ਅਦਭੁਤ ਹੈ ਸੂਈ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ! ਇਸ ਤਪ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਪਵਨ ਨੇ ਕੇਵਲ ਇਹੀ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਛਲਾਂਗ ਲਾਂਦਾ, ਹਵਾ ਦੇ ਵਹਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ, ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਨਗਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ; ਉਥੇ ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ, ਸੂਈ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਉਸਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪਵਨ ਨੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਉਹ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਇਕ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਹਿਮਵਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦਾ ਜਵਾਈ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਜਟਾ ਵਿੱਚ ਅਰਧਚੰਦ ਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਹਿਮਵਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਉੱਚੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਇਕ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਤਪਸਵਿਨੀ ਵਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਸੂਚੀ। ਉਹ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ? ਪਵਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਦੀ ਗੁਫਾ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾ ਲਿਆ। ਠੰਢ ਤੇ ਪੇਟ ਦੀ ਸਿਕੁੜਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਸੂਚੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤੇ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਤੀਬਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਠੰਢ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਗ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਇਤਨਾ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਪਵਨ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ, "ਆਓ, ਸਾਰੇ ਚਲ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ; ਜਾਣ ਲਵੋ, ਇਹ ਤਪ ਕਿਸੇ ਵਰ ਦੇ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਪਵਨ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ। ਸੂਚੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਵਰ ਲਵਾਂਗੀ।" ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਇੰਦਰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ, ਸੂਚੀ ਆਪਣੀ ਤਪ ਦੀ ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਅਮਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸੂਈ ਦੀ ਨੋਕ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀਆਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਸੁਤੰਤ੍ਰ ਛਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਹਰ ਪਲ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਤੱਕਦੀ ਰਹੀ। ਰੇਸ਼ਮੀ ਸੂਈ ਨਾਲ ਉਹ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੀ ਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ, ਤੇ ਇੱਕ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਮਹਿਲਾ ਵਾਂਗ, ਦਿਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਡੁੱਬਣ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਤਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ; ਹੋਰ ਵੇਲੇ, ਆਦਰ ਵਜੋਂ, ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਨਿਹਾਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਅੱਖ ਨੇ ਤੱਕਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਪ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੋ ਦਿੰਦੀ; ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਮਰਿਆਦਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਚੀ, ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ, ਤੇ ਤਪਸਵਿਨੀ ਸੂਈ—ਇਹ ਤਿੰਨ, ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਤਿਕੋਣ ਬਣ ਗਏ, ਜੋ ਕਾਸੀ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਤਿਕੋਣ, ਜਿਸਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਈਆਂ ਸਨ, ਉਥੇ ਤਾ ਹਵਾ ਤੇ ਧੂੜ ਵੀ ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਕੋਈ ਪਰਮ ਕਾਰਣ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਮਨਨ ਰਾਹੀਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਥੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ, ਆਪਣੇ ਮਨਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਹੈ—ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਏ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਆਖਿਆ, "ਧੀਏ, ਵਰ ਮੰਗੋ।" ਪਰ ਸੂਚੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੇਵਲ ਸੁਕਸ਼ਮ ਪ੍ਰਾਣ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ ਤੇ ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਕੁਝ ਵੀ ਬੋਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਸੋਚੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸੋਚਿਆ—"ਮੈਂ ਪੂਰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਆਰਾਮ ਕਰਾਂਗੀ, ਆਖਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਵਾਂਗੀ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸ ਜਾਵਾਂਗੀ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਜਾਣਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਜਾਣ ਲਿਆ; ਸੰਦੇਹਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੇਰਾ ਵਿਵੇਕ ਖਿੜ ਗਿਆ—ਹੁਣ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਟਿਕੀ ਹਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਹਾਂਗੀ; ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੀ ਸੁਕਸ਼ਮਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਬੰਧੀ ਕੁੜੀ ਵਾਂਗ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹੀ। ਹੁਣ, ਆਪਣੇ ਮਨਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹਾਂ; ਮਨ ਘੜੇ ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ।" ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ, ਚੁੱਪ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਏ। ਫਿਰ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰਾਗ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸਾਫ ਮਨ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਧੀਏ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਵਰ ਮੰਗ, ਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸ।" "ਤੂੰ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਫਿਰ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ; ਇਹ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਅਟੱਲ ਨਿਆਮ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਇਸ ਤਪ ਨਾਲ, ਤੇਰੀ ਉੱਚੀ ਇੱਛਾ ਫਲ ਲਵੇ; ਤੂੰ ਮੁੜ ਉਹੀ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਡੈਮਣੀ ਬਣੀਂ, ਜੋ ਬਰਫੀਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਨਾਲੋਂ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਲ-ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਧੀਏ।" "ਤੂੰ ਮੁੜ ਉਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇਂਗੀ, ਜੋ ਬੀਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ, ਧੀਏ, ਤੂੰ ਆਨੰਦ ਮਾਣੇਂਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਲਤਾ ਅੰਕੁਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਵੇਂਗੀ; ਅੰਦਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਹਵਾ ਵਾਲੀ, ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ।" "ਅੰਦਰਲੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿ, ਜੇ ਕਦੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਆਉਂ, ਤਾ ਤੂੰ ਸਭ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਧਿਆਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋਵੇਂਗੀ। ਤੂੰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਆਧਾਰ ਬਣੇਂਗੀ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਂਗ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੁਕਸ਼ਮ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਕਰੇਂਗੀ।" "ਫਿਰ, ਧੀਏ, ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਰਮ-ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ ਵਿਰੋਧੀ ਬਣੇਂਗੀ; ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਦੁੱਖ ਦੇਵੇਂਗੀ।" "ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇਂਗੀ, ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅੜਚਣ ਵੀ ਪਾਵੇਂਗੀ; ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਂਗੀ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਸੂਚੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਸਭ ਮੇਰਾ ਹੋਵੇ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਿੱਚ, ਵੈਰਾਗ ਜਾਂ ਰਾਗ ਦੀ ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਕਸ਼ਮ ਬੌਧਿਕ ਮਨਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਹਥੇਲੀ ਜਿੰਨਾ ਵਿਸਥਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਹੱਥ, ਫਿਰ ਟਾਹਣੀ, ਫਿਰ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ; ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਰੁੱਖ ਦੇ ਅੰਕੁਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ, ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਚੀ ਦੀ ਤਪ, ਉਸਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਯਾਤਰਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਤੇ ਆਤਮ-ਸਥਿਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।