ਇਹ ਸਰੀਰ ਇੱਕ ਘਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਛੱਤ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਧਦੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਕੰਨ ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਸੁੰਦਰ ਗੁੰਬਦ ਹਨ, ਲੰਬੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਉਸਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਲੱਕੜਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ—ਪਰ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਸਰੀਰ-ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਘਣੇ ਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਿੱਠ ਵੱਲ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਸਰੀਰ-ਘਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਨਖ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਨਾਭੀ ਹਨ, ਅੰਦਰਲੇ ਲੱਕੜਾਂ ਜਿਹੀਆਂ ਆੰਤਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੁਨੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਇਸ ਘਰ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ (ਅੱਖਾਂ) ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁੱਲੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਚੰਚਲ ਹਵਾ ਲਗਾਤਾਰ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਡਰਾਉਣਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਂਦਰ ਵਰਗੀ ਜੀਭ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੰਦ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਚਮੜੀ ਇਸ ਦਾ ਚਿੱਟਾ ਪਲਾਸਟਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਲਾਲਚ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਫਾਵੜੀ ਨਾਲ ਖੋਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਹ ਸਰੀਰ ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੀ ਹਲਕੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਮਾਸ ਦਾ ਘਰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭਾਂਦਾ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਹੈ, ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਤੇ ਝੁਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਹਰੇਕ ਪੀੜ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਹੈ—ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇਕ ਖਾਲੀ ਗੁਫਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰੇ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ—ਇਹ ਸਰੀਰ-ਜੰਗਲ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਹੇ ਮਾਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨੁੱਖ ਚਿਕੜ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕ ਸਕਦਾ, ਐਸੇ ਹੀ ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਸਰੀਰ-ਘਰ ਨਹੀਂ ਝਲ ਸਕਦਾ। ਦੌਲਤ, ਸਰੀਰ, ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਜਤਨ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦੇ? ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਕੱਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਨਾਸ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ? ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਫਿਰ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਅਜਿਹੀ ਅਣਗ੍ਰੇਹੀ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਸਰੀਰ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਝੂਮਦੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਕੰਨ ਦੀ ਨੋਕ ਵਾਂਗ ਡੋਲਦਾ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਕੱਚਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ—ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨਰਮ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿੱਲਦਾ ਹੈ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਪੁਰਾਣਾ, ਤੇ ਪਤਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਨ ਰਸ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨ ਪਿਆਰਾ। ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਇਹ ਨਰਮ ਪੱਤਾ-ਵਾਂਗ ਸਰੀਰ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਪਤਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਨਾਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ अस्तित्व ਅਤੇ অনস্তিত্ব (ਹੋਣ ਤੇ ਨ ਹੋਣ) ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨੂੰ ਲਾਜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਪ੍ਰਤਾਪ ਤੇ ਦੌਲਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਨ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ, ਨ ਠੀਕ ਰਹਿੰਦਾ—ਫਿਰ ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ? ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ—ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰਸ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰੀਬ। ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ, ਲਾਲਚ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਗੂੰਗਾ ਕੱਛੂਆ-ਸਰੀਰ ਸੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਸਾੜਨ ਲਈ ਹੀ ਯੋਗ ਹਨ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸੁੱਟੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ, ਅਟੱਲ ਅਭਾਗੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਲਈ ਇਹ ਮਾਸ ਦਾ ਢੇਰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਚਿਕੜ ਦੇ ਗੱਡੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਛੇਤੀ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਐਸੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਰੂਪ ਮੇਡਕ ਵੀ ਛੇਤੀ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂ ਕਿਵੇਂ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਭ ਕੰਮ ਵਿਅਰਥ ਹਨ; ਇਸ ਦੀ ਚੰਚਲ ਹਵਾ ਧੂੜ ਦੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਤੁਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਹੇ ਮਾਣਯੋਗ, ਹਵਾ, ਦੀਵਾ ਜਾਂ ਮਨ ਦੀ ਚਾਲ ਜਾਂ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਤਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤੀਰ ਦੀ ਚਾਲ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ—ਉਹ ਮੋਹ ਦੀ ਮੱਤ ਨਾਲ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਨਿੰਦਤ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ, ਜੋ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, “ਨਾ ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਹਾਂ, ਨਾ ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਨਾ ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ”—ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ। ਇੱਜ਼ਤ-ਅਪਮਾਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਣਗਿਣਤ ਦੁਸ਼ਟੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੀੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮੋਹਣੀ ਦੈਵ-ਔਰਤ ਵਲੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਅੰਗ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਲਗਾਅ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੀ ਵਿੱਥ, ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਝੂਠੀ ਗਿਆਨ ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਅੱਖ ਵਾਂਗ ਹੈ—ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਇਕੱਲਾ ਤੇ ਦੁਖੀ! ਜਿਸ ਦਾ ਆਪ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੁਝ ਵੀ ਸੱਚਾ ਨਹੀਂ, ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਉਸ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੜ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਝਰਨੇ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਇਹ ਕੱਚਾ ਸਰੀਰ-ਪੱਤਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਝੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਟਿਕਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਵਿਅਰਥ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਝੂਠੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਕਰੀ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਲੀ ਭੁਲਾਵੇ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਨਾਸਵੰਤਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜੰਮਿਆ। ਜਿਸ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ, ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਜਾਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਉਹੀ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਕੰਮਾ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਪਰਾਲੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕੱਚੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਰਦਾ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧੋਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਂ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ। ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਛੇਤੀ ਮਿਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਹਨ, ਬਚਪਨ ਸਿਰਫ ਦੁੱਖ ਹੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਅਸਹਾਇਤਾ, ਮੁਸੀਬਤ, ਲਾਲਚ, ਗੂੰਗਾਪਣ, ਮੰਦੀ ਬੁੱਧੀ, ਲਾਲਚ, ਚੰਚਲਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ—all ਇਹ ਸਭ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਚਪਨ ਗੁੱਸੇ, ਰੋਣ, ਕਰੂਤਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਥੱਕਣ ਦੀ ਬੇੜੀ ਹੈ—ਇਹ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਉਹ ਚਿੰਤਾਵਾਂ, ਜੋ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਦਿਲ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪੇ, ਬੀਮਾਰੀ, ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਜਵਾਨੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਬਚਪਨ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਦੁੱਖ, ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਝੂਠੀ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ—ਇਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।