ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਵਾ ਕਿਸੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮਾਰਗ 'ਚ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀ, ਉਥੇ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਤੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਤੀਖਾ ਦਰਦ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਗਦ ਦੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਦੀ ਤੀਖਣਤਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਇਸ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਸਰੀਰਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਮਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਚਿਤ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੀ ਰਹੀ। ਜਦ ਉਹ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਹਿਲਦੀ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਢ ਗਈ, ਨਰਮ ਗਲ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਗ ਕੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਕਾਮਨਾ-ਪੂਰਨ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੋਹਰਾ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਰਗਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰਸ ਭਰੇ ਸੁਵਾਦੀ ਪਰਾਗ ਨੂੰ ਪੀ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੰਡ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਚਬਾਉਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਢਾ ਗਿੱਧ ਆਪਣੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ-ਲਾਟੀ ਵਾਂਗ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਖਾਂਦੀ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਡੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਵਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਥਮ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਂਵਾ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਡਦਾ। ਵਿਸ਼ਵ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ, ਸਾਹਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੇ ਰੁਖ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀਆਂ ਹਨ; ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਹਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵਾਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਗਾੜੀ ਹੋਈ, ਘਰਵਾਲੀ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਦੀਵੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਫਿਰਦੀ। ਉਹ ਲੂਹ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਰਲਤਾ ਵਾਂਗ, ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ; ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਵਰਾਂ ਦੀ ਚਲਣ ਵਾਂਗ; ਪੇਟ ਵਿੱਚ, ਮੋੜਦੀ ਤੇ ਪਲਟਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਪੂਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੁੱਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਵਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਐਸੇ ਹੀ ਅੰਦਰਲੀ ਸੁਗੰਧਾ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਉਹ ਹੈ। ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ, ਅੰਦਰਲੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ ਦੀ ਰਸਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਜਦ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਉਠਦੀ ਹੈ, "ਕਾਸ਼ ਮੈਂ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਬਣੀ ਸੂਈ ਬਣ ਜਾਵਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ ਦੀ ਸੂਈ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਜਾਗਰੂਕ, ਸੁੱਧ ਅਤੇ ਤੀਖੀ। ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼, ਹਵਾ-ਵਾਂਗ ਸੂਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲੁਕਾਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੀਣਾ, ਖਾਣਾ, ਖੇਡਣਾ, ਹੱਸਣਾ, ਦੇਣਾ, ਲੈਣਾ, ਨੱਚਣਾ, ਗਾਉਣਾ, ਜਾਗਣਾ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਹੈ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਜੀਵ ਆਕਾਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਐਸਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਰਹਿ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਮਸਤ, ਅਸਹਾਇ ਜੀਵ, ਮਿੱਠੇ ਸੁਆਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਗਰਮ ਮਾਤਾ ਵਾਲੀ ਹਾਥਣ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਨਦੀਆਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਜਾਂ ਛੋਟੀ ਜਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਸਤ ਜੀਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਮੋਹਤਾਜੀ ਲਿਆਉਂਦੀ, ਮਗਰਮੱਛ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵਧੀਕ ਧਨ ਅਤੇ ਬੁੱਢੇਪੇ ਨਾਲ ਮਨੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਹਾਥੀ, ਊਂਠ, ਹਰਣ, ਘੋੜੇ, ਸਿੰਘ ਆਦਿਕ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਚਣ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੰਚ 'ਤੇ ਹਿਲਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਉਹ ਘੱਟ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਗੰਧ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਛੁਪਾ ਲਵੇ। ਜਦ ਉਹ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਜੜੀਆਂ, ਤਪੱਸਿਆ, ਦਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਾੜੀ ਦਰਿਆ ਦੀ ਉੱਚੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਤੁਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਦੀਵੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਲਣ ਅਣਜਾਣੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਈ ਆਪਣੇ ਮਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਠੰਢ ਪਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦੀ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਆਪ ਹੀ ਡਾਕਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਥਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਜੀਵੰਤ ਸੂਈ ਲੋਹੀ ਸੂਈ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਮਨੁੱਖ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਤੇ ਭਟਕਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਤਾਂ ਲੱਭ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਸਰੀਰਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਗੁਣ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੋਵੇ; ਜਦ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਸਰੀਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੋਣਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ, ਪੂਰੇ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਪੇਟ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ। ਇਸ ਲਈ, ਸੋਚੀ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗੀ," ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਥਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਹ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਆਕਾਸ਼-ਗਿੱਧ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦਾ ਜੀਵ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗਿੱਧ, ਇੱਕ ਲੋਹੀ ਸੂਈ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਚੋਚ ਨਾਲ ਚਿਤਾ 'ਤੇ ਰੱਖ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਆਪਣੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਈ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਗਿੱਧ ਉਸ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਸੂਈ-ਡਾਕਣੀ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਹਵਾ ਨਾਲ ਤੁਰਦੇ ਹਨ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਥੇ, ਇਕ ਸੁੰਨੇ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਐਸੇ ਥਾਂ ਰੱਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਪੈਰ ਦੀ ਨੋਕ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਣੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਗਿੱਧ ਵਲੋਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਵਸਾਈ ਹੋਈ ਦਿਸਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਹੋਵੇ। ਲੋਹੀ ਸੂਈ ਦੇ ਇੱਕ ਤੀਖੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਠੋਸ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਮੋਰ ਪੰਖ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਜੀਵ-ਸੂਈ ਨੂੰ, ਜੋ ਗਿੱਧ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਹਿਲਣ ਲੱਗੀ। ਜੀਵ-ਸੂਈ, ਉੱਭਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਗਿੱਧ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਗੰਧ ਦਾ ਝੋਕੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਨੱਕ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਗਿੱਧ, ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਭਾਰ ਲਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੀਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ। ਲੋਹੀ ਸੂਈ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ; ਕਿਉਂਕਿ ਪੱਕੀ ਨੀਂਹ ਦਾ ਠੀਕ ਉਪਯੋਗ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਕਾਰ ਰਹਿਤ ਕਾਰਜ, ਆਧਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਦੇ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਇਸ ਲਈ, ਇੱਕੋ ਨੀਂਹ 'ਤੇ ਆਧਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੀ।