ਇੱਕ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਜੱਥਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਪਾਰਿਹਦ੍ਰਕ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲਾਲੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਸਥਾਨ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਜਦੋਂ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰ ਲਾਉਂਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ। ਹਵਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਛੜੀਆਂ ਉਡਾਉਂਦੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨੀ ਛਾ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਉਂਦੇ, ਇੱਦਾਂ ਲੱਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਦੀ ਸੋਭਾ ਉਥੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ। ਕੇਲੇ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਧਰਤੀ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਨਰ ਜੋੜੇ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਲੇ ਲੱਗਦੇ। ਇਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਵਣ ਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ, ਜੋ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਸੀ ਕਿ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਲੀ ਹੋਈਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਰਾ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਿਲਾ ਕੇ ਸਜਾਏ ਹੋਣ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿਨਕਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਵੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਿਹੜਾ ਰਾਜਾ ਦਾਨੀ ਹੋਵੇ, ਧਰਮੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਰਿ ਦੇ ਕੰਮ ਯਾਦ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਂਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਜਾਂਦੇ। ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੰਸ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਦਤ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਅਸਧਾਰਣ ਕਰਤੱਬ ਹਨ, ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਦਾ ਨਾਂ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਉਹ ਨਾ ਕਦੇ ਠੱਗੀ ਜਾਣਦਾ, ਨਾ ਲਾਲਚ ਵੇਖੀ, ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦਿਲੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿੰਹਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਦਾ। ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੌਣਕ ਪਾਉਂਦਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਸੀਲ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੰਤੂਰੀ ਅਤੇ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ। ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਚਾਵਰ ਹਿਲਾਉਂਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂਆਂ ਵਾਂਗ ਸਿਆਣੇ ਸਨ, ਨੇੜੇ ਵਿਹਲੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਮੰਤਰੀ ਰਾਜ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਚਰਖੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਜਾਸੂਸ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦਿੰਦੇ। ਜਦੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਅਤੇ ਭਟ ਰਾਜੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਵਡਿਆਈਆਂ ਗਾਂਦੇ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਇਕ ਜਾਦੂਗਰ ਗਰਵ ਨਾਲ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ گردن ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਅੱਗੇ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬਾਂਦਰ ਛਾਂ, ਉੱਚੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਫਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਰਾਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬੇਚੈਨ ਤੇ ਇਨਾਮ ਦੀ ਲਾਲਚੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ گردਨ ਉੱਚੀ ਸੀ, ਭੌਰੇ ਵਾਂਗ ਕਮਲ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੱਥੇ ਦੇਖੋ, ਇਹ ਇਕ ਅਜੀਬ ਪਾਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਣ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ ਘੁਮਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪ ਮਾਇਆ ਵਾਂਗ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਘੁਮਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਚਮਕਦੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋਏ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿੰਧੂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਕਾਸ਼ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜਾ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੇਵਲੋਕ ਵੱਲ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਚੈ:ਸ਼੍ਰਵਾਸ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਜਾਂਦਾ। ਉਸ ਜਾਦੂਗਰ ਨੇ ਉਹ ਘੋੜਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਘੋੜਾ ਉਚੈ:ਸ਼੍ਰਵਾਸ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਜਿੱਤੂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਵੇ। ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ ਵਲੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡਿਆਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਸੋਭਾ ਹੋਰ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਜਾਦੂਗਰ ਨੇ ਹੋਰ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਫਰ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰੌਣਕ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਘੋੜੇ ਵਲ ਤੱਕਿਆ, ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਰ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਸੁਣਕੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਅਡੋਲ ਨੈਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਚਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਅਸਧਾਰਣ ਸੀ। ਕੁਝ ਪਲ ਉਹ ਪੂੰਝ ਵਾਂਗ ਪਿੱਛੇ ਹਲਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਫਿਰ ਬਿਲਕੁਲ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਹਾੜ ਤੂਫਾਨੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਦੋ ਪਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਯੋਗੀ ਜਾਂ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਜਾਗਰਤ ਪੁਰਖ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਸੀ; ਪਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਡਰ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉੱਥੇ ਕੇਵਲ ਚਾਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਖੀਆਂ ਹੀ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਚਲ ਰਹਿ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਹੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਹੱਥ ਜਮ ਗਏ ਹੋਣ। ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕ ਆਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕੌਲਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਮਿੱਟੀ ਕਰਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਭੀੜ-ਭਾੜ ਅਤੇ ਸ਼ੋਰ-ਗੁਲ ਵੀ ਠੰਢਾ ਪੈ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।