ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਯਾਤਰੀ ਹੋਰ ਜਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਥੇ, ਇੱਛਾ-ਰੂਪ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ, ਜੋ ਜੀਵਨ-ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੀ, ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਪਦਮਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਲੀਲਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮੰਡਪ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕੌਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੁਗੰਧ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਘੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਪੁਛਿਆ ਗਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਉਹ ਲਾਸ਼ ਦੇ ਕੋਲ ਘਰ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਿਆ? ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਿਆ?” ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਕੀਨਨ ਉਥੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਪਰ, ਉਹ ਇਹ ਸਾਰਾ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ? ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਣ ਵਿੱਚ ਅਣਮਾਪੀ ਭੁੱਲ-ਭੁੱਲਾਈਏ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਵਟ-ਵ੍ਰਿਖ਼ ਆਪਣੇ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ? ਇਹ ਕਣ-ਰੂਪ ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਥਾਂ ਬੈਠ ਕੇ ਦੂਰ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ; ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਤ ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਰਛਾਈ ਵਾਂਗ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਵੇ। “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਆਦਿ ਅਰਪਣ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਕਿਸ ਲਈ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ?” ਜੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਕੋਈ ਸੋਚੇ ਕਿ “ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੈ”, ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਸਕਾਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਅਰਪਣ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੀਵ ਉਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਅਨੁਭਵ ਹੈ; ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਸੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। “ਮੈਂ ਸਬੰਧੀ ਹਾਂ” ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਬੰਧੀ ਨਹੀਂ ਉਹ ਵੀ ਅਰਪਣ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ “ਮੈਂ ਸਬੰਧੀ ਨਹੀਂ” ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਬੰਧੀ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਮਨ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਧਾਰਨਾ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਧਾਰਨਾ ਨਾਲ ਅਸੱਤ ਵਸਤੂ ਵੀ ਅਸਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਸਮਝ ਲਓ ਕਿ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਦੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕਦੇ ਵੀ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਲੈ ਤੱਕ, ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਦੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾ ਵੇਖੇ ਗਏ, ਨਾ ਸੁਣੇ ਗਏ—ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਕਾਰ ਹੀ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਵਸਤੂ ਵਾਂਗ; ਉਹ ਕਾਰਨ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵ, ਆਪਣੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੋਚੇ “ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ”, ਅਤੇ ਕੋਈ ਮਿਤਰ ਵਧੀਆ ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ—ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਪੁੰਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੰਸਕਾਰ ਵਜੋਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਤੇ ਅਸਲ ਅਰਥਪੂਰਨ ਅਤੇ ਅਰਥਹੀਨ ਵਿੱਚ, ਕੀ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧੀਕ ਹੈ? ਸੰਸਕਾਰ ਸਥਾਨ, ਸਮਾਂ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਭ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਉਥੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧੀਕ ਹੈ, ਉਹੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਹ ਸੰਸਕਾਰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੰਸਕਾਰ ਜਲਦੀ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਅਪਰਸਪਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧੀਕ ਹੈ, ਉਹੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਚੰਗੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜੇ ਸੰਸਕਾਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਧੀਕਤਾ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਗਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਮਾਂ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?” ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਸੰਸਕਾਰ ਕਿੱਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਸੇ ਲਈ, ਹੇ ਉੱਤਮ! ਅਸਲ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਲੈ ਜਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਨਾ ਸਥਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਸਮਾਂ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ। ਜਦੋਂ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਦੇ ਨਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਰ ਵੀ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਹ ਵਾਰਤਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਫਿਰ, ਜਦ ਤੂੰ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਅਰਪਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਸੰਤ ਵਾਂਗ ਠੰਢਾ। ਉਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਸਵੇਰ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਕੁੰਦ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁੰਦਰ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਮਹੱਲ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਪੂਰਨ ਜਲ-ਕੁੰਭ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਖਿੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਵਾੜ ਹਜੇ ਤੱਕ ਹਟਾਏ ਨਹੀਂ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਹਨੇਰੀਆਂ ਤੇ ਨਿਰਮਲ, ਮ੍ਰਿਗਦੇਪਕ ਦੀ ਮੰਦ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਘਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਮਹੱਲ ਦੀ ਸੋਭਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹੱਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ, ਜੋ ਖਿੜਕੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਖੂਬਸੂਰਤ ਬਣਾ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਨਿਰਵਿਕਾਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਚਾਂਦਨੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕੌਲ-ਕੁੜਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀਆਂ ਸੋਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਵਿਦੁਰਾਥ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਅੰਤਿਮ ਖਟੀਆ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ: ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਭਾਵਾਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਲਕੜੀਆਂ ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ। ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਅਡੋਲ ਸਨ, ਪੁਰਾਣੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁੜੀ ਹੋਈ, ਸਿਰਫ਼ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਚਮਰ ਸਾਂਭਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੰਖਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ; ਚੁੱਪ, ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਟਿਕਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਨੁਮਾਇਆ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਲਗਦੀ ਸੀ। ਗਹਣਿਆਂ, ਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਖਿੜੇ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮੇਲੀ ਅਤੇ ਕੌਲ ਦੀਆਂ ਪਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਰਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਚੰਨਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਉਹ ਐਵੇਂ ਲੱਗਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ।