ਜਗਤ ਦਾ ਮੂਲ ਸੁਭਾਵ, ਜੋ ‘ਮੈਂ’, ‘ਤੂੰ’ ਆਦਿ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਖ਼ਾਲੀਅਤ ਹੀ ਅਸਤੀਤਵ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਫਿਰ ਦਵੈਤ, ਅਦਵੈਤ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਭ੍ਰਮ ਕਿ ‘ਮੈਂ ਹੀ ਜਗਤ ਹਾਂ’, ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਅਨੁਭਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਅਜਨਮਾ ਹੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਇਕੋ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ‘ਸਭ’ ਜਾਂ ‘ਆਰੰਭ’ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਰੂਪ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਅਸਤੀਤਵਤਾ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਚੂੜੀ ਦੀ ਅਸਤੀਤਵ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਲਹਿਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਜਗਤ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਪਰ ਜਗਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਹੀ ਚੂੜੀ ਹੈ, ਪਰ ਚੂੜੀ ਸੋਨਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸੰਯੁਕਤ ਵਸਤੂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕਈ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੇਤਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਅਭਾਗੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਉਹੀ ਹੈ। ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਸ਼ਮ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਇਹ ਜਗਤ ਅਤੇ ‘ਮੈਂ’ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਪੱਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਅਤੇ ‘ਮੈਂ’ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ, ਹੋਰ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਸਤੀਤਵ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਲ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਰਚਨਾ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਰਚਨਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਾਗ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ। ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਕੇਵਲ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਸੁਖਸ਼ਮ ਤੱਤ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਲ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਵਾਂਗ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੀ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਸੁਖਸ਼ਮ ਨਾਦ-ਕਣ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਅੰਦਰੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮੂਲਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅੰਦਰਲੀ ਹਿਲਚਲ ਨੂੰ ਕੰਪਨ ਵਾਂਗ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ। ਇਸੀ ਪਲ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਸਲਤਾ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰਲੇ ਪਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਵਚ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਪਲ, ਅਜਨਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੁਖਸ਼ਮ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਆਪਣੀ ਤਰਲਤਾ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਮਨ ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਅੰਦਰਲੇ ਸੁਖਸ਼ਮ ਗੰਧ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ। ਸਾਰੇ ਅਨੁਭਵ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਪਲਾਂ ਅਤੇ ਛਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਹਨ; ਇਹੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਧਾਰਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣਾ ਮੂਲ ਸੁਭਾਵ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਅਡੋਲ ਬ੍ਰਹਮਣ ਹੀ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਗਣ ਤੇ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੇਖੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਚਲ ਹੈ। ਜੋ ਜਾਗਰੂਕ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਜਾਗਰੂਕ ਹੈ, ਰਚਨਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਸ਼ਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ-ਬ੍ਰਹਮਣ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਮੂਲਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਦਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਸੱਚ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਰਣਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹਿਲਚਲ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਜੋ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਅਸਲ ਅਤੇ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸੁਭਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਕ੍ਰਿਤੀ, ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਪਤਲਾ ਜਾਂ ਸਿਆਹੀ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੀ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ‘ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਸਤੀਤਵਤਾ, ਇਕ ਝੂਠੀ, ਅਸਥਿਰ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਣ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਰਚਨਾ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਹੈ, ਧਾਰਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਅਭੇਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਧਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਵਿੱਚੋਂ ਰੁੱਖ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾਸ, ਮਿਰਚ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖਾਪਣ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਰਲਤਾ, ਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਵੱਖਰਾ ਦਿਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਪਤ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਇਹ ਰਚਨਾ, ਜੋ ਅਟੁੱਟ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਹੈ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ‘ਜਗਤ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਸ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਮਣਕਾ ਰੂਪ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੈ; ਇਹ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਸੰਸਕਾਰ, ਮਨ, ਪ੍ਰਾਣ ਆਦਿ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਵੇਦਨਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਅਕਤਿਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਵੇਦਨਾ ਹੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਾਂ ਉਗਦਾ, ਨਾਂ ਡੁੱਬਦਾ; ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ, ਅਜਨਮਾ ਬ੍ਰਹਮਣ ਹੈ—ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ, ਸੁਖਸ਼ਮ ਤੇ ਮ੍ਰਿਦੁ। ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਸ਼ਮ ਅਣੂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਅਣਗਿਣਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਚੇਤਨਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਹਰ ਅਣੂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਅਣੂ ਹਨ—ਫਿਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ ਆਦਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਸੁਪਨਾ, ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਆਦਿ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਸਾਂ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਉਬ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਹੀ ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਜਿਸ ਕੋਲ ‘ਮੈਂ ਹਾਂ’ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਜਨਮ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਲੋਕ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਪਰਮ ਤੇ ਅਪਰ, ਅਜਨਮਾ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਨਿਰਨਾਮ ਅਤੇ ਸਭ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲਦੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਧਾਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ—ਉਹੀ ਜਿੱਤਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਰਮ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਪਰਗਟ, ਅਦਵੈਤ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁਖਸ਼ਮ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਉਹ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਂ ਹਨ, ਨਾਂ ਨਹੀਂ। ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ‘ਮੈਂ’ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਅੰਦਰੋਂ, ਉਹ ਅਣੰਤ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲਕ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦਾ ਅੰਤ। ਇਹਨਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੰਸਾਰ-ਚਕ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਅਣੂਆਂ ਅਤੇ ਪਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।