ਇਹ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ, ਸੂਰਵਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਚਕ੍ਰ, ਭਾਲਾ, ਗਦਾ, ਸੂਈ, ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ। ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਖੇਤਰ 'ਚ, ਜਿੱਥੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਹੀਏਆਂ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ, ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫਿਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਲੋਹੂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਬੜੀ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿਚ ਪਾਰ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਏ ਲਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਵਾਲਾਂ ਤੇ ਅੰਤੜੀਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਹੀਏਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਝੁਟਕਾ ਦੇ ਕੇ ਗਿਰਾ ਦਿੰਦੇ, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਘਾਰ ਤੇ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲੀ ਜੋੜੀ ਦੀ ਠਕ-ਠਕ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੁਲਦੇ ਹੋਏ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਨੇਕ ਮਹਾਂਵੀਰ ਤੇ ਅਣਗਣੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸੈਨਿਕ ਚਲਦੇ। ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਭਾਰ—ਭਾਲੇ, ਤੀਰ, ਧਨੁਸ਼, ਲਾਂਸ, ਸੂਈ, ਕਾਂਟੇ, ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਚਕ੍ਰ—ਉਠਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਮੈਦਾਨ 'ਚ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ, ਦੋ ਯੋਧੇ ਵੱਡੀਆਂ ਘੇਰੀਆਂ ਵਿਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਮੋਟੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਪਾਗਲ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰਜੇ। ਜਦੋਂ ਦੋ ਸਿੰਘ-ਸਮਾਨ ਯੋਧੇ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੀਰ ਪੱਥਰਾਂ ਤੇ ਗਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਵਿਅਪਕ ਹੋ ਗਏ। ਕੁਝ ਤੀਰ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਹਥੌੜਿਆਂ ਤੇ ਗਦਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਚਕ੍ਰਾਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਕੁਝ ਕੁਰਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਕੁਝ ਤੀਰ ਭਾਲੇ ਦੀ ਨੋਕ, ਕੁਝ ਰੇਜ਼ਰ ਦੀ ਧਾਰ, ਕੁਝ ਲਾਂਸ ਦੀ ਨੋਕ ਵਾਂਗ ਤੇ ਕੁਝ ਅੱਧ-ਚੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਕੁਝ ਸਿੰਘ-ਮੁਖੀ, ਕੁਝ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ-ਨੋਕ, ਕੁਝ ਤਿੰਨ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਪੱਥਰ-ਮੁਖੀ ਤੀਰ, ਕਾਲਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਵਾਂਗ ਉਡਦੇ, ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲੈ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਹਲਚਲ ਉੱਠ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚੌਂਕਿਆ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਿਆ, ਸਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਗੂੰਜ ਉਠੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ-ਅੰਤ ਦੀ ਹਵਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਟੱਕਰ ਮਾਰਦੀ ਹੋਵੇ। ਮਹਾਂਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਛੱਡੀ, ਜੋ ਕਿਵੇਂ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਦੇ ਕਵਚ 'ਚ ਲੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਤੂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੀਰ ਨਿਕਲਦਾ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਡਦਾ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਤੀਰ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਡਿੱਗਦੇ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤੀਰ ਮੂਸਲਾ ਨਾਮ ਦੇ, ਗਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਢਕ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ। ਉਸ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਨੋਕ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਚਮਕਦੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਆंधੀ ਨਾਲ ਖੰਡ-ਖੰਡ ਹੋ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ-ਅੰਤ 'ਤੇ ਤਾਰੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਣ। ਵਿਦੁਰਥਾ ਵੱਲੋਂ, ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਵਗਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਲਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਕਿਰਣਾਂ। ਉਹ ਤੀਰ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਲਾਲ-ਗਰਮ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਡਦੇ। ਵਰਖਾ-ਬੱਦਲ ਤੋਂ ਧਾਰਾਂ, ਝਰਨੇ ਤੋਂ ਬੂੰਦਾਂ, ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ— ਜਦ ਦੋਹਾਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਟਕ-ਟਕ ਸੁਣੀ, ਦੋਹਾਂ ਫੌਜਾਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਭ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ। ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਉਭਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਵਧਦੀ ਧਾਰਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਗੂੰਜਦੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਵਗਦੀ। ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਨੋਕ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਨਿਰੰਤਰ ਪਈ, ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਚੀਖਾਂ ਨਾਲ, ਗਰਜ ਵਾਂਗ ਉਡਦੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮਹਿਲਾ, ਆਪਣੀ ਖਿੜਕੀ ਤੋਂ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵਗਦੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਖੇਡ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਦੇਖ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੀ, ਉਸ ਦਾ ਕਮਲ-ਮੁਖ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ, "ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ! ਸਾਡਾ ਸਵਾਮੀ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ—ਦੇਖੋ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਮਾਊਂਟ ਮੇਰੂ ਵੀ ਧੂੜ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਕਹਿੰਦੀ, ਦੋ ਦੇਵੀਆਂ, ਹੱਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਲਗਨ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਮਾਨਵ-ਸਮਝ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀਆਂ। ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸਿੰਧੂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਪੀ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜਹਨੂ ਦੀ ਅਣਪਹੁੰਚੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਪੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਮੋਟ ਬਰਖਾ ਨਾਲ ਉਸ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਛੋਕੇ, ਹੇਠਾਂ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਬੁਝੀ ਹੋਈ ਦੀਵਾ ਦੀ ਚਲਣ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮੋਟ ਬਰਖਾ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀ, ਮਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਵਿਦੁਰਥਾ ਨੇ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿਟਕਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ-ਅੰਤ ਦੀ ਹਵਾ ਆਮ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦੇਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋ ਰਾਜੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਰੋਕਦੇ, ਹਰ ਵਾਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵਿਅਰਥ ਕਰਦੇ। ਫਿਰ, ਸਿੰਧੂ ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਲਈ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਜੋਂ ਮੋਹ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਵਿਦੁਰਥਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ। ਯੋਧੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਕਪੜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਅੱਖਾਂ ਥੱਲੇ, ਮਰੇ ਜਾਂ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਅਕਸ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ। ਜਦ ਤਕ ਵਿਦੁਰਥਾ ਦਾ ਰਥ ਮੋਹ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠਾਂ ਆਹਿਸਤਾ ਹੋਇਆ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਰਾਜਾ ਵਿਦੁਰਥਾ ਨੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਲੋਕ ਜਾਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰੇ ਕਮਲ ਖਿੜਦੇ, ਤੇ ਵਿਦੁਰਥਾ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵੱਡੀ ਲਹਿਰ ਉਭਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵਿਰੁੱਧ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ।