ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਤਪਸਵਿਨੀ, ਸੁਚੀ, ਵਿਹੰਗਮ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਘਾਹ ਦੀ ਇਕ ਤਿਨਕਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਕੱਲੀ ਖੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਰੇਤਲੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਖਮ ਪੈਰ ਦੀ ਢਾਈ ਉਂਗਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸਾਰਾ ਭਾਰ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਹੀ ਆਸਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਸੁਖਮ ਪੈਰ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਦੀ ਤੰਗੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਹਨਤ ਨਾਲ ਪੈਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ, ਸਿੱਧੀ ਖੜੀ ਰਹੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਧੂੜ, ਰੇਤ ਅਤੇ ਕੰਕੜਾਂ ਦੀ ਤੰਗੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਹਨੇਰੇ, ਅਹਿੰਸਾ, ਤੀਖਣਤਾ, ਗੋਲ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਹੀ ਜੀਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਸਭ ਕੁਝ ਸਹਿ ਲਿਆ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇਕ ਚੰਚਲ ਸੱਪ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਲਈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਥਰ-ਥਰ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਦੂਰ ਤੱਕ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਠਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸੱਪ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ, ਸੂਈ ਵਾਂਗ, ਉਸਦੀ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਕਿਰਣ, ਸੂਈ ਦੇ ਪਿੱਛਲੇ ਭਾਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਛੋਟੀ ਹੋਵੇ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਵੀ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ, ਸੂਈ-ਸਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਸਾਥਣ, ਇਕ ਤਪਸਵਿਨੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਸੀ। ਪਰ ਸੁਚੀ, ਉਸ ਸਾਥਣ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ, ਸੂਈ ਵਾਂਗ ਮੈਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਸੂਈ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਸੁਚੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਚਿਹਰੇ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸ ਗਈ। ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮੁਸਕਾਨ ਧੂੜ ਕਰਕੇ ਸੀ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਰੁੱਖ, ਬੇਲੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ, ਉਸ ਤਪਸਵਿਨੀ ਸੂਈ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਤਾਂਘ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ। ਹਵਾਵਾਂ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, "ਅਸੀਂ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗੇ, ਰਹਾਂਗੇ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਸੂਈ ਸਾਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਵੇਗੀ—ਇਹ ਹਨ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ।" ਪਰ ਧੂੜ, ਜੋ ਕਿ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉੱਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ ਵੀ, ਕਦੇ ਨਿਗਲੀ ਨਹੀਂ ਗਈ। ਸੁਚੀ ਨੇ ਉਹ ਧੂੜ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਨਿਗਲੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਅਟੱਲ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਅੰਦਰੋਂ ਬਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਲਕੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਹਵਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ, ਇੰਨਾ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਦੇਣਾ ਵੀ ਇੰਨਾ ਅਚੰਭਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਰਹੀ। ਤਗੜੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਚਮਕਾਂ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਹਿਲਾ-ਦੁਲਾ, ਤੇ ਗੜਗੜਾਹਟ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੀ, ਉਹ ਡਿਗੀ ਨਹੀਂ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿਲ-ਜੁਲ ਰੁਕ ਗਏ ਤੇ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਜੋਤ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਉਗ ਆਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਉੱਚ-ਨੀਵਾਂ ਪਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸੂਈ ਵਾਂਗ, ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ੁੱਧ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਜੋ ਕੁਝ ਜਾਣਯੋਗ ਸੀ, ਉਹ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਤਪ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਸੂਈ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਉਹ ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਤਾਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਤਪ ਦੀ ਤੀਖਣਤਾ ਨਾਲ, ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ ਅੰਤਕਾਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਸੜਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਇੰਦਰ ਨੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤਪ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਦੇਖ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਕੋਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਤਪ ਕੌਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਨਾਰਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਇਹ ਸੂਚੀ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਪਸਵਿਨੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਸੰਪਾਂ ਫੁਫਕਾਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਹਾੜ ਚੀਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਾ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ, ਬੱਦਲ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੂਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਸੁੱਕ ਰਹੇ ਤੇ ਮੈਲੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ—ਇੰਦਰ, ਵੇਖ, ਤਪ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ, ਕਰਕਟੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਕਠੋਰ ਤਜਰਬਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਨਵੀਂ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਕਰਕਟੀ ਨੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸੂਈ-ਰੂਪ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਗਈ?" ਉਹ ਪ੍ਰਾਣਵਾਨ ਸੂਈ, ਹੁਣ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਬਣ ਕੇ, ਇੱਕ ਤੋਤੇ ਦੇ ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਉਸਦਾ ਆਸਰਾ ਇੱਕ ਲੋਹੀ ਸੂਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਾਲੀ ਸੀ। ਜਦ ਉਸ ਆਸਰੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਤਾ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਾਡੀਆਂ, ਰਗਾਂ, ਮਾਸ, ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ, ਓਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹਵਾ ਕਿਸੇ ਨਾਡੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਬੜੀ ਤੀਖੀ ਪੀੜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਵਟਵ੍ਰਿਖਸ਼ ਦੀ ਜੜ੍ਹ। ਉਸ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਸਰੀਰਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਉਚਿਤ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੀ ਰਹੀ। ਜਦ ਉਹ ਸੌਂਦੀ, ਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਿਲਦੀ, ਉਸਦੀ ਮਾਲਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੰਕਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਨਰਮ ਗਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਕੁੜੀ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਬਿਨਾ ਦੁੱਖ ਦੇ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਕਾਮਨਾ-ਵ੍ਰਿਖਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉਠ ਰਹੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੋਹਰੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀ ਫਿਰਦੀ। ਉਹਨੇ ਦਿਵਿ-ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧਤ ਰੇਸ਼ਾ-ਰਸ ਪੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਉਹ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਚਬਾਉਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਢਾ ਗਿੱਧ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ, ਜਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖੜਗ-ਦੰਡ ਵਾਂਗ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਖਾਂਦਾ। ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਾਡੀਆਂ ਤੇ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰਦੀ, ਉਹ ਉੱਤੇ-ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਂ ਕਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਉੱਡਦਾ। ਸੰਸਾਰਕ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਣ ਹਵਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦੀ ਹੈ; ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਹਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ, ਘਰਵਾਲੀ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਦੀਵੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਾਉਂਦੀ, ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਹੂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਰਲਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਵਰਾਂ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਮਲਮਲ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਚੀ ਦੀ ਤਪਸਿਆ, ਉਸਦੇ ਸੂਈ-ਰੂਪ, ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਬਣਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ, ਹਵਾ, ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਈ।