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਫਿਰ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਪੜਾਅਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, 'ਕੀ ਮੈਂ ਮੰਦਮਤੀ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੈਰਾਗ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਹੈ,'—ਇਹ 'ਸ਼ੁੱਧ ਇੱਛਾ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਜੋ ਚਲਣ-ਚਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ, ਵੈਰਾਗ ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ 'ਵਿਚਾਰ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਯੋਗ ਦੇ ਸੱਤ ਪੜਾਅ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ, ਤੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਭਰਮ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਵੇ।