ਇਹ ਉਹ ਉੱਚਾ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਸ ਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜਾਣੋ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਚਾਲ ਵਿੱਚ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਸ਼ਾਂਤ, ਆਦਿ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ। ਉਸ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਮੰਡਪ-ਗ੍ਰਹਿ (ਪੈਲੀਵਨ-ਘਰ) ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਸੰਸਾਰ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਜਨਮਾ। ਸਭ ਕੁਝ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਖਾਲੀ ਹੈ; ਮੇਰੂ ਆਦਿ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇੱਕ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜੋ ਹੀਰੇ ਵਾਂਗ ਠੋਸ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਇਕ ਸੁਖਸ਼ਮ ਅਣੂ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ-ਸਵਰੂਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕੇਲਾ ਦੇ ਪੱਤੇ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਤਿਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਖਸ਼ਮ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਵਿਭਾਜਨ ਕਰਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਪਿੱਛੋਂ ਸੰਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਪਦਮਾ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਾਂਗ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਤੇਰੀ ਸਹਪਤਨੀ ਲੀਲਾ ਤੈਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਲੀਲਾ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਹੀ ਭਾਂਤ ਹੈ, ਤੈਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਈ, ਓਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਪਦਮਾ ਦੇ ਮ੍ਰਿਤ ਦੇਹ ਕੋਲ ਖੜੀ ਸੀ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਉਥੇ ਕਿਵੇਂ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਧਾਰਿਆ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ ਤੇ ਉਥੇ ਰਹੀ? ਦੱਸ ਕਿ ਉਥੇ ਔਰਤਾਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਆਕਾਰ ਵੇਖਦੀਆਂ ਜਾਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ? ਉਸ ਘਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਾਸੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ। ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਲੀਲਾ ਦੀ ਖੇਡ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਖੇ ਤੇ ਨਾ-ਦੇਖੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਆਪਣੇ ਤਲਾਬ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਓਹ ਇਲਿਊਜ਼ਨ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗ ਭਰਮ ਦੀ ਜੰਗ ਹੈ; ਇਹ ਲੋਕ ਭਰਮ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹਨ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਵੀ ਭਰਮ ਰਾਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਭਟਕਾਵਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਹੀ ਭਟਕਾਵੇ ਦੇ ਕਰਮ-ਕ੍ਰਮ ਰਾਹੀਂ, ਲੀਲਾ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬਚਿਆ; ਤੂੰ ਅਤੇ ਉਹ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਸਿਰਫ਼ ਸੁਪਨਾ ਹੋ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚਮਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਇਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ "ਵੇਖੇ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਭਾਂਤ ਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਵੀ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਪੋ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹੋਈਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੋਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਤਿਰਛੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਵੇਂ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਸੁੰਦਰ, ਬੋਲ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੋਇਲ ਦੀ ਕੂਕ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਮੱਤਾ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤੁਰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਾਲੇ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਗੋਲ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਹੋਠ ਬਿੰਬਾ ਫਲ ਵਾਂਗ ਪੱਕੇ ਹਨ; ਉਹ ਤੇਰੀ ਸੋਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਛਵੀ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਫਿਰ, ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਸਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨ ਖੜੀ ਹੋਈ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਮਰ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖੀ ਗਈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਇਕ ਅਣੂ ਸੀ; ਜੋ ਕੁਝ ਮਨ ਭੌਤਿਕਤਾ ਵਾਂਗ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸੁਖਸ਼ਮ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਮਨ ਭੌਤਿਕ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੱਚੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ। ਸੁਖਸ਼ਮ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ੀਕ੍ਰਿਤੀ ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇੰਝ, ਮੌਤ ਦੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਦਾ ਭਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਸ ਦੀ ਗਿਆਤਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੇਤਨਾ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਐਸਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਐਸਾ ਹੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਥਾਂ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਸੇ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇਜ਼ ਇੱਛਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ; ਮੌਤ ਅਤੇ ਭਟਕਾਵੇ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਜੋੜਾ—ਪਤੀ ਤੇ ਪਤਨੀ—ਉਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ: "ਇਹ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਹਨ।" "ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਇਹ ਧਨ ਹੈ, ਇਹ ਕਰਮ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇੰਝ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਮ ਵਿਚ ਇਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।" ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਅਸਲ ਹੋ ਗਏ; ਇੱਥੇ ਵੀ, ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਐਸੇ ਖੇਡ-ਵਿਚ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਖੇਡ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ; "ਮੈਂ ਵਿਧਵਾ ਨਾ ਹੋਵਾਂ"—ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚੁਣਿਆ ਪਤੀ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਇਹ ਕੁੜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਇੱਥੇ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਚੇਤਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨ ਤੱਤ ਹਾਂ। ਕੁਲ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸਦਾ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ, ਸਾਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੂੰਹ ਦੇ ਸिरे ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮੌਤ ਦੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇਸੀ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ, ਮਨਨ ਰਾਹੀਂ ਰੂਪਤਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਜੀਵਾਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਫਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ, ਮਾਣੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ; ਪਿਛਲੇ ਯਾਦਾਂ ਨਾਲ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਅੰਦਰੋਂ ਸੰਯਮਿਤ, ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਸੋਭਾ ਨਾਲ, ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ। ਹੁਣ, ਆਪਣਾ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਇਸੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਵੱਡੇ ਮਕਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਉੱਡਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਰਪਣ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।