ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦਿਨ ਉਸ ਰਾਖਸਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, "ਅੱਜ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਖਾਣ-ਯੋਗ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਵਧੀਆ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੌਕਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਜਾਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਬਦਕਿਸਮਤ ਹੀ ਗਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਦੇ ਭਲੇ ਜਾਂ ਉੱਚੇ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਨਾ ਹੋਣ! ਐਸੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਾ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਸੂਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਾਂਗੀ—ਜੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗੁਣਵਾਨ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਵਾਂਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੋ ਲੋਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਨਾਸ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗੀ ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚਮੁੱਚ, ਭਲੇ ਲੋਕ ਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ। ਇੱਕ ਗੁਣਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਮੌਤ ਵੀ ਦੋਸਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ, ਇੱਕ ਰਾਖਸਣ ਹੋ ਕੇ, ਗੁਣਵਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਭਲਾ ਹੀ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਫ਼ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਪਰਛਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਉੱਚੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਠੰਢਕ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੌਤ ਉਹ ਹੈ ਜਦ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਜੀਵਨ ਉਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਣਵਾਨਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਹੋਵੇ; ਚਾਹੇ ਫਲ ਸਵਰਗ ਹੋਵੇ, ਮੋਖਸ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਗੁਣਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿਚ ਜਾਂਚ ਕਰਦੀ ਹਾਂ—'ਕੀ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਦਰ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੇ ਕੰਵਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲਿਓ?' ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਜਾਂ ਅਵਗੁਣ ਹੈ, ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਜੇ ਅਵਗੁਣ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਛੋਟੀ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਸਜ਼ਾ, ਜਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਰਾਖਸਣ, ਜੋ ਰਾਖਸਕ ਕੁਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਸੋਭਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਗੂੜ੍ਹੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਗੱਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲਕੀਰ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਮੂਲ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਬੋਲ ਕਹੇ—ਜਿਵੇਂ ਗੜਗੜਾਹਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀ ਚੀਕ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ। "ਹੈ! ਹੈ! ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਜੰਗਲੀ ਜੰਗਲ ਦੇ ਆਕਾਸ਼-ਮਾਰਗ ਦੇ ਰਾਜੇ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ—ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਮੂਰਖ—ਜੋ ਮੇਰੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋ, ਮੌਤ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ? ਹੈ! ਹੈ! ਆਤਮਾ, ਤੂੰ ਕੀ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਨਨਾ-ਜਿਹਾ ਸਰੀਰ ਕਿੱਥੇ ਖੜਾ ਹੈ? ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵਿਖਾ, ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਵਾ—ਭੰਭੀਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਤੋਂ ਕੌਣ ਡਰਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਆਪਣੇ ਲਕੜ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਕੋ ਰੂਪ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ—ਕਿਉਂ? ਜਿਹੜੇ ਦੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। 'ਰਾਜਾ' ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਲੱਗਿਆ,' ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੇਚੈਨੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹੱਸ ਪਈ ਤੇ ਗੱਜੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਾਸੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਬੱਦਲ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਖੁਰਚਿਆ ਹੋਵੇ; ਉਸ ਦੇ ਕਪੜੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਚਕਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਗੂੜ੍ਹੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀ ਮੋਟੀ ਤੇ ਕਾਲੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਉਠ ਰਹੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਕਾਸ਼ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਾਲੀ ਸੁਰਮਾ ਦੇ ਖੰਭੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਨਸਾਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ, ਤੇ ਪੂਰਾ ਰੂਪ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਉਹ ਯਕਸ਼ਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡਰਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਾਂਗ ਖੁਲ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ; ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਓਖਲੀ ਤੇ ਮੁਸਲ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਹਲ ਤੇ ਛੱਜ ਨੂੰ ਮਸਤਕ ਤੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਫਿਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਬੇਰਿਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਹਾਸੇ ਦੀ ਕੰਬਣ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੀ ਹਿੱਲ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਕਾਲ-ਰਾਤ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਕੇ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਤੇ ਮਾਸਲ ਰਾਤ, ਜੋ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਆਸਨ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰਾ ਆਪ ਸਰੀਰ ਬਣ ਕੇ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਕਰਨ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਛਾਤੀਆਂ, ਨੀਲੇ ਨੀਲਮ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ, ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉੱਤੇ ਓਖਲੀ ਤੇ ਹਲ ਦੀ ਸੋਭਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਨੰਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਂਵੀਰ ਅਡੋਲ ਰਹੇ; ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਭਟਕਾਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਖਸਣ, ਕੀ ਇਹ ਤੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਸਾ ਹੀ ਹੈ? ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹਲਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਹਲਕਾਪਣ ਵਿਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਉਤਾਵਲੀਆਂ। ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦੇ, ਇਹ ਉਤਾਵਲਾ ਪਨ ਤੇਰੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਹੇ ਬੇਬਸ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਮੱਖੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ; ਸਾਡੀਆਂ ਤਾਕਤਵਰ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਾਹ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉਡਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ, ਠੰਡੇ ਮਨ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਮੰਤਵ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਹੇ ਮਾਥਵ; ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੀ ਕismet ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ, ਭਟਕਣ ਲਈ ਥਾਂ ਕਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਜੋ ਅਸੰਭਵ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਰਾਖਸਣ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਅਹਾ! ਇਹ ਸਿੰਘ-ਸਮਾਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਕਿੰਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ; ਇਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਅਚੰਭੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ, ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਨਿਗਾਹਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਨਿਰਣੇ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੋਲ, ਵਚਨ ਤੇ ਨਿਗਾਹਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਸਮਝਦਾਰਾਂ ਦੇ ਮਨਸੂਬੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਚੈਨਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਸਭ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹਾਂ।