ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਕ ਨਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਧੀ ਮੁੰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਇਕ ਨਾਜੁਕ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੌ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਰੇਸ਼ਮ ਵਰਗੇ ਨਰਮ, ਅਤੇ ਮੱਥਾ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਨਮੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇਕ ਧਾਗਾ ਸੀ, ਜੋ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਬਾਹਰਲੇ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲ ਲੰਬਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਧਾਗਾ ਚਾਨਣੀ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਊਰਜਾ ਅਣਜਾਣੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਬੌਧ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਧਾਰਾ ਚੁਪਚਾਪ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਬਹੁਤ ਸੁਕਸ਼ਮ ਸੀ, ਖਾਲੀਪਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਸੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਚੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸੁਈ ਜਿਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮੁੱਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇ—ਤੀਖੀ ਪਰ ਅਣਜਾਣੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਫੜਨ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸਦਾ ਉਪਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੀ ਸੀ—ਇਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਈ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਖਾਲੀਪਨ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੱਲ ਨਿਹਾਰਦੀ ਰਹੀ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੀ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸੁਸਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸੁਈ ਦੇ ਅਸਲ ਉਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੀ ਸੀ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸੋਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ। ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼, ਜੇਕਰ ਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇ ਵੀ, ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੀਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚਾਹੋ ਉਹ ਅਕਸ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਸਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਨੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁਈ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਖਦਾਇਕ ਤਜਰਬਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਕਿੰਨੀ ਔਖੀ ਹੈ! ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਐਵੇਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤਣਕਾ ਹੋਵੇ। ਹੋਰ ਮਨ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਘਮੰਡ ਕਰਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਖਾਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਿਆ। ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਨਾਸ ਵੀ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਉਹ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜੁੜੇ ਹੋਣ; ਰਾਖਸ਼ਸੀ, ਹੁਣ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਸੁਈ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹੀ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਜੀਵ ਉਸ ਸੁਈ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵੰਤ ਸੁਈ ਪੈਦਾ ਹੋਈ: ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ, ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਦੇ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਕਿਰਿਆ-ਕਲਾਪ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੀ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਧਾਗਿਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਾਣ-ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਤੀਖੇ ਦਰਦ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਪਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ। ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਜਾਂ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਾਂਗ ਸੀ; ਫੁੱਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ, ਬਹੁਤ ਸੁਕਸ਼ਮ ਕਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਪਾਪੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਮਨ ਦੀ ਗਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹੀ; ਦੂਜੇ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਛੇਂਦਣ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਹਕੀਕਤ ਉੱਤੇ ਲਗਨ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਦੋ ਸੁਈਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ; ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਚੌਲ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਵਾਂਗ ਪਤਲਾ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਧਾਗੇ ਵਾਂਗ ਨਾਜੁਕ ਸੀ। ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਸੁਈਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੇਂਦਿਆ; ਫਿਰ ਕ੍ਰੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਦੇ ਹਲਕੀ ਤੇ ਕਦੇ ਭਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ; ਕ੍ਰੂਰ ਕੇਕੜੇ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੁਈ ਦਾ ਸਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲੋਭਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸੁਈ-ਰੂਪ ਭੂਤਪਨ ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਚਾਹੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਜਨਮ ਦਾ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦਾ; ਰਾਖਸ਼ਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸੁਈ-ਰੂਪ ਭੂਤਪਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਫਿਰਣੀ ਲੱਗੀ, ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲੀ, ਉਸਦਾ ਮੋਟਾ ਸਰੀਰ ਓਥੇ ਹੀ ਘੁਲ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਸਹਾਇ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਮੋਟੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਹਵਾ-ਸੁਈ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਹੈਜ਼ਾ ਵਰਗੀ ਬਿਮਾਰੀ ਬਣ ਗਈ। ਜੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੇ ਸੁਕਸ਼ਮ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ-ਸੁਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੈਜ਼ਾ ਵਰਗੀ ਬਿਮਾਰੀ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਉਹ ਗੁਣ ਨਾਲ, ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਦੇ ਉਪਚਾਰ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਭਟਕਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗੀ ਰਹੀ, ਦੋ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੋਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗਤੀ ਕਰਦੀ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਧੂੜ ਨਾਲ ਓਹਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ; ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ; ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਚਮਕ ਨਾਲ ਓਹਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ; ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ, ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਛੁਪ ਜਾਂਦੀ। ਅੰਦਰੋਂ, ਉਹ ਨਸਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ; ਦੁਖੀ, ਪੀਲੀ ਧੂੜ ਵਿੱਚ; ਸੁੱਕੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਘਾਹ ਦੀ ਸੂਖਮ ਲਕੀਰ ਵਿੱਚ। ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ, ਪਰਛਾਵਾਂ ਨਹੀਂ, ਖਾਲੀ, ਤੇ ਸਾਹ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ; ਜਿੱਥੇ ਮੱਖੀਆਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰੱਖਤ ਨਹੀਂ। ਮੋਟੇ, ਗੰਢੀ ਹੋਈਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੰਬਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਬਣੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ। ਡੰਡੀ ਦੇ ਟਿੱਪ ਉੱਤੇ, ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ; ਰੁੱਖੀ ਤੇ ਰਸ-ਰਹਿਤ ਹਵਾ ਵਿੱਚ, ਉਂਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਹਿਲਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਉੱਤੇ। ਗੰਦਗੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਵਿੱਚ; ਪਸੀਨੇ, ਈਕ, ਤੇ ਗੰਦੇ ਰਸਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਬਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚ। ਕਦੇ ਧੂੜ, ਪਾਣੀ, ਤੇ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿੱਚ, ਨਖਾਂ ਜੋ ਸੱਪ ਦੀ ਚਮੜੀ ਵਾਂਗ ਰੁੱਖੇ; ਕਦੇ ਕੂੰਏ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ, ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਤੇ ਜੂੰਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਪਤਲੇ, ਸੁੱਕੇ, ਫੱਟੇ ਹੋਏ, ਚਿੱਥੜੇ ਤੇ ਗੰਦਲੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਥਾਂ; ਰਸਤੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਠੰਡੀ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਝਾੜੂ ਲੱਗੀ ਹੋਈ। ਜੂੰਆਂ, ਦਾਗਾਂ, ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਨਖਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਖੂਨ ਵਾਲੇ ਮੂੰਹ; ਅੰਗੂਠੇ ਤੇ ਪਹੀਏ ਨਾਲ ਦਬਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਜੋ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀਨ ਕੱਪੜੇ ਵਾਂਗ ਗਤੀ ਕਰਦੀ; ਆਉਣ-ਜਾਣ ਤੋਂ ਥੱਕੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਉਥੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ। ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਧਾਗਿਆਂ ਤੇ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਗੰਢ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਹੋਇਆ; ਜਦ ਉਹ ਤਾਲ ਪਾਤਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੀ, ਤਾਂ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਾਈ ਜਾਂਦੀ। ਲੁਕ-ਲੁਕ ਕੇ, ਹੱਥ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਲਿਸਕ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੀ; ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਖਿੱਚਣ ਨਾਲ ਥੱਕ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਕਿਤੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ। ਕਠੋਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਦ ਕਨ ਦੇ ਕੋਲ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਛੇਂਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਮਨ ਮੰਦ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੀਖੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਉਹ ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਸੁਈ, ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਸੁਈ ਨਾਲ ਮੋੜੀ ਗਈ ਸੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਟਕਦੀ ਰਹੀ; ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਪੱਥਰ, ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਡੁੱਬੀ ਨਹੀਂ।