ਪਹਿਲਾਂ, ਨਿਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਕਿੰਨਾ ਹੈ। ਜੇ ਦੋਸ਼ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਹਲਕੀ, ਕਦੇ ਭਾਰੀ, ਜਾਂ ਜੁਰਮਾਨੇ ਵਜੋਂ, ਦੰਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਰਾਖਸਸਾਂ ਦੇ ਵਨ ਦੀ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਇੱਕ ਡੈਮਨ-ਸਤਰੀ ਨੇ, ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ, ਡੂੰਘੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਦਹਾੜ ਮਾਰੀ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਤੇ ਕਰਕਸ਼ ਬੋਲ ਕਹੀਆਂ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਹੋਏ! ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਅਕਾਸ਼-ਮਾਰਗ ਦੇ ਰਾਜੇ; ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਂ ਮਾਇਆ ਦੇ ਗੁਫਾ-ਨਿਵਾਸੀ ਕੀੜਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ—ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਮੂਰਖ—ਮੇਰੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਆਏ ਹੋ, ਮੌਤ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਹੋ?" ਫਿਰ ਉਹ ਚੀਕ ਕੇ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, "ਹੋਏ! ਆਤਮਾ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸਰੀਰ ਕਿੱਥੇ ਖੜਾ ਹੈ? ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵਿਖਾ, ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾ—ਮਧੁਮੱਖੀ ਦੀ ਗੂੰਜ ਤੋਂ ਕੌਣ ਡਰਦਾ ਹੈ?" ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਆਪਣੇ ਲਕੜ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਰੂਪ ਤੇ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" ਜਦੋਂ 'ਮਹਾਰਾਜ' ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਡੈਮਨ-ਸਤਰੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਚੰਗਾ ਲੱਗਿਆ," ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬੇਚੈਨੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹੱਸ ਪਈ ਤੇ ਦਹਾੜੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਯੋਧੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ—ਉਹਦੀ ਹੰਸੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਦਿਸਾ-ਕੁਣਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬੱਦਲ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਖੁਰਚ ਕੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸਦੇ ਕਪੜੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀ ਮੋਟੀ ਤੇ ਕਾਲੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਉਠ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਾਤ-ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਾਲੇ ਕਾਜਲ ਦੇ ਸਤੰਭਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵੰਤ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਨਸਾਂ ਸਾਫ਼, ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ, ਤੇ ਪੂਰਾ ਰੂਪ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਨਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ ਕਿ ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਵੀ ਕਾਂਪ ਜਾਂਦੇ। ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲਾ, ਹਵਾ ਦੀ ਦਹਾੜ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ, ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਓਖਲੀ ਤੇ ਮਸਲਣ ਵਾਲਾ ਸੰਦ, ਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹਲ ਤੇ ਛਾਣਣ ਵਾਲੀ ਟੋਪੀ ਸੀ। ਉਹ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਬੇਰਿਲ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸਦੀ ਹੰਸੀ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ-ਰਾਤ ਉੱਠ ਆਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਕੇ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ, ਮਾਸਦਾਰ ਰਾਤ ਜਿਹੜੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੇ ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਚਿਕੜ ਦੀ ਨਿਵਾਸੀ ਹਨੇਰਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸਦੇ ਦੋ ਸtan, ਨੀਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਢਲਾਨਾਂ ਵਰਗੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲਟਕਦੇ, ਹਲ ਤੇ ਓਖਲੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਨੰਗਾ ਸਰੀਰ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਸੀ, ਤੇ ਅੰਗ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹਿਲ ਰਹੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਿਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਅਡੋਲ ਖੜੇ ਰਹੇ; ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਵਿਰਕਤ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਭੀ ਡੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੈ ਮਹਾਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਕੀ ਤੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਸਿਰਫ ਹਾਸਾ ਹੈ? ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹਲਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਹਲਕੇਪਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਉਤਾਵਲੀਆਂ। ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦੇ, ਇਹ ਉਤਾਵਲਾ ਪਨ ਤੈਨੂੰ ਫਬਦਾ ਨਹੀਂ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਹੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਹੇ ਅਸ਼ਕਤ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਮੱਖੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਸਾਡੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਾਹ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉਡਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਠੰਡੇ ਮਨ ਤੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਲਕੜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਥਵ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਆਪ ਕਰ; ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਭੀ ਉਲਝਣ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।" "ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਣਪਹੁੰਚ ਲਕੜ ਦੀ ਚਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਡੈਮਨ-ਸਤਰੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਵਾਹ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਰ-ਸਮਾਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਕਿੰਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਮ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ; ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ, ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਨਿਗਾਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਵੀ ਬੋਲ, ਬਾਣੀ ਤੇ ਨਿਗਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਧੀਕ ਜਾਣ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ। ਨਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਨਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸੱਚਾ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾਹੋਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਸੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣਾ ਉਠਿਆ ਸ਼ੰਕਾ ਪੁੱਛਾਂਗੀ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੇਵਕਤੀ ਬੱਦਲ-ਵਾਂਗ ਹਾਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਵੀਰ ਪੁਰਸ਼ੋ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੱਜਣਤਾ ਤੁਰੰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਰਾਜਾ ਕਿਰੀਆਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿ ਤੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕੀਏ। ਰਾਜੇ ਦਾ ਫਰਜ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬੁਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰਨਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਹੋ ਕੇ ਭਟਕੀ ਹੋਈ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਖਰਾਬ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਰਾਡਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਮੰਤਰੀ ਚੰਗੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।" "ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਜਾ।" "ਆਤਮਾ ਦਾ ਉੱਚਤਮ ਗਿਆਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ; ਤਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਸੱਚਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਉਹ ਹੋਵੇ ਜੋ ਸਲਾਹ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ। ਰਾਜ-ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਨਾ ਮੰਤਰੀ ਹੈ, ਨਾ ਰਾਜਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚੋਂ ਸਿਆਣਪ, ਨਿਆਂ ਤੇ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।