ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਰਹੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਾਂਗ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਗੂੜ੍ਹੀ ਤੇ ਮੋਟੀ ਸੀ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮਾਨਿੰਦ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਕृति ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਉੱਠ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਕਾਸ਼ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਾਲੀ ਸੁਰਮਾ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਣ। ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਨਸਾਂ ਉਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਤੇ ਰੂਪ ਕਾਲਾ—ਉਹਨੇ ਯਕਸ਼ਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਡਰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਾਂਗ ਖੁਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਹਵਾ ਦੀ ਗੂੰਜਦੀ ਗਰਜ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਢੋਲੀ ਤੇ ਢੋਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਪਲੋ ਤੇ ਛਾਣਣੀ ਦੀ ਮੁਕੁਟ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਪਖਰਾਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੀ ਹੱਸਣੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਨਿੰਦ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ—ਇੱਕ ਵੱਡੀ, ਭਾਰੀ ਤੇ ਮਾਸ ਵਾਲੀ ਰਾਤ, ਜਿਸਨੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਹਨੇਰਾ ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਕੇ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸਦੇ ਦੋ ਛਾਤੀਆਂ ਨੀਲਮ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲੀਆਂ ਤੇ ਘਣੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਲਟਕਦੇ ਬੱਦਲ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਢੋਲਾ ਤੇ ਪਲੋ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਵਿਅਪਕ ਨੰਗਾ ਸਰੀਰ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਝੂਲਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਿਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੋ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ ਰਹੇ—ਜਿਸ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਗ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਭਟਕਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੈ ਮਹਾਨ ਰਾਖਸ਼ਸੀ, ਕੀ ਇਹ ਤੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਸਿਰਫ ਹੱਸਣਾ ਹੀ ਹੈ? ਔਰਤਾਂ ਕਦੇ ਹਲਕੀਆਂ, ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਹਲਕਪਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਉਤਾਵਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦੇ, ਇਹ ਉਤਾਵਲਾ ਪਨ ਤੇਰੇ ਲਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਨਹੀਂ। ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਸੁਆਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮੱਖੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਸਾਡੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵ੍ਰਿੱਤੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਾਹ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉਡਾ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੇਕਰ ਮਨ ਠੰਢਾ ਤੇ ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਹੇ ਮਾਥਵ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣ ਦੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੀ ਮੰਗਦੀ ਹੈਂ? ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਅਣਪਹੁੰਚੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਦੌੜਦੇ, ਚਾਹੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਵਾਹ! ਇਹ ਦੋਨੋ ਸਿੰਘਾਂ ਵਰਗੇ ਪੁਰਸ਼ ਕਿੰਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ, ਇਹ ਚਮਤਕਾਰਿਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਨਿਰਣਯ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" "ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਮੂਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ, ਬਚਨ ਤੇ ਨਿਗਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਸਮਝਦਾਰਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ। ਨਾ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਨਾਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਨਾ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਅਸਲ ਸਮਝ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠੇ ਇੱਕ ਸੰਦੇਹ ਬਾਰੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂਗੀ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਹੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਹਨ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਣਜਾਇਜ਼ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਹੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਬੋਲੀ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਤੇ ਵੀਰ ਪੁਰਸ਼ੋ? ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਮਿੱਤਰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਰਾਜਾ ਕਿਰੀਆਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਹਿਰਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤਾ ਕਿ ਤੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕੀਏ।" "ਰਾਜੇ ਦਾ ਕਰਤਵ ਹੈ ਕਿ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੁਸ਼ਟ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰੇ; ਪਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਸ ਦੇ ਅੱਗ ਲਈ ਇੰਧਣ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਭਟਕੀ ਹੋਈ ਮੰਤਰੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਮਾੜੀ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਇਹ ਅਰੜਾ ਆਇਆ ਹੈ; ਚੰਗਾ ਮੰਤਰੀ ਚੰਗੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਚੰਗੇ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਚਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।" "ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ; ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਉੱਚਾ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਰਜਾ।" "ਆਤਮਾ ਦਾ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹੀ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੈ; ਇਉਂ ਹੀ, ਰਾਜਾ ਵੀ ਅਸਲ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਸਲਾਹ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।" "ਸੱਤਾ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਾਜ-ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਨਾ ਮੰਤਰੀ ਹੈ, ਨਾ ਰਾਜਾ।" "ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਇਹ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਗੁਣਵਾਨ ਹੋ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਪਾ ਲਵੋਗੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਨੁਕਸਾਨ ਹੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ।" "ਇੱਕ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਨੂੰ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਪਰਖੋ।" "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਅਪਵਾਦ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ "ਪੂਛ", ਤਾਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਸੁਣ, ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀ ਸਨ— "ਇੱਕ ਵਿੱਚ, ਅਣਗਿਣਤ ਵਿੱਚ, ਨਿੱਕੇ ਵਿੱਚ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ—ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਬੁਲਬੁਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਅਸਲ ਅਕਾਸ਼ ਕੀ ਹੈ, ਨਾ-ਅਕਾਸ਼ ਕੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਣਾ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ ਜੋ ਇੱਥੇ ਖੜੀ ਹਾਂ?" "ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ, ਤੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ? ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ?" "ਕੌਣ ਅੱਗ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਅੱਗ ਦੀ ਸੁਭਾਵਤਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ, ਤੇ ਕੌਣ ਅੱਗ ਹੈ ਜੋ ਸਾੜਦੀ ਨਹੀਂ? ਨਾ-ਅੱਗ ਤੋਂ ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਉੱਠਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ?" "ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਚਾਨਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਤਾਰੇ ਨਾ ਹੋਣ? ਤੇ ਉਹ ਚਾਨਣ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ?" "ਬੇਲਾਂ, ਬੂਟੇ, ਅੰਕੁਰ, ਤੇ ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਨਣ ਦਾ ਸਰੋਤ ਕੀ ਹੈ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਰਾਜੇ ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।