ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਸ਼ਫ਼ਕ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਘਨਾ ਅੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂ ਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਡੀਆਂ ਖੋਲੜੀਆਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕਪੜੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ। ਲੱਤਾਂ ਤੋਂ ਲੱਤਾਂ ਤੱਕ ਲਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਫੜਫੜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਘੁਟਣਾਂ ਉੱਤੇ ਤੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਘਣੇ ਘਾਹ ਵਾਲੇ ਖੇਤ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰੇਤ ਅਤੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਫੌਜੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਆਪਕ ਸਨ। ਕਈ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਮੈਦਾਨ ਜੰਗਲੀ ਤੇ ਡਰਾਊ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਗਲਪਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋਵੇ। ਮੈਦਾਨ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਵਿਖੜੇ ਹੋਏ ਬਾਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟੱਕਰਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਹਰ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਵੀ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਮੈਦਾਨ, ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਲੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਚਕਰ, ਸੂਲ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ; ਮੈਦਾਨ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ-ਬਹੁਤ ਸਿਪਾਹੀ ਹੀ ਬਚੇ। ਟੁੱਟੇ-ਫੁੱਟੇ, ਮਰੇ ਹੋਏ, ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ, ਵਿਖੇੜੇ ਅਤੇ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਅਤੇ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਭਾਰ ਢੋਣਦਿਆਂ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਹਿ ਰਹੇ ਸਨ; ਤੀਰ, ਭਾਲੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਸਿਰ-ਵਿਗੜੇ ਧੜ ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਵੈਤਾਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਖੜਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੜਕਦੇ ਹੋਏ ਤਾਲਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਨੱਚ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਖਾਲੀ ਤੇ ਭੜਕਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ—ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ—ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਵਯ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਣ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਚਕਰ, ਭਾਲਾ, ਗਦਾ, ਸੂਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਜੰਗੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਏਆਂ ਦੀ ਘੜਘੜਾਹਟ, ਮਰੇ ਤੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਏ ਲਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ, ਵਾਲ ਅਤੇ ਅੰਤਰੜੀਆਂ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹੀਏਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਜੋਤਿਆਂ ਦੀ ਖੜਕ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਝੁਲਦੀਆਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਮਹਾਨ ਨਾਇਕ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਿਪਾਹੀ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਹਥਿਆਰਾਂ—ਭਾਲੇ, ਤੀਰ, ਧਨੁਸ਼, ਸੂਲ, ਸੂਈਆਂ, ਸੂਰੇ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਚੱਕਰ—ਦਾ ਭਾਰ ਸੀ। ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਵੱਡੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਰਸਾਤਾਂ ਕਰ-ਕਰ ਕੇ ਮੋਟੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਦਹਾੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋ ਸਿੰਘ-ਸਮਾਨ ਯੋਧੇ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੀਰ ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਗਦਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਕ ਹੋ ਗਏ। ਕੁਝ ਤੀਰ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਰਗੇ, ਕੁਝ ਹਥੌੜਿਆਂ ਅਤੇ ਗਦਾਵਾਂ ਵਰਗੇ, ਕੁਝ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਭਾਲਿਆਂ ਦੀ ਨੋਕ, ਕੁਝ ਰੇਜ਼ਰ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਸੂਲ ਦੀਆਂ ਨੋਕਾਂ ਜਿਹੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਅਰਧਚੰਦਾਂ ਵਰਗੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਤੀਰ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨੋਕਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਤੀਨ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਪੱਥਰ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਕਾਲਪ੍ਰਲਯ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਂਗ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਜਿਹਾ ਹਲਚਲ ਹੋਈ ਜਿਵੇਂ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ, ਰਾਜਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵਿਅਪਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਤਪਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ-ਅੰਤ ਦੀ ਹਵਾ ਦੇਵੀ-ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਜਦੀ ਹੋਵੇ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੂਣੀ 'ਚੋਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਰਸਾਤਾਂ ਛੱਡੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰ ਦਾ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਪਠਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਦ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੀਰ ਨਿਕਲਦਾ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਉੱਡਦਾ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਤੀਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਵਰ੍ਹਦੇ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤੀਰ—ਮੁਸੁਲਾ—ਗਦਾਵਾਂ ਵਰਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਪੂਰਾ ਢੱਕ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲਯਕਾਲ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹੋਣ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਨੋਕ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਆੰਧੀ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ-ਅੰਤ ਤੇ ਤਾਰੇ ਡਰ ਕੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਵਿਦੁਰਥ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਧਾਰ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਲਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਵਹਾਵ। ਉਹ ਤੀਰ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਲਾਲ-ਤਪਦੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਉੱਡਦੀ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਦੇ ਮੀਂਹ-ਬਦਲ ਦੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ, ਕਦੇ ਝਰਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਵਾਂਗ, ਕਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ। ਦੋਹਾਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਟਕਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਫੌਜਾਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਲਹਿਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਉੱਚੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗੱਜਣ ਵਰਗਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ। ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚੋਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਨੋਕ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਗੱਜਣ ਵਾਲਾ ਬੱਦਲ ਵਰ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਆਪਣੀ ਖਿੜਕੀ ਵਿੱਚੋਂ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ—ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਨਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਡੁੱਬੋਣ ਆ ਰਹੀ ਸੀ—ਉਹ ਖੇਡ-ਮਸਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਨਿਹਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਆਸ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸਦਾ ਕਮਲ-ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਹਿਆ: "ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ! ਸਾਡੇ ਸਵਾਮੀ ਜਿੱਤ ਰਹੇ ਹਨ—ਵੇਖੋ! ਇਹ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਮਾਊਂਟ ਮੇਰੂ ਵੀ ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਵੇ।" ਜਦ ਉਹ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਗਨ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਚਿਹਰੇ ਹੱਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।