ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੂਰਜ ਢਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਭਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਮਲਕਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਦੈਵੀ ਕਥਾ ਜਾਰੀ ਹੋਈ। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਸੂਈ ਦੀ ਉਪਮਾ ਆਈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਲਿਨਨ ਦੇ, ਸੂਈ ਦੀ ਨੁਕਦਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ; ਪਰ, ਜੋ ਮੂਰਖ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਈ, ਅੰਗੂਠੇ ਤੇ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਦਬਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਧਾਗਾ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਲੰਬਾ ਰੱਸਾ ਉਗਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਤੱਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੂਈ ਦੀ ਨੁਕਦਾਰ ਤੇ ਬੇਦਿਲੀ ਕਾਰਨ, ਧਾਗਾ ਪਾ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਨਰਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜੇ ਉਹ ਗਧੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਬੇਦਿਲ ਤੇ ਅਭਾਗੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਹੋਵੇ। ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਘਾਇਲ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੀ; ਪਰ, ਜਦ pierce ਕਰ ਲੈਂਦੀ, ਫਿਰ ਸੂਈ ਕੰਨ ਦੇ ਲੋੜੇ 'ਚ ਟੰਗੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੱਥ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਹ ਰੂਈ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਪਈ ਰਹਿੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੋਸਤ ਦੀ ਮਿੱਤ੍ਰਤਾ; ਆਖਰ, ਕੌਣ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ? ਆਮ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਟਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਦੀ ਸੰਗਤ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਦੋਂ ਸੰਗਤ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ, ਅੰਦਰਲੀ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਬੈਲੋ ਦੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਪਾਨ ਦੇ ਵਹਿਣ ਵਿੱਚ, ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ, ਦੁਖ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼, ਜੀਵਾਤਮਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਂਗ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਨਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਮਾਨਾ ਨਾਲ ਚਲਦੀ; ਉਦਾਨਾ ਦੇ ਉਲਟਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਦਾਨਾ ਨਾਲ ਚਲਦੀ। ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ, ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਸੋਜ, ਰੰਗ-ਬਦਲਾਅ, ਤੇ ਪਾਗਲਪਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ। ਸੂਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਨਖਾਂ ਦੇ ਖੋਖਲੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਉਂਗਲ pierce ਕਰਕੇ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਖੂਨ ਤੇ ਵਿਸਰਜਨ ਦੇ ਨਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ, ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਕਈ ਵਾਰ, ਉਹ ਗੰਦਲੇ ਖੋਹ ਵਿੱਚ, ਮੂੰਹ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਈ ਰਹਿੰਦੀ; ਜਦੋ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਥਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ, ਫਿਰ ਕੌਣ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਠੋਰਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇੱਢੇ, ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਝਗੜਾ ਹੀ ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੱਕਾ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਣਦਾ ਹੈ; ਆਖਰ, ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਟਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਨ ਜੂੜਿਆਂ ਨਾਲ ਲਗ ਜਾਂਦਾ, ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਨਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ; ਪਰ, ਚਤੁਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਲਾਭ ਲਈ ਮੂਰਖਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ ਧਾਗਾ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਅੰਤਮ ਨਾਸ ਪਾ ਲੈਂਦਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੋਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ੁੱਧ। ਜਦੋ ਸੂਈ ਪਾਸੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ, friction ਦੇ ਬਿਨਾਂ, ਮੈਲ ਜਮ ਜਾਂਦੀ; ਬਾਹਰਲੇ pierce ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਸੂਈ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਤੇ ਅਦਿੱਖ ਹੈ, pierce ਕਰਕੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲਾਵਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ; ਤੇਜ਼, ਘੁਸਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਕਠੋਰ, ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਸੂਈ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦੀ ਹੈ। ਜਦੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ pierce ਕਰਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ, ਨੀਚ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਾਤਰ ਇਹੀ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਨਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਆਪਣੀ ਨੀਚਤਾ ਨਹੀਂ। ਸੂਈ ਕਦੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ, ਕਦੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ, ਕਦੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀ, ਧਰਤੀ, ਰਸਤੇ, ਘਰ, ਬਾਜ਼ਾਰ, ਜੰਗਲ, ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ, ਹੱਥ, ਕੰਨ ਦੇ ਕਮਲ, ਨਰਮ ਉਨ ਦੇ ਗੇਂਦ, ਖੋਹ, ਲੱਕੜ, ਮਿੱਟੀ, ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਨਲੀਆਂ—ਇਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਵਕਤ ਬੀਤ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਪਿੱਛੋਂ, ਕਰਕਟੀ ਨਾਮ ਦੀ ਦੈਤਨੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਅਸਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਖੂਨ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ; ਪਰ, ਪਿਆਸ ਦੀ ਸੂਈ ਅੰਦਰ ਭਰਦੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਸਹਿਣਾ ਬੜਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਪਹੁੰਚੀ ਹਾਂ, ਸੂਈ ਦੇ ਸਰੂਪ 'ਚ ਘਟ ਗਈ ਹਾਂ! ਮੈਂ ਸੁਖਮ ਹੋ ਗਈ, ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਕ ਟੁਕੜਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦੀ।” “ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਅੰਗ ਕਿੱਥੇ ਗਏ, ਹੇ ਮੂਰਖ ਮਨ? ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਦੇ ਖੇਡ ਨਾਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁੱਕ ਗਏ ਹਨ।” “ਮੇਰੇ ਅਭਾਗੇ ਅੰਦਰ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਰਸਦਾਰ ਮਾਸ ਖਾਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਚਰਬੀ ਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਮਸਤੀਆਂ ਦਾ ਨਾਮੋ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ।” “ਮੈਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ; ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਤੋਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਕੁਚਲ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ।” “ਹਾਏ, ਮੈਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ; ਦੁਖ ਤੋਂ ਹੋਰ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ, ਕਠਨਾਈ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵਧੀਕ ਕਠਨਾਈ ਵਿੱਚ।” “ਕੋਈ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਨੌਕਰ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਪਿਓ ਨਹੀਂ; ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸਹਾਇਕ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਭਰਾ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ।” “ਕੋਈ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਠਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ; ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ, ਇੱਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ, ਭਟਕਦੀ ਹਾਂ।” “ਮਹਾਂ ਦੁਖ ਵਿੱਚ, ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਢੋ ਰਹੀ ਹਾਂ; ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।” “ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਮੈਂ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਮਨ ਭਟਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਮਣੀ ਹੱਥੋਂ ਗਵਾ ਲੈਂਦਾ।” “ਮਹਾਂ ਅਭਾਗ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੀ, ਫਿਰ ਆਉਂਦੀ; ਫਿਰ, ਵਧਦੇ ਦੁਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ।” “ਮੈਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਤੀ, ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਲੁੱਟੀ, ਜ਼ਖਮਾਂ ਵਿੱਚ ਠੇਲੀਆਂ ਗਈ—ਹਾਏ, ਮੇਰੇ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ!” “ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਦੌੜ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ; ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।” “ਮੈਂ ਥੋੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਮਾਈ, ਉਹ ਵੀ ਕਠਨਾਈ ਨਾਲ; ਹਾਏ, ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਅਭਾਗੇ ਲਈ, ਅਭਾਗ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ।” “ਕਠੋਰ ਵੈਤਾਲਾ ਉਠ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾਸ ਲਿਆ, ਜਦ ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਨਾਸ ਆਇਆ, ਜਦ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਨਿਕਲੀ।” “ਮੈਂ, ਅੰਨ੍ਹੀ, ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਿਆ ਕਿਉਂ? ਜਦ ਨਾਸ ਆਉਣਾ ਹੀ ਸੀ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਸੁਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਕਟੀ ਦੀ ਅਭਾਗੀ ਕਥਾ, ਸੂਈ ਦੀ ਉਪਮਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੇ ਭਟਕਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋਈ।