ਜਦੋਂ ਸੁੱਖਮ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੌਤਿਕ ਸਰੀਰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਜੀਵ ਲਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੱਦਲ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਫੁੱਲ। ਹੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸੁੱਖਮ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵੀ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਅੱਜ, ਇਕਤੀਵੇਂ ਦਿਨ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ; ਸਵੇਰੇ, ਦੋ ਦਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨੇ ਮੋਹ ਲਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆ ਲੀਲਾ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੂਬਰੂ ਕਰੀਏ, ਮਨ ਦੀ ਖੇਡ ਰਾਹੀਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੀਲਾ ਜਾਰੀ ਰਹੇ।" ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਉਠਿਆ ਕਿ "ਆਓ ਅਸੀਂ ਲੀਲਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਏ," ਦੋਵਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਉਥੇ ਹੀ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਕੇ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਫਿਰ, ਵਿਦੂਰਥ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲੀਲਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਘਰ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗੀ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਘਰ ਚੰਦ ਦੀ ਚਕਤੀ ਵਾਂਗ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਧੁਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਠੰਢੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਜਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਹਾਰੇ ਵਾਲੀ ਲਤਾ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੀਲਾ ਨੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਜ਼ਾਕੀ ਸੱਦੇ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਠ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਜਦੋਂ ਰਾਣੀ ਮੱਜਯਾ ਆਈ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋ, ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਿਓ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਆ ਗਈ ਹਾਂ।" ਇਹ ਗੱਲ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਗਰੂਰ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਸਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਬੱਚੀ, ਦੱਸੋ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈ? ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ, ਕਿੱਥੇ ਕੀ ਵੇਖਿਆ?" ਲੀਲਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਦੇਵੀ, ਉਥੇ ਮੈਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਸੀ; ਮੈਂ ਘਟਦੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀਆਂ ਅੱਗੀਆਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।" "ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਸੁਖ ਨਾ ਦੁੱਖ; ਫਿਰ, ਕੰਬਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਹੇਠ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ…" "ਫਿਰ, ਉਸ ਮੌਤ ਵਰਗੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਹੇ ਪਰਮ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ—ਅਚਾਨਕ ਉਠ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਈ।" "ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਹਵਾ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ; ਜਿਵੇਂ ਸੁਗੰਧ ਦਾ ਝੋਕਾ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਈ।" "ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਐਸਾ ਘਰ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੁਆਰਾ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ, ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ, ਨਿਰਲਿਪਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਖਟ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਿਦੂਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਜਿਵੇਂ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਮਧੁ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਹੁਣ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵਾਘਾ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ।" "ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਇੱਥੇ ਆਈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।" "ਹੇ ਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਚਲਣ ਵਾਲਿਓ, ਖੇਡਾਂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਿਓ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਸੇਜ ਤੋਂ ਉਠਾਈਏ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਲੀਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਵਾਯੂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਨੱਕ ਦੀ ਸੁਰਾਖ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਸ ਦੇ ਖੋਖੇ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਮੋਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਜੋ ਜੋਤ ਸੀ, ਉਹ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਵਿਚ ਇੱਕ ਕਮਲ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਕਮਲ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਵਾਂਗ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਪੂਰੀ ਚਾਂਦਨੀ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਘਰ ਨੂੰ ਚਾਂਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਰਮ ਤੇ ਜੀਵੰਤ ਅੰਗ ਫੈਲਾਏ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਬਸੰਤ ਦੇ ਅੰਕੁਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸਨ, ਸੋਹਣੀਆਂ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਆਪਣੀ ਉੱਚਾਈ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਚਮਕਦਾਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਖੇਡ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਆਪਣੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।" ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀ, ਖੇਡ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਆਸਰਾ, ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ, ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਦਿੱਖ, ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਬੋਲੀ, ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਉੱਦਮ, ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਆਨੰਦ ਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ?" ਤਦ ਲੀਲਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਣੀ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਲੀਲਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹਾਂ; ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਨਾਂ ਵਾਂਗ ਜਿਵੇਂ ਬੋਲੀ ਤੇ ਅਰਥ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਤੇਰੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਲੀਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗੀ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ।" "ਇਹ ਜੋ ਇੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਮਾਤਾ ਹੈ।" "ਸਾਡੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਪੁੰਨ ਦੀ ਬਰਕਤਿ ਨਾਲ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਦੂਜੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਹੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਰਾਜਾ, ਹਾਰਾਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਤ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। "ਹੇ ਸਰਸਵਤੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੰਗਲ ਦਿੰਦੇ ਹੋ; ਹੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਧਨ ਦਿਓ।" ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਿਤ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇਂ।" "ਸਾਰੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਅੰਤਹੀਣ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ; ਲੋਕ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿਣ; ਰਾਜ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਸਦਾ ਚਮਕਦੀ ਰਹੇ।" ਸਰਸਵਤੀ ਜੀ ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਓਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ; ਸਵੇਰੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਜਾਗ ਪਏ।