ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਵਾਲੀ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਜਾਤ, ਕਰਤਵ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾਵਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਾਵਲ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਧਵੀ ਦੀ ਅੰਬ੍ਰੋਸੀਆ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅੱਗਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੰਬੂ ਫਲ ਦਾ ਰਸ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਪੁੱਕਸਾ ਦੇ ਚਾਵਲ ਖਾਧੇ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ, ਮੌਸਮ ਦੀ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਵਾਂਗ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਝੀਲ ਵਾਂਗ ਭਰ ਗਈ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ, ਅਤੇ ਅਵੀਚੀ ਨਰਕ ਵਾਂਗ ਭਾਰੀ-ਭਰਕਮ ਸੀ। ਉਹ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਲਗਨ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਨ ਮਧੁਮੱਖੀ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਨਿਸਚਿਤ" ਆਖਿਆ, ਅਤੇ ਜਦ ਰਾਤ ਹੋਈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਦੋਨੋ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਦੇ ਦੋ ਨੌਕਰ, ਉਸ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਭੂਤਾਂ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਧੁੰਦ ਅਤੇ ਬੱਦਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ, ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਚਿਤਾ-ਭੂਮੀ ਦੇ ਭੂਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਚਿਤਾ-ਭੂਮੀ 'ਚ ਆ ਗਏ ਹੋਣ। ਉਥੇ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੂਰ, ਘੋੜੇ, ਬਾਂਦਰ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਪੰਛੀ ਗੀਲੇ ਆਂਤਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਉੱਤੇ ਉਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਸੁੱਕਣ ਲਈ ਪਸਾਰੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਕੁੱਤੇ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਿੰਬੂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਪੰਛੀ ਸੁੱਕੀ, ਭਾਰੀ ਚਰਬੀ ਦੇ ਢੇਰ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ, ਮਾਸ ਤੇ ਗੰਦ ਨਾਲ ਲਤਪਤ ਖਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਕੱਚਾ ਮਾਸ ਫੜੇ, ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਵੱਡੇ, ਫਟੇ ਹੋਏ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਅਜਨਬੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੋ ਰਹੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਚੀਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਥਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਖੋਪੜੀਆਂ ਅਤੇ ਆਂਤਾਂ ਨਾਲ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਬਦਬੂਦਾਰ ਥਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਮੌਤ ਦੇ ਨੌਕਰ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹੋਈਏ। ਉਥੇ, ਆਪਣੇ ਸਸੁਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਘਰ 'ਚ, ਮੈਂ ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਅਸਨ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਸਾਸ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਜਵਾਈ ਨੂੰ, ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਫਿਰ, ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਦੇ ਅਸਨ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਜਨਬੀ ਭੋਜਨ ਖਾਧਾ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਰਾਸੀ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵਾਂ। ਉਥੇ, ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬਚਨ ਵੀ, ਜੋ ਸੁਣਨ 'ਚ ਮਿੱਠੇ ਲੱਗਦੇ, ਅਸਲ 'ਚ ਅੰਤਹੀਨ ਦੁਖ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਸਨ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸ਼ੁਭ ਸਨ। ਫਿਰ, ਇਕ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਸਾਫ਼ ਸੀ, ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਮਾਂ, ਚਲਾਕੀਆਂ ਅਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਤੇ ਧਨ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਕਾਲੀ ਚਮੜੀ ਵਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਉਥੇ, ਅਜਨਬੀ ਲੋਕ ਮਜਬੂਤ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਚੀਕ ਰਹੇ ਸਨ; ਵੱਡੇ, ਬੁਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦੀ ਰਾਸੀ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਡੰਬਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਮੌਜ-ਮਸਤੀਆਂ 'ਚ ਮਸਤ। ਇਥੇ ਹੋਰ ਦੱਸਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਤੇ ਪਤਲਾ ਅਜਨਬੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘ ਗਏ; ਫਿਰ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦੁਖ ਲਿਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੁਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਕੁੜੀ ਜਲਦੀ ਵਧੀ, ਮੂਰਖ ਚਿੰਤਾ ਵਾਂਗ ਮੋਟੀ ਹੋ ਗਈ। ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਫ਼ਸੋਸ ਵਾਂਗ, ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਇਕ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਇਕ ਬੱਚਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ 'ਚ ਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ ਅਜਨਬੀ। ਉਸ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਉਥੇ ਲੰਘ ਗਏ; ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਨਰਕ 'ਚ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਠੰਡੀ, ਹਵਾ ਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕੱਛੂ ਅਜਰ ਵਿੱਚ। ਪਤਨੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਪੀੜਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦੇਖਿਆ। ਕਈ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਲੀਨਨ ਦਾ ਲੰਬਾ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਜੰਗਲ 'ਚ ਲੱਕੜਾ ਚੁਕ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਪੱਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਲੰਗੋਟ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਪੁਰਾਣੀ ਉਮਰ ਤੇ ਗੰਦ ਨਾਲ ਗੰਦੀ, ਨਮੀ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਧਨਵਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਹੇਠ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਤੇ ਸਰਦੀ ਦੀਆਂ ਠੰਡੀ ਹਵਾਵਾਂ 'ਚ ਕੰਬਦੀ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸੁੰਨੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ 'ਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝਗੜਿਆਂ ਦੀ ਭੜਕ ਅਤੇ ਅਣਬਣ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਖੂਨ ਦੇ ਬੂੰਦ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਜੰਗਲ 'ਚ, ਭੀਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਲੇ ਫਰਸ਼ ਤੇ ਝੁਪੜੀਆਂ ਦੇ ਕੋਣਾਂ 'ਚ ਲੈ ਜਾਈਆਂ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਜਦ ਪਿਆਰ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਮਿਟ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਬੇਹਿਸ ਹੋ ਗਈ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਸਦਾ ਝਗੜਿਆਂ ਕਾਰਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸ਼ੱਕ, ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨਵੇਂ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਹਕਦੇ, ਮੈਂ, ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਸਾਲਾਂ ਲੰਘਾ ਦਿੱਤੇ। ਅਜਨਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਮੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਰਾਹੂ ਦੇ ਜਬੜੇ ਨਾਲ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਖੰਡਿਆ ਹੋ ਗਿਆ। ਚੀਰ-ਫਾੜੀ ਹੋਈ ਚਿੱਤ, ਚੀਤੇ ਦੇ ਮਾਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ—ਜਿਵੇਂ ਨਰਕ-ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਜੀਭ, ਨਰਕ 'ਚ ਖਰੀਦ ਕੇ ਖਾਧੀ। ਹਿਮਾਚਲ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਸਰਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ, ਨੰਗੀ ਦੇਹ 'ਤੇ ਸਹਿਣੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਦੇ ਤੀਰ ਛੱਡੇ ਗਏ ਹੋਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੰਗਲ, ਦੁਖ, ਅਜਨਬੀ ਜੀਵਨ, ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਰਾਸੀ 'ਚ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਲੰਘਾ ਦਿੱਤੇ।