ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ, ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਉਪਰ ਵੱਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਪੂਰੇ ਕਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਪਤਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਸਰੀਰ ਢੀਲਾ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੀ, ਉਸ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਝੰਕਦੇ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਕਾਲੇ ਤੇ ਉਪਰ ਉਠੇ, ਪਰ ਮੋਤੀ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਜਨਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਦੀ ਠਾਣੀ। ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ — ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ — ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਸ ਦੀ ਕਠੋਰ ਤਪस्या ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵੀ ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ। ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਝੁਕ ਕੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਆਖਿਆ ਤੇ ਸੋਚਿਆ, "ਕਿਹੜਾ ਵਰ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਖ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੋਵੇ?" ਉਸ ਨੇ ਮੰਗਿਆ, "ਮੈਂ ਆਸਾਨ ਤੇ ਲੋਹੇ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਵਾਂ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੂਈ। ਇਸ ਮੰਗ ਨਾਲ, ਦੋਹਰੀ ਸੂਈ ਬਣ ਕੇ, ਅਣਦੇਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ।" "ਸਾਹ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੜ ਜਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵੜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਵਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਭੁੱਖ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਰਮ ਸੁਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।" ਲੋਟਸ-ਜਨਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਵੇਖੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਬ੍ਰੋ-ਬੱਦਲ। "ਕਰਕਟੀ, ਦੈਤ ਕਲਹ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਮਾਲਾ," ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਉਠੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਜੋ ਵਰ ਚਾਹੋ, ਲੈ ਲੋ।" "ਪ੍ਰਭੂ, ਭੂਤ-ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਨਾਥ, ਮੈਂ ਜੀਵਸੂਚਿਕਾ ਬਣ ਜਾਵਾਂ।" "ਮੇਰਾ ਵਰ ਇਹ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਆਸਾਨ ਤੇ ਲੋਹੇ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਵਾਂ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਚੋਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲੇ।" "ਠੀਕ ਹੈ," ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੁੜ ਆਖਿਆ। "ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸੂਚਿਕਾ, ਸੂਈ-ਸਰੂਪ ਬਣ ਜਾਵੋਗੀ; ਸੁਖਮ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਵੋਗੀ।" "ਜੋ ਮਾੜਾ ਖਾਂਦੇ, ਕਠਿਨ ਕੰਮ ਕਰਦੇ, ਮੂਰਖ, ਅਸਥਿਰ, ਮਾੜੇ ਥਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਜਾਂ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰੇਗੀ।" "ਸਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੜ ਕੇ, ਤਲ-ਸਫ਼ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛੇਦ ਕੇ, ਵਿਸੂਚਿਕਾ — ਹਵਾ ਦੀ ਲਾਈਨ-ਸਰੂਪ ਬਿਮਾਰੀ — ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਤੂੰ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰੇਗੀ; ਪਰ ਚੰਗਿਆਂ ਲਈ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਲਾਜ ਦਾ ਮੰਤਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।" "ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ, ਇੱਕ ਕਰਕਟੀ ਨਾਂ ਦੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਸੂਚਿਕਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਧਰਮ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ ਕੁਵਾਰੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਕੇ, ਵੱਡਾ ਮੰਤਰ, ਪੇਸ਼ੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖੋ; ਫਿਰ, ਉਸ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਸਹਾਰੋ।" "ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ ਕਿ ਕਰਕਟੀ, ਕੜੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦੀ, ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਧੂੜ ਵਾਂਗ ਕੁਚਲ ਗਈ।" "ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਚੰਦ ਵਿਚ, ਅੰਬ੍ਰੋ-ਝੀਲ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੋਚੋ — ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬੁੱਢਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ।" "ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ, ਧਿਆਨ-ਧਰ ਕੇ, ਵਿਸੂਚਿਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ, ਮੰਤਰ ਪੂਰਨ ਕਰਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਿਧਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਆਪਣੇ ਅਜਰ, ਉੱਚ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।" ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਕਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਜੋ ਬਿਲੌਰੀ ਪਹਾੜੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਤਲੀ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਲੰਬੜੀ ਕਾਲੀ ਬੱਦਲ-ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੱਦਲ-ਸਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ; ਫਿਰ ਆਦਮੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਹੋਈ, ਫਿਰ ਹੱਥ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਿਲ੍ਹਾ, ਫਿਰ ਅੰਗੂਠਾ, ਫਿਰ ਮਸੂਰ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਈ ਬਣ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਰੇਸ਼ਮੀ ਸੂਈ ਬਣੀ, ਲੋਟਸ ਦੇ ਤੰਤੂ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ, ਸੋਚ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਕਾਲੀ ਸੂਈ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਪੂਰੀ ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ, ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਲਪਟੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਭਟਕਦੀ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲ ਰਹੀ। ਉਹ ਸੂਈ ਦਿਸਦੀ ਤਾਂ ਸੀ, ਪਰ ਲੋਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਖੇਡ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਸੂਈ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਮੋਤੀ ਵਾਲੀ ਸੂਈ ਵਾਂਗ ਨਰਮ, ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ, ਬੈਰਿਲ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ, ਲੱਕੜੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਾਂਗ ਲਚਕੀਲੀ। ਕਾਲੇ ਲੋਟਸ ਦੇ ਤੰਤੂ ਵਾਂਗ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡਦੀ, ਛੋਟੀ, ਸਾਫ਼ ਖਿੜਕੀ, ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੂਪਲ ਵਾਂਗ, ਸੁਖਮ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ। ਆਪਣੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਧਾਗਾ ਫੜੀ, ਨਰਮ ਪੂੰਛ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਨੋਕ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਦਿਸ ਰਹੀ, ਉੱਚੀ ਮੌਨਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਵੜੀ। ਦੂਰੋਂ ਦੀਖਦੀ, ਲੰਪ ਵਾਂਗ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ; ਦੂਰੋਂ, ਪਿਆਰੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੀ ਜਾਪੀ। ਅੱਧ-ਬੰਦ ਅੱਖਾਂ, ਨਰਮ ਲੰਪ-ਜੋਤ ਵਾਂਗ, ਵਾਲ ਰੇਸ਼ਮ ਵਾਂਗ ਨਰਮ, ਮੱਥਾ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਨਮੀ, ਮਸਤੀ ਭਰੀ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ। ਉਸ ਦਾ ਧਾਗਾ, ਲੋਟਸ-ਤੰਤੂ ਵਾਂਗ ਉਠਦਾ, ਬਾਹਰ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਾਡੀ ਵਾਂਗ, ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣਾ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਸੰਯਮਿਤ, ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਚਲਦੀ, ਬੁਧਿਸਟ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਾਂਗ ਅਣਦੇਖੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ, ਸੁਖਮ 'ਸ਼ੂਨਤਾ' ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਾਂਗ, ਚੀਰ ਵਿਚ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਜਾਂ ਸੂਈ ਜਿਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮੁਕਣ ਵਾਲੀ, ਤੇਜ਼ ਪਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼। ਉਸ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਲਈ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਲਿਆ; ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ — ਹਾਏ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ! ਸੂਈ ਦੀ ਨੋਕ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਖਾਲੀਪਨ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੀ। ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ, ਸੂਈ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਸ ਦੇ ਮੱਦੇ ਮਨ ਵੱਲੋਂ ਚਾਹਿਆ ਗਿਆ; ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤਾਂ ਵਿਚ ਵਿਖਰਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਬਾਅਦਲਾ ਤਰਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਇੱਕ ਵਸਤੂ, ਭਾਵੇਂ ਯੋਗ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਆਇਨਾ, ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਇੱਕ ਸਾਹ ਨਾਲ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੇ, ਸੂਈ ਦਾ ਸਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਇ'en ਮਹਾ-ਮਰਨ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਇਕ ਲੱਗਾ। ਅਸਲ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਕਿੰਨੀ ਔਖੀ ਹੈ! ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਪੱਲੇ-ਪੱਲੇ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।