ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਹਾਂ ਦੈਤ-ਕਨ्या ਨੇ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਹ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ: “ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਖ਼ਜਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਤਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਖ਼ਜਾਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ ਰਤਨ ਵਾਂਗ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਐਸਾ ਅਣੂ ਹੈ ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਚਾਨਣ, ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਜੂਦ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦ ਵੀ? ਕਿਹੜਾ ਐਸਾ ਅਣੂ ਹੈ ਜੋ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਖੁਦ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਪਲ ਪੂਰੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਯੁੱਗ ਇੱਕ ਪਲ ਵਾਂਗ? ਕਿਹੜਾ ਦਿੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਚੇਤਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਚੇਤਨ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਹਵਾ ਰਹਿਤ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਹੈ ਵੀ; ਜੋ ਧੁਨੀ ਤੇ ਅਧੁਨੀ ਹੈ; ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਕੌਣ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸੈਂਕੜੇ ਯਤਨਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੀ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਜੀਵਦੇ ਹੋਏ? ਕਿਹੜੇ ਅਣੂ ਵਿੱਚ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਘਾਸ ਦਾ ਤਿੰਨਾ ਵੀ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਅਣੂ ਦੁਆਰਾ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਅਣੂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੌ ਯੋਜਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ? ਕਿਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ-ਖੇਡ ਬਣਦੀ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਅਣੂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਹਨ? ਕਿਹੜਾ ਅਣੂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਘਣਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਪਰ ਮੈਰੂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਅਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਅਣੂ ਵਾਲਾ ਵਾਲ ਦੇ ਸੌਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਪਹਾੜ ਵੱਡਾ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਅਣੂ ਚਾਨਣ ਹੈ ਜੋ ਚਮਕ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਅਣੂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਅਣੂਕ ਅਨੁਭਵ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ? ਕਿਹੜਾ ਅਣੂ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਆਦ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬੜਾ ਸੁਆਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਅਣੂ ਦੁਆਰਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਆਧਾਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਅਣੂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਕਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਢਕਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਅਣੂ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਅਸਲੀਅਤ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਅਣੂ ਬੇ-ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੱਥ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਪਲ, ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਯੁੱਗ, ਜਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਵੱਡੇ ਯੁੱਗ? ਕਿਹੜੇ ਅਣੂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਬੀਜ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ? ਬੀਜ ਤੋਂ ਫਲ ਤੱਕ, ਸਭ ਕੁਝ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਿਹੜੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ? ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਰਤਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਏ? ਦਿੱਖੀ ਦੌਲਤ ਲਈ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਵਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਿੱਖ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ, ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਖ ਆਪਣਾ ਆਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ। ਕੌਣ, ਅਦਵੈਤ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਸਤੂਆਂ ਮਿਲ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਬਾਹਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ? ਕੌਣ ਸਵੈ, ਵੇਖਣ ਦਾ ਕਰਮ, ਤੇ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਕਿਸ ਦੁਆਰਾ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਕਿਉਂ ਕੁਝ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ, ਤੇ ਕਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਫੇਨ? ਉਸ ਇੱਕ ਤੋਂ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੇ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਅਸਲ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂ ਦਵੈਤ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਵੈ, ਵੇਖਣ ਦਾ ਕਰਮ, ਤੇ ਦਿੱਖ—ਅਸਲ ਤੇ ਗੈਰ-ਅਸਲ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜੋ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ—ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਬੀਜ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਕਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਵੱਡਾ, ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਸੰਸਾਰ—ਪੁਰਾਣਾ, ਮੌਜੂਦਾ, ਤੇ ਭਵਿੱਖ—ਸਦਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਬੀਜ ਵਿੱਚ? ਕੌਣ, ਉਤਪੰਨ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਰ-ਆਕਾਰ ਸਰੂਪ ਵਾਂਗ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਰੁੱਖ ਮੁੜ ਬੀਜ? ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਿਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੈਰੂ ਤੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਚੋਟੀ lotus ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਮੈਰੂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹਨ? ਕਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਬਹੁ-ਰੂਪ ਸੰਸਾਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਇੰਨਾ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਦੇ, ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਕਿਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਅਸਤੀਤਵ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ, ਜਾਂ ਬਣਦੇ ਹੋ? ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ—ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਸਕੇ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੇ lotus ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਓਸ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੰਦੇਹ ਜੜ ਤੋਂ ਨਾ ਮਿਟੇ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਵੀ ਕਦੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਪੜਾਅ-ਪੜਾਅ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਹਲਕਾ ਕਰਕੇ, ਸੰਦੇਹ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਾ ਲੈ ਗਏ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੈਤ ਦੇ ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ ਲਈ ਇੰਨ-ਇੰਨ ਚਰਣ ਵਿੱਚ ਇੰਨ-ਇੰਨ ਖੁਰਾਕ ਬਣ ਜਾਵੋਗੇ। ਫਿਰ, ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ, ਇਹ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇਗਾ; ਪਰ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਮੂਰਖਾਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਸ਼ਟਿਕ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੈਤ-ਕਨ्या ਨੇ, ਗੂੜ੍ਹ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬੋਲ ਕੇ, ਚੁਪ ਹੋ ਗਈ। ਅੰਦਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀ ਦੀ ਨਿਰ-ਦਾਗ ਬੱਦਲ। ਉਸ ਵੱਡੀ ਰਾਤ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਮਹਾਂ ਦੈਤ-ਕਨ्या ਨੇ ਗਹਿਰੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਬੱਦਲ-ਸਰੂਪ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ ਨੂੰ, ਵਿਧੀਵਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਟੁੱਟ-ਟੁੱਟ ਕੇ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ! ਜੋ ਤੂੰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਸਵੈ-ਸਰੂਪ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਬੋਲਣ ਦਾ ਢੰਗ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਰਣਨਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਵੈ-ਸਰੂਪ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਖਮ। ਉੱਤਮ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅਣੂ ਵਿੱਚ, ਅਸਤਿਤਵ ਐਸਾ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੈਰ-ਅਸਤਿਤਵ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਵ ਬਣਾਇਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖਮ ਅਣੂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਅਨੰਤ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅਣੂ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਤੋਂ ਕਈ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਭਾਵੇਂ ਗੈਰ-ਅਸਲ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਗਹਿਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਣੂ ਉੱਤਮ ਅਕਾਸ਼ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਖਮ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਮਨ ਤੇ ਛੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਰ ਸਭ ਦਾ ਸਵੈ-ਸਰੂਪ ਬਣ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਭ ਦਾ ਸਵੈ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਅਸਤਿਤਵ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪਾਗਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਤਰਕ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਸਵੈ-ਸਰੂਪ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੈਫਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਵੈ-ਸਰੂਪ, ਅਣੂ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਗੱਲ, ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅੰਤਹ-ਅੰਤਹ ਕਹਾਣੀ ਵਾਂਗ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਮਹਾਂ ਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।