ਇਹ ਸਰੀਰ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਕੋਮਲ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਲਾਲ ਰਸ ਤੇ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਟਖਣ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਪੰਛੀਆਂ—ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਦੀ ਆਰਾਮਗਾਹ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ-ਰੂਪੀ ਦਰੱਖਤ ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਨੇਕ ਯਾਤਰੀ ਇਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਠਹਿਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਦਾ ਨਹੀਂ? ਇਥੇ ਕੌਣ ਆਪਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੌਣ ਪਰਾਇਆ? ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਿਰਫ ਭਾਰ ਢੋਣ ਲਈ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਤਮ-ਸਵਰੂਪ ਮੰਨ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੌਕ ਜਾਂ ਬੇਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੋੜਦਾ। ਇਹ ਸਰੀਰ-ਰੂਪੀ ਜੰਗਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਖੱਡਾਂ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਰੋਮ-ਦਰੱਖਤ ਹਨ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ ਤੇ ਆਸਰਾ ਕੌਣ ਲੱਭ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜਾਲ, ਜੋ ਚਮੜੀ, ਰਗਾਂ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਮੈਂ ਬਿੱਲੀ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਲਚਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਨ ਦਾ ਬਾਂਦਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਤਲੇਪਣ ਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਕੀੜੇ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਇੱਛਾ-ਸਰਪ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ-ਕਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ-ਥਾਨ; ਇਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਦਰੱਖਤ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਬਾਂਹਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਹੱਥ ਸੋਹਣੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਇੰਦਰੀਆਂ-ਰੂਪ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਗੋਡੇ ਸੁਚੱਜੇ ਹਨ, ਚਮੜੀ ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਮੁਲਾਇਮ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਝੀਲ-ਵਾਂਗ ਛਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਛਾ-ਯਾਤਰੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਘਾਹ-ਵਾਂਗ ਲੰਬੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਤੇ ਅੰਦਰਲਾ ਖਾਲੀ ਹਿੱਸਾ ਅਹੰਕਾਰ-ਗਿੱਧ ਦਾ ਘੋਸਲਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸਰੀਰ-ਦਰੱਖਤ, ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਹੰਕਾਰ-ਘਰਵਾਲੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਘਰ ਹੈ; ਚਾਹੇ ਇਹ ਢਹਿ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹੇ, ਇਸ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਅਰਥ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀ? ਇਹ ਸਰੀਰ-ਘਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰੀਆਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਕਮਰੇ ਬੇਚੈਨ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਦਾਗਦਾਰ ਹਨ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ-ਘਰ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਲੱਕੜ-ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾ ਨਾਲ ਤੰਗ ਹੋਇਆ, ਅੰਤਰੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਇਹ ਸਰੀਰ, ਰਗਾਂ-ਮਾਸ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਲਾਲ ਲਹੂ ਨਾਲ ਗੰਦਾ, ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਸੁਫੈਦੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ-ਘਰ, ਅਨੇਕ ਕਰਤਬਾਂ ਤੇ ਅੰਗ-ਚਾਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੂਰਖਤਾ ਦੀ ਮਜਬੂਤ ਥੰਮ ਤੇ ਝੂਠੀ ਮੋਹ-ਛਾਂ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ-ਘਰ, ਭੁੱਖ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਆਨੰਦ-ਸਯਾ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਵਿਅਰਥ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਇਹ ਸਰੀਰ-ਘਰ, ਇੰਦਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ-ਘਰ, ਪੈਰ ਟਖਣਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ, ਗੋਡੇ ਥੰਮਾਂ ਵਾਂਗ, ਸਿਰ ਛੱਤ ਵਾਂਗ, ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਇਹ ਸਰੀਰ-ਘਰ, ਅੱਖਾਂ ਰੂਪ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ, ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਖੇਡਣਾ, ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਇਸ ਦੀ ਧੀ ਵਾਂਗ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ-ਘਰ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਛੱਤ, ਕੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮਿਨਾਰਾਂ, ਲੰਬੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ-ਘਰ, ਗਾੜ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਕੁਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਖਾਲੀ ਅਸਥਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ-ਘਰ, ਨਖ, ਹੱਡੀਆਂ, ਤੇ ਨਾਭੀ ਦੀ ਨੀਂਹ, ਅੰਦਰੜੀਆਂ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੁਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹਵਾ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ-ਘਰ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖੁਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ-ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਚਲਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ-ਘਰ, ਮੂੰਹ ਡਰਾਉਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਂਗ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਭ ਬਾਂਦਰ ਵਾਂਗ ਨੱਚਦੀ ਹੈ, ਦੰਦ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ-ਘਰ, ਚਮੜੀ ਰੂਪ ਚਿੱਟਾ ਪਲਾਸਟਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਥਿਰ ਹਿਲਚਲ ਨਾਲ, ਤੇ ਮਨ ਇੱਛਾ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਖੁਦਾਈ ਹੋਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਹੱਸਦੀ ਦੀਵੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਾਸ-ਘਰ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਸਾ, ਝੁਰਰੀਆਂ ਤੇ ਸਫੈਦ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਤੇ ਹਰੇਕ ਪੀੜਾ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ; ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਖਾਲੀ ਗੁਫਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖਲਲ ਪੈਂਦਾ, ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਅੰਧਕਾਰ ਦਾ ਝਾੜ ਹੈ; ਇਹ ਸਰੀਰ-ਜੰਗਲ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਹੇ ਮਾਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਓ, ਮੈਂ ਇਸ ਸਰੀਰ-ਘਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਝੱਲ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਥੋੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਚਿਕੜ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕ ਸਕਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਧਨ, ਸਰੀਰ, ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਯਤਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰੋਂ, ਨਾਸ ਲਈ ਹੀ ਹੈ; ਦੱਸੋ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸੁਖ ਹੈ? ਮੌਤ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਸਰੀਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਤਾਂ, ਪਿਤਾ, ਇਸ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਸਰੀਰ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡੋਲਦੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਕੰਨ ਦੀ ਨੋਕ ਵਾਂਗ ਹਿਲਦਾ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਨਾਜੁਕ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ, ਕੋਮਲ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਘਿਸਿਆ ਤੇ ਪਤਲਾ ਹੈ; ਇਹ ਰੁੱਖੜਾ ਤੇ ਸੁਆਦ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ। ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪੱਤੇ ਵਰਗਾ ਸਰੀਰ ਵੀਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਨਾਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ, ਅਸਤਿਤਵ ਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਹੀ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿੱਤਰਤ ਕਰਕੇ ਕਦੇ ਲਜਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਧਨ ਦੇ ਆਨੰਦ ਭੋਗਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਮਹਾਨਤਾ ਜਾਂ ਸਥਿਰਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ—ਫਿਰ ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ? ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪਾ ਆਉਂਦਾ, ਇਹ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ, ਮਰ ਜਾਂਦਾ—ਇਹ ਸਰੀਰ, ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਾ ਜਾਣਦਾ, ਭੋਗੀ ਤੇ ਨਿਰਧਨ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ। ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ, ਇੱਛਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਗੂੰਗਾ ਕਛੂਆ-ਸਰੀਰ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮੁਕਤੀ ਨੇੜੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।