ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ, ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉਭਰਿਆ। ਨੱਚਦੇ ਕਾਫਲੇ ਵਿਚੋਂ ਬਿਨਾ ਸਿਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਠਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਦੈਤਨੀਆਂ ਬੇਹੱਦ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਯੁੱਧ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਹਾਥੀ ਦੀ ਫੌਜ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਸ ਵਿਚ ਟਕਰਾ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ ਸੂੰਘਣੀ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਪਥਰ ਉਛਾਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਡੂਬੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਪਥਰ ਲੈ ਕੇ ਉੱਡ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਰਥ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਢਹਿ ਰਹੇ ਸਨ; ਲੜਾਈ ਦੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਲਾਲ ਨਦੀਆਂ ਵਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਮੌਤ ਦੇ ਮੀਂਹ ਵਾਂਗ ਪੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲ, ਜੋ ਖੂਨ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਥਮ ਗਏ; ਜੰਗ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਯੁੱਧ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਸਨ, ਮੌਤ ਦੀ ਪੱਕੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਉਲਝਣ ਭਰੀ, ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਜੰਗ ਦੀ ਗੂੰਜ ਉਭਰੀ, ਜੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਬੱਦਲ ਅਡੋਲ ਰਹੇ। ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਟਕਰ, ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਅਰਥੀ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ ਸੀ; ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ, ਮੀਂਹ ਵਾਂਗ ਝੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਟਕਰ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ; ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਨੀਂਦ ਵਿਚ। ਇਸ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਉਲਝਣ ਭਰੀ ਜੰਗ ਵਿਚ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਖੇਡ-ਮਜਾਕ ਵਿਚ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ: "ਦੇਵੀ, ਸਾਡਾ ਪ੍ਰਭੂ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿਚ ਨਾ ਜਿੱਤਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹਾਰਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਇਸ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਾਥੀ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਨ।" ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਕਈ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਰਾਜਾ ਵਿਦੁਰਥਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਜਿੱਤ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ; ਵਿਦੁਰਥਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਅਗਿਆਨ, ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੇਤਨਾ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਨਿਰਣੇ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਵੇ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਗਰਮੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ 'ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ' ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵਿਦੁਰਥਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ।" "ਇਸ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਵਿਦੁਰਥਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।" "ਤੇ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ, ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਨੌਜਵਾਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਇਹਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਿੰਧੂ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਜਿੱਤ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।" ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਢੇਰ, ਬਲੀ ਦੀ ਫੌਜ ਵਾਂਗ, ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਉੱਠਦੇ; ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਸਰੀਰ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਤਾਰੇ ਚਮਕਦੇ। ਜੰਗ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਰੂਪ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਸੰਸਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲੀ ਸਿਆਹੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਚਮਕਦਾ। ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ 'ਤੇ ਪਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਖੂਨ ਦੀ ਲਲਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਮੈਦਾਨ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰੰਗੀਨ ਸੱਪ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਚਮਕ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਫੈਲੀ ਹੋਈ। ਕਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਚਮਕਦੇ; ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਦਾਨ ਪੁਰਾਣੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੋਖਰ ਵਾਂਗ; ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਸਮਾਨ ਛੇਦਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੰਗਲੀ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਭਰਿਆ। ਲਾਲ ਰੰਗ, ਗਾੜ੍ਹਾ ਹਨੇਰਾ, accomplished beings ਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ; ਗਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਲਾਂ ਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਉਲਝਿਆ। ਲਹਿਰਦਾਰ ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ, ਪੱਟਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਆਰਚ ਵਾਂਗ; ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਘਾਹ ਵਾਲਾ ਮੈਦਾਨ ਕਾਲਾ; ਰੇਤ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ; ਹਥਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਪਾਗਲ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਲਗਦੀ ਜੰਗ। ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਾਂਗ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਟਕਰ ਨਾਲ ਅੱਗ ਲੱਗੀ; ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਭੱਜ ਗਏ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ; ਭਾਲਿਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਚਕਰ, ਜੈਵਲਿਨ, ਗਦਾ, ਤੇ ਜੰਗ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੀ ਫੌਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ; ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਿਪਾਹੀ ਬਚੇ। ਟੁੱਟੇ, ਨਸ਼ਟ, ਮਰੇ, ਖ਼ਤਮ, ਵਿਖੇੜੇ ਤੇ ਭੱਜਦੇ ਲੋਕ; ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ ਵਗਦੀ। ਖੂਨ ਦੀ ਨਦੀ ਦਾ ਭਾਰ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਗਦੇ; ਤੀਰ, ਭਾਲੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਵੱਡੇ ਪਥਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਮੈਦਾਨ, ਹੀਰੋਆਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਵਿੱਢੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਵਿਟਾਲਾ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਖਜੂਰਾਂ ਦੇ ਪੇੜਾਂ ਦੀ ਜੰਗਲੀ ਨੱਚ ਵਾਂਗ। ਖਾਲੀ ਤੇ ਜਲਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ, ਦੋ ਜਣੇ—ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ—ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹਦੇ ਰਥਾਂ 'ਤੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਮਕਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਚਕਰ, ਭਾਲਾ, ਗਦਾ, ਡਾਰਟ ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ। ਉਹ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੈਦਾਨ 'ਚ, ਮਰੇ ਤੇ ਬਚੇ ਹੋਏ, ਜੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ। ਉਹ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ, ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਦੇ; ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਆ ਲਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਭਿੱਜੇ, ਵਾਲ ਤੇ ਆਂਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਥ, ਪਹੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੰਦੇ, ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਤੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਖੜਕ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ। ਝੰਡੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਪਟਕਦੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਡੇ ਹੀਰੋ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਿਪਾਹੀ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰੀ ਭਾਲੇ, ਤੀਰ, ਧਨੁਸ਼, ਲਾਂਸ, ਡਾਰਟ, ਸਪਾਈਕ, ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਚਕਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਲੈ ਕੇ ਚਲਦੇ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਦੋਵੇਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਘੇਰੀਆਂ ਵਿਚ ਘਿਰੇ, ਆਮਨੇ-ਸਾਮਨੇ ਖੜੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦੇ। ਹੱਥ, ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੋਟੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਗਰਜਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਗਲ, ਤੂਫਾਨੀ ਬੱਦਲ। ਜਦ ਦੋ ਸਿੰਘ-ਸਮ ਜੋਧੇ ਲੜਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰ ਪਥਰ ਤੇ ਗਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ। ਕਈ ਤੀਰ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੇ ਬਲੇਡਾਂ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਹਥੌੜੇ ਤੇ ਗਦਿਆਂ ਵਾਂਗ; ਕੁਝ ਤੇਜ਼ ਚਕਰਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਕੁਲ੍ਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਮੌਤ ਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਦੁਰਥਾ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਨਿਰਣੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ।