ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੀ ਸਰਜਨਾ ਖੁਦ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹਰ ਜੀਵ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਮ ਰਹੀ ਹੈ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਕੁਝ, ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਅੰਦਰ, ਬਾਹਰ, ਉੱਤੇ, ਹੇਠਾਂ—ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ, ਜਾਣਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੀ ਹਸਤੀ ਇੱਕ ਹੀ ਅਦ੍ਵੈਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਚੌਥੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਿਆਂ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਹਾਨ ਦੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੈਮਨਸ (ਰਾਕਸ਼ਸੀ) ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਛ ਲਿਆ। ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ, ਕਾਲੀ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ, ਸਾਲਭੰਜਿਕਾ ਵਰਗੀ ਡਰਾਉਣੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਇਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਕਾਰਕਟੀ। ਉਸਨੂੰ ਵਿਸੂਚਿਕਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਨਿਆਂ ਦੇ ਬੋਝ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ ਜਿਵੇਂ ਵਿਂਧਿਆ ਜੰਗਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਨੱਕ ਦੇ ਰੋਹ ਵਿਚ ਧੂੰਆਂ ਭਰਿਆ, ਨੀਲੀ-ਕਾਲੀ ਚਾਦਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਕਾਲੀ, ਮੋਹੜੇ ਨਾਲ ਜਕੜੀ ਹੋਈ। ਉਸਦੇ ਕਪੜੇ ਧੁੰਦ ਵਰਗੇ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗੀ ਪੱਗ, ਛਾਤੀਆਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲਟਕਦੀਆਂ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ, ਤਮਾਲਾ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ। ਉਸਦੇ ਨਖ ਬਿੱਲੀ ਦੀ ਅੱਖ ਦੇ ਰਤਨ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼, ਤੇ ਹੱਸਦੀ ਜਦੋਂ, ਉਸਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੀ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਹੁੰਦੀ। ਕਾਰਕਟੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੀ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਉਸਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਹੱਡੀ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਆਂਤਾਂ ਲਟਕਦੀਆਂ। ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਖੌਫਨਾਕ ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੂਤਾਂ ਨੇ ਵੱਸ ਲਿਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਕਮੀ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ ਕਦੇ ਬੁਝੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬੁਝਾ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪੇਟ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੁੱਖਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਕਦੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਜੇ ਮੈਂ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਵਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਕਦੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪੀਣਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।" ਨਾਂ ਹੀ ਬੱਦਲਾਂ ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਦੀ। ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਢੰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵੀ ਜੀਵ ਸਕੀਏ? ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਜਦ ਲੋਕ ਮੰਤ੍ਰ, ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਅਡੋਲ ਮਨ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਤਪ ਕਰਾਂਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰੀ ਤਪ ਨਾਲ ਅਸੰਭਵ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਚਲਦਿਆਂ, ਕਾਰਕਟੀ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਰਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਤਪ ਲਈ ਉਚਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਹੱਥ-ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਬਿਜਲੀ ਵਰਗ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਅਡੋਲ ਖੜੀ ਹੋਈ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦੀ, ਇਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰਦੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ। ਠੰਢ ਜਾਂ ਗਰਮੀ, ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ ਨਹੀਂ; ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਰਹੀ। ਦਿਨ, ਪੱਖਵਾਰੇ, ਮਹੀਨੇ, ਮੌਸਮ ਲੰਘਦੇ ਗਏ। ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਲ, ਵਾਲ ਉੱਪਰ ਵਧਦੇ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਹੱਥ ਚੁੱਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਚਮੜੀ ਪਤਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਸਰੀਰ ਢੀਲਾ, ਗਹਿਣੇ ਵੱਜਦੇ, ਵਾਲ ਖੜੇ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਏ, ਮੋਤੀ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਐਸਾ ਰੂਪ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਜੰਮੀ (ਜਨਮ ਰਹਿਤ) ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਦਾਦਾ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਜਿਵੇਂ ਤਪ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵੀ ਠੰਢੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਏ। ਕਾਰਕਟੀ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਝੁਕ ਕੇ, "ਐਸਾ ਹੋਵੇ," ਆਖਿਆ ਤੇ ਸੋਚਿਆ, "ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰ ਮੰਗਾਂ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਭੁੱਖ ਮੁਕਾ ਦੇਵੇ?" ਉਸਨੇ ਮੰਗਿਆ, "ਮੈਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਬਣ ਜਾਵਾਂ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੂਈ ਬਣ ਜਾਵਾਂ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਦੋਹਰੀ ਸੂਈ ਬਣ ਕੇ, ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵੜ ਸਕਾਂ ਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।" "ਸਾਹ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵੜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜਿੰਨਾ ਚਾਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਖਾ ਸਕਾਂ।" ਉਹ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ, "ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਭੁੱਖ ਦਾ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ, ਪਰਮ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਇਥੇ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬੱਦਲ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮਾਂਟੇ ਦੀ ਕਾਰਕਟੀ, ਦੈਤ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਉਠ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੀ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮੰਗ ਲੈ।" ਕਾਰਕਟੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁਰਖ, ਭੂਤ-ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਂ ਜੀਵਸੂਚਿਕਾ ਬਣ ਜਾਵਾਂ।" ਉਸਨੇ ਮੰਗਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਮਿਲੇ ਕਿ ਮੈਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਬਣ ਜਾਵਾਂ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਚੋਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਵੇ।" "ਐਸਾ ਹੋਵੇ," ਆਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਸਰਜਨਾ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵਿਸੂਚਿਕਾ, ਸੂਈ-ਵਾਂਗ ਹੋਵੇਂਗੀ; ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇਵੇਂਗੀ।" "ਜੋ ਲੋਕ ਗਲਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਔਖੇ ਕੰਮ, ਮੂਰਖਤਾ, ਚੰਚਲਤਾ, ਮਾੜੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਿਤ ਕਰੇਂਗੀ।" "ਸਾਹ ਨਾਲ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ, ਤਿਲੀ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਵਿਸੂਚਿਕਾ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗੀ, ਹਵਾ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਂਗ, ਸੁਖਮ ਰੇਖਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।" "ਤੂੰ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਿਤ ਕਰੇਂਗੀ, ਪਰ ਚੰਗਿਆਂ ਲਈ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ, ਕਾਰਕਟੀ ਨਾਮਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਸੂਚਿਕਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਧਰਮ ਦਾ ਰੋਕ ਬਣਦੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਮਹਾ-ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਪੇਟ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖੋ, ਫਿਰ ਉਸ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਫੇਰੋ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖੋ।" "ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ ਕਿ ਕਾਰਕਟੀ, ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਚੀਕਦੀ, ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਧੂੜ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਚੰਦ ਵਿੱਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ, ਰੋਗ-ਰਹਿਤ, ਅਜਰ, ਅਮਰ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਵੇਖੋ।" "ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਕਰੇ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਸੂਚਿਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਬਿਨਾਸੀ, ਪਰਮ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਨਗਰ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਏ।