ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਤ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭਾਰੀ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਵੱਡੇ, ਮਸਤ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਤ੍ਰੰਪਤੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ ਚੌਂਕ ਉਠੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੜਕਦੀਆਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰੁਣ ਚੀਖਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਈਆਂ। ਅੱਗ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਕਠੋਰ ਤੇ ਖੜਕਦੇ ਹੋਏ, "ਧਵਗਾ-ਧਵਗਾ" ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਲਪਟਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਵਿਦੁਰਥ, ਦੋ ਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ, ਵਿੰਡੋ ਵਿਚੋਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਤ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਉਠ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ, ਭਾਰੀ ਤੇ ਭਯਾਨਕ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਅੱਗ ਦੇ ਵੱਡੇ ਢੇਰ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗੇ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਭੜਕਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ, ਵੱਡੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੱਜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮੰਦ-ਮੰਦ ਗੂੰਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਆਕਾਸ਼ ਧੂੰਏ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਾਂਵਾਂ ਦੇ ਟੋਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੇ, ਤੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟੂਟਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਉਲਕਾ-ਖੰਡਾਂ ਦੀ ਚਮਕ, ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੁਨਹਿਰੀ ਤੇ ਭੜਕਦਾ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਅੰਗਾਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਰਾਖ ਦੇ ਬੱਦਲ, ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਗਤ ਦੇ ਸੜਨ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਾਪਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੀਰ ਹੀ ਤੀਰ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ। ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਟਕਰ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਖੰਡ-ਖੰਡ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਦ ਅੰਗਾਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਹੋਈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਖੜਕਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੇਹਿਸਾਬ ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਏ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸੂਰਜ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੰਗਾਰਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਝਲਕ। ਜਲ ਰਹੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਦੀ ਖੜਕਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀਣਾ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੜ ਰਹੇ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਜਾ, ਰਾਣੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਮੈਟਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਗ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਲਪਟਾਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੀ ਖੜਕਦੀ ਤੇ ਗੂੰਜਦਾਰ ਆਵਾਜ਼, ਤੇ ਲਪਟਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਢੇਰਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਲਈ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ। ਰਾਜਾ ਵਿਦੁਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਸੜਦੇ ਹੋਏ, ਦੌੜਦੇ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਚੀਖ ਰਹੇ ਸਨ। "ਹਾਏ! ਮਸਤ ਹਵਾ ਉਪਰੋਂ, ਘਰਾਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਤੋਂ ਅੰਗਾਰਾਂ ਵਗਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀ ਟਕਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਹਾਏ! ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਬਰਫ ਵਾਂਗ ਠੰਡੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਧ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਵਾਣੀਆਂ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ।" "ਹਾਏ, ਪਿਤਾ! ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਨਰਮ ਘਾਸ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।" ਧੂੰਏ ਦੀ ਲੰਮੀ ਤੇ ਘੁੰਮਦੀ ਨਦੀ, ਉਪਰ ਵਗ ਰਹੀ ਸੀ; ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਗੰਗਾ, ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅੱਗੇ ਵਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਧੂੰਏ ਦੀ ਨਦੀ, ਜਲ ਰਹੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਉਪਰ ਉਠਦੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ; ਅੰਦਰ ਅੱਗ ਦੇ ਚਿੰਗਾਰੇ ਤੇ ਬੁੱਲਬੁਲੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਜਵਾਈ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਧੀ - ਸਭ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਏ; ਹੁਣ ਅੱਗ ਬਾਕੀ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਈ। "ਹਾਏ! ਹਾਏ! ਹਾਏ! ਜਲਦੀ, ਸਰ, ਇਸ ਅੰਗਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੋ; ਇਹ ਢਹਿ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਡਿੱਗਦੀ ਹੋਵੇ।" "ਹਾਏ! ਤੀਰ, ਪੱਥਰ, ਬਾਣ, ਭਾਲੇ, ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ - ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਅੱਗ ਤੇ ਧੂੰਏ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਾਪਰ ਰਹੇ ਹਨ।" ਸਾਰੇ ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਰਹੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ। ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ, ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ 'ਤੇ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਦਿਲ। ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਟਕਰ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਦੀ ਖੜਕਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਖਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ। ਘਰੇਲੂ ਦਰੱਖਤ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦੇ, ਹੁਣ ਸੜ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਖੋ ਚੁੱਕੇ, ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਘਰੇਲੂ ਲੋਕ ਸਭ ਕੁਝ ਖੋ ਚੁੱਕੇ। ਮਾਂ-ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਬੱਚੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ, ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਧਾਂ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ। ਹਾਥੀਆਂ, ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭਜਾਏ ਹੋਏ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੀ ਗੂੰਜ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਅੰਗਾਰ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਭਾਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ। ਪੱਥਰ, ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵੱਧ ਕੇ ਮੋਢੇ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ, ਆਦਮੀ ਉੱਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦਾ। ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਭੈਸ, ਉਟ, ਕੁੱਤੇ, ਤੇ ਬਘੇਰੇ - ਇੱਥੇ ਜੰਗ ਕਿੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਹ ਰੋਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਲ ਰਹੀ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਖੜਕਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਕਵਲ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਣ। ਦੇਖੋ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਲਟਾਂ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਚੁੰਘ ਰਹੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਸੱਪ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ। ਪਤਲੀ ਲਪਟ, ਘਾਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ, ਹਿਰਣ-ਆਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਆਦਮੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਹਾਏ, ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਮਤਾ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਕਿੰਨੀ ਅਟੁੱਟ ਹਨ। ਹਾਥੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ, ਤਲਾਬ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁੱਕੇ ਕਵਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਆਪਣੀ ਸੁੰਢ ਨਾਲ ਉਲਟ ਪਾ ਦਿੰਦਾ। ਧੂੰਆ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਵਿਦੁਰਥ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਲਾਪ, ਵਿਨਾਸ਼ ਤੇ ਅਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਗੂੰਜ ਰਹੀ।