ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਯੁદ્ધ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਦੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਤਿੱਖੀ ਲੜਾਈ ਛਿੜ ਗਈ। ਦੋਵੇਂ ਬੜੇ ਬਹਾਦੁਰ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ, ਪਰ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਧੀ ਕਰ ਲਈ। ਇਸੀ ਸਮੇਂ ਅੱਗ ਦੇ ਅਸਤਰ ਨੇ ਝੱਟੀ ਨਾਲ ਰਥ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਅੱਗ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੋਈ, ਨਦੀ ਵਲ ਵਧੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਦੀ, ਜੋ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸੀ, ਅੱਗ ਦੇ ਅਸਤਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰੁਣ ਅਸਤਰ ਵਰਤੀ। ਰਥ ਛੱਡ ਕੇ ਯੋਧਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਉਤਰ ਆਇਆ, ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਢਾਲ ਸੀ। ਪਲਕ ਝਪਕਦੇ ਹੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਖੁਰ ਐਵੇਂ ਵੱਢ ਦਿੱਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕੌਮਲ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀਆਂ ਵੱਢ ਦਿੰਦਾ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਵਿਦੁਰਥਾ ਵੀ ਰਥ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਵੀ ਢਾਲ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਲਈ। ਦੋਵੇਂ ਯੋਧੇ, ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵੱਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਪੀਸਣਾ ਹੋਵੇ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਜੰਗ ਐਵੇਂ ਦੇਖੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਦੰਦ ਪੀਸਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵਿਦੁਰਥਾ ਨੇ ਭਾਲਾ ਫੜਿਆ, ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਾਲਾ ਵੱਡੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਵੱਜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਵਿਪਤਾ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕੜਕ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਭਾਲਾ ਨਿਰਵਿਘਨ ਉਡਦਾ ਹੋਇਆ, ਵੈਰੀ ਦੇ ਛਾਤੀ ‘ਤੇ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਜੋ ਮਾੜਾ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਵੇ। ਇਸ ਭਾਲੇ ਦੇ ਘਾਟ ਨਾਲ, ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਸਿਰਫ਼ ਉਸਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖੀ, ਤੱਦੇਸ਼ਲੀਲਾ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ: "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵੇਖੋ—ਸਾਡਾ ਪਤੀ ਨਰਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਰਾਖਸ਼ਸ ਸਿੰਧੂ, ਜਿਸਦੀ ਗਰਦਨ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੀ, ਸਿੰਘ ਦੇ ਨੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹਜ਼ਾਰ ਭਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਤਿੱਖੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਝੀਲ ਉੱਤੇ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੱਸਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲਹੂ, ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ! ਸਿੰਧੂ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰਥ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵੇਖੋ, ਦੇਵੀ, ਉਸਦਾ ਰਥ ਗਦਾ ਨਾਲ ਕੁੱਚਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਟਕਰ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਜੋ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵੱਜਰ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਵੱਜ ਗਿਆ। ਔਖਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ—ਵੇਖੋ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ! ਉਹ ਸਿੰਧੂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਦਰ ਚੱਟਾਨ ਤੇ ਜਾਂ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਵੇਖੋ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਜਦ ਉਹ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਜਿਆ, ਤੇ ਲਾਲ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲਹੂ ਚਮਕਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਗਿਆ। ਹਾਏ, ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਡਰਾਉਣਾ! ਇਸ ਸਿੰਧੂ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵੱਢ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਆਰੀ ਨਾਲ ਵੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਏ, ਹਾਏ, ਮੈਂ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਮੈਂ ਸਾੜੀ ਗਈ, ਮੈਂ ਮਰ ਗਈ, ਮੈਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ; ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦੋ ਗੋਡੇ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵੱਢ ਗਏ ਹਨ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਲ੍ਹਾੜੀ ਨਾਲ ਵੱਢੀ ਲਤਾ। ਵਿਦੁਰਥਾ, ਜਿਸਦੇ ਗੋਡੇ ਵੱਢ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਵੈਰੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਢਿਆ ਦਰੱਖਤ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਥਵਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਥ ‘ਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਘੋੜੇ ਨੇ ਉਸਦੀ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਲੱਤ ਮਾਰੀ। ਉਸਦੀ ਗਰਦਨ ਅੱਧੀ ਵੱਢ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਘੋੜੇ ਵਲੋਂ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਪੈਕੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਘਰ, ਜੋ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਉਹ ਉਥੇ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮੱਖੀ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦੀ। ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ, ਗਰਦਨ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਤੋਂ ਰਕਤ ਨਾਲ ਲਿਥੜਿਆ, ਕਪੜੇ ਲਾਲ ਹੋਏ, ਰਥਵਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਘਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਬਿਸਤਰ ਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ। ਜਦ "ਰਾਜਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ" ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਉਠੀ, ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰ-ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਭੱਜ ਪਏ; ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਵਧੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਭੱਜਦੇ ਕਿਲੇ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਭੱਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੀਕਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ, ਵਧੂਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਲੁੱਟ-ਖਸੋਟ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ, ਹੁਣ ਉਥੇ ਨਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਨਾ ਹਾਥੀ, ਨਾ ਘੋੜੇ, ਨਾ ਗੁਪਤਚਰ, ਨਾ ਦੂਤ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਘਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੇਟੀਆਂ ਖੁੱਲ ਰਹੀਆਂ, ਤੇ ਵੈਰੀ ਸੈਨਿਕ ਲੁੱਟੇ ਹੋਏ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਪਟੇ ਹੋਏ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਹਲ ਦੇ ਆੰਗਣ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਂਤਾਂ, ਛੁਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕੱਢੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਚੁੰਡਾਲਾਂ ਤੇ ਕੁੱਤਾ-ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਆਮ ਲੋਕ ਭੁੱਖੇ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਖਾਣਾ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਬੱਚੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਲਦੇ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਕੁਚਲੇ ਗਏ। ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ, ਅਣਜਾਣਿਆਂ ਦੀ ਜਬਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁੱਲ ਗਏ, ਤੇ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤੀ ਹੀਰੇ-ਜਵਾਹਰਾਤ ਪਏ ਸਨ, ਜੋ ਭੱਜਦੇ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਗੁੰਝਲ, ਨਵੇਂ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਾਹਿਰ ਮਿਸਤਰੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਚਾਹਿਤੇ ਕੁਆਂ, ਖਿੜਕੀਆਂ ਤੇ ਛੱਤਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲੜਾਕੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਬੇਅੰਤ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਚਾਹਿਤੇ ਲੋਕ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਉਜੜਣ ਨਾਲ ਭੱਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਪਾਸਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਰਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਮਚੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਰਸਤੇ ਚੋਰੀ ਤੇ ਰੁੱਖੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਿਨ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ ਸੀ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ, ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ, ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ-ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਰੀ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਹਾਲਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਉਜੜ ਗਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਕਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਵਿਗਾੜ, ਲੁੱਟ, ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ।