ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਨਿਆਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭ੍ਰਮ ਹੈ, ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੋਹ ਹੀ ਸਾਰਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਔਰਤ, ਜੋ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ, ਜੋ ਅਸਥਿਰ ਹੈ—ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ restrain ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ। ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਤੇ ਕਜਲ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿੱਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟਾਂ ਵਾਂਗ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ, ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਉਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੱਚੇ ਪੁਰਖ ਹਨ, ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਔਰਤ, ਚਾਹੇ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਮਨਮੋਹਣੀ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਨਰਕ ਦੀ ਅੱਗ ਲਈ ਲੱਕੜ ਹੈ—ਸੁੰਦਰ, ਪਰ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਂਵਾਂ ਵਿਚ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੁਸਕਾਨ ਲਗਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਖਿੜੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦੀ ਪਰ ਕਠੋਰ, ਮਨ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਣ ਵਾਲੀ, ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਮਨ ਨੂੰ ਅਤਿ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਰਮ, ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਭੌਂਹ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਨ੍ਹੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਫਿਕੇ, ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਉਤਸੁਕ; ਉਹ ਪ੍ਰੇਮੀ ਇੱਕ ਜ਼ਹਰੀਲਾ ਬੇਲ ਹੈ, ਜੋ ਅਤਿ ਅਸਹਾਇਤਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਂਸ ਜਾਂ ਝਟਕਾ, ਸੱਪ ਫੜਨ ਵਾਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸੱਪ ਨੂੰ ਬਿਲ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾਵੇ। ਇੱਛਾ ਨਾਮਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜਾਲ ਪਸਾਰਦਾ ਹੈ; ਔਰਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਫੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨ ਦਾ ਹਾਥੀ, ਚੌੜੀ ਕੁੱਕ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿਚ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ੰਜੀਰ ਨਾਲ ਜਕੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੂਕ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਡ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ, ਮਨੁੱਖ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿਚ ਤਰਦੇ ਹਨ; ਔਰਤ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਕੁੰਡੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਦ ਆਦਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਡੋਰ। ਔਰਤ, ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਫੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਰੱਸਾ, ਹਾਥੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ੰਜੀਰ, ਜਾਂ ਕਮਲ ਲਈ ਮਿੱਟੀ। ਇਹ ਭੋਗ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਦੇ ਰਤਨ-ਭਰੇ ਕਸਕਟ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੁਖ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਜ਼ੰਜੀਰ। ਛਾਤੀ, ਅੱਖ, ਕੁੱਕ, ਭੌਂਹ—ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਸ ਹਨ, ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੂਲ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਮਾਸ ਹੈ, ਖੂਨ ਹੈ, ਹੱਡੀਆਂ ਹਨ; ਔਰਤ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਘਟਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਰੂਈ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਸੰਜੀ ਹੋਈਆਂ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਪਿਤਰ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਵਿਖੰਡਿਤ ਪਏ ਹਨ। ਉਹ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਨਵੇਂ ਲਿਪ-ਬਾਲਮ ਅਤੇ ਕਾਂਹੀ ਹੋਈਆਂ ਠੋੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਲ, ਚਿਤਾ-ਭੂਮੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ ਯਾਕ ਦੀ ਪੁੱਛ ਵਾਂਗ, ਹੱਡੀਆਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿੱਟੀ ਖੂਨ ਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਾਸ-ਖਾਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਅੱਗ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਮੋਹ ਦੀ ਪਿੱਛੇ ਕਿਉਂ ਭੱਜਦੇ ਹੋ? ਇਹ ਸਰੀਰ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਸਿਰਫ਼ ਸਵਾਦ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ? ਚਿੰਤਾ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਫਲ ਕੜਵੇ ਤੇ ਖੱਟੇ ਹਨ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਮਨ ਧਨ ਦੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਉਤਲ-ਪਤਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ ਭ੍ਰਮ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਨ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜਵਾਨ ਮਰਦ, ਔਰਤ ਦੇ ਭੋਗ ਵਿਚ ਮਗਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਯਨੀਆਂ ਹਾਲਤ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਮਾਦਾ ਲਈ ਲਾਲਸਾ ਵਾਂਗ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹਾਥੀ। ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਔਰਤ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ, ਉਸਦੇ ਭੋਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਔਰਤ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਤਿਆਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਤਿਆਗਣ ਨਾਲ ਹੀ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਛਣਭੰਗੀ ਸੁਖਾਂ, ਔਖੇ ਭੋਗਾਂ, ਜਾਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਨਰਮ ਪੰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਹੀ ਆਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਨਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤ ਪ੍ਰਯਤਨ ਨਾਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਬਚਪਨ ਅਧੂਰਾ ਹੈ, ਜਵਾਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੁਢਾਪਾ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੇਖੋ, ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਲਾ ਕਮਲ ਨੂੰ ਮੁਰਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੂਫ਼ਾਨ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਬੁਢਾਪਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਘਿਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਕੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ, ਜਿਸ ਮਰਦ ਦਾ ਸਰੀਰ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਲੰਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਹ-ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਰ ਚੁੱਕੀ ਸਹੇਲੀ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨੌਕਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਮਿੱਤਰ—all ਬੁਢੇ ਮਰਦ ਨੂੰ ਹੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਾਗਲ ਹੋਵੇ। ਬੁੱਧੀ-ਹੀਣ, ਬੁਢਾ, ਦੁਖੀ, ਗੁਣ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ, ਬੁਢਾਪਾ ਉਸ ਨੂੰ ਵਲਚਰ ਵਾਂਗ ਆ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਾ ਰੁੱਖ। ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਲਾਲਸਾ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਦੁਖ ਤੇ ਖਾਮੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਾੜ, ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੀ ਸਾਥੀ। ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦੁਖਦਾਈ ਕਰਤਵ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ? ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ, ਇੰਨਾ ਦੁਖੀ? ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਦਾ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਇੱਕਲਾ ਚੁਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਉਦਾਸੀ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭੁੱਖ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਘਾਟ ਤੋਂ ਦਿਲ ਸਾੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਨਿਆਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਿੰਤਨ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸੱਚਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੋਹ, ਲਾਲਚ, ਤੇ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਸਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।