ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ‘ਚ ਹਲਚਲ ਮਚੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਿੰਜਰੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਦੂਜੇ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਕੰਪ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਦਲ ਨੇ ਦੂਜੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਦਲ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਟਕਰਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਤੂੜੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਦੂਜੀ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ – ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਝੁੰਡ ਪਤਿਆਂ ਦਾ ਦੂਜੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉ ਜਾਂ ਹਵਾ ਦੀ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਉਲਝਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਰਥਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੇ ਦੂਜੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ, ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਭਾਗ ਦੇ ਵਲੋਂ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਨੁਧਾਰੀ ਫੌਜ, ਆਪਣੇ ਝੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੜ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵੀਂ, ਅਦਭੁਤ ਘਟਾ ਬਣ ਗਈ। ਜਿੱਥੇ ਹਥਿਆਰ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਥੇ ਯੋਧੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਡੋਲ ਗਏ, ਜੰਗ ਦੀ ਅੱਗ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਤੇ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਚਕਰਾ ਵਾਲੇ, ਹੋਰ ਚਕਰਾ ਧਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ; ਧਨੁਧਾਰੀ ਧਨੁਧਾਰੀਆਂ ਨਾਲ; ਤਲਵਾਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਲਵਾਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ। ਗਦਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗਦਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ; ਬਾਣ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ; ਜੈਵਲਿਨ ਵਾਲੇ ਜੈਵਲਿਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਲਾਂਸ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲਾਂਸ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ। ਕਈ ਗਦਾ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਚਲਾਉਂਦੇ, ਹੋਰ ਗਦਾ ਅਤੇ ਡੰਡਾ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੇ; ਕਈ ਬਾਣ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਂ, ਬਾਣ ਫੜੇ ਹੋਏ; ਹੋਰ ਕੁਲਹਾੜੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ, ਕੁਲਹਾੜੀਆਂ ਫੜੇ ਹੋਏ। ਕਈ ਲਾਠੀਆਂ ਫੜੇ, ਲਾਠੀਧਾਰੀ; ਹੋਰ ਪੱਥਰ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ, ਪੱਥਰਧਾਰੀ; ਕੁਝ ਫੰਦੇ ਲੈ ਕੇ, ਫੰਧੀ; ਹੋਰ ਸੂਏ ਲੈ ਕੇ, ਸੂਏਧਾਰੀ। ਕੁਝ ਛੁਰੀਆਂ ਫੜੇ, ਛੁਰੀਧਾਰੀ; ਹੋਰ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਗੋਲੀਧਾਰੀ; ਕੁਝ ਵਜਰ-ਮੁੱਠਾਂ ਨਾਲ ਖੜੇ, ਹੋਰ ਅੰਕੁਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਅੰਕੁਸ਼ਧਾਰੀ। ਕੁਝ ਹਲ ਫੜੇ, ਹਲ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ; ਹੋਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ; ਕੁਝ ਜੰਜੀਰਾਂ ਅਤੇ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ, ਹੋਰ ਨਰਮ ਬੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ। ਕੁਝ ਬਾਣ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ, ਹੋਰ ਲਾਂਸ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਂ; ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉਲਝੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਕਰਾ-ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਅਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਥਿਆਰ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ, ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਇੱਕ ਦਰਿਆ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਸੀ। ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਦੋ ਪਾਸਿਆਂ ‘ਤੇ, ਫੌਜ ਦੇ ਦੋ ਪੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਖੜੀ ਸੀ, ਹਰ ਪਾਸਾ ਅੱਧਾ ਮੈਦਾਨ ਘੇਰੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ। ਹੁਣ, ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖੋ; ਲੀਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕੰਵਲ ਪਾਸੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ੀ, ਮਗਧ, ਕੋਸਲ, ਮਿਥਿਲਾ, ਉਤਕਲ, ਮੇਕਲ, ਕਵਟ, ਪੁੰਡ੍ਰ, ਆਉਂਡ੍ਰ ਅਤੇ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਗੌੜਕਾ ਹਨ। ਡ੍ਰਿਮਯਾ, ਮਦਰਾ, ਸੁਹਮਾ, ਤਾਮਰਲਿਪਤਾ, ਪ੍ਰਾਗ੍ਜਯੋਤਿਸ਼, ਵਾਜਿਮੁਖ, ਅੰਬਸ਼ਠ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ਾਦਾ ਵੀ ਹਨ। ਕਰਣਾਕਸ਼, ਅਵਿਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ, ਕੱਚੀ ਮੱਛੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਆਘ੍ਰਵਕਤ੍ਰ, ਕਿਰਾਤ, ਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਇਕਪਾਦ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮਾਲਯਵਾਨ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵਿਵਾਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਪਹਾੜ ਵੀ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ, ਪਦਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜ, ਉਦੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਨ। ਹੁਣ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ‘ਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ: ਚੇਦਯ, ਵਤਸ, ਦਾਸਾਰਣ, ਅੰਗ, ਵੰਗ ਅਤੇ ਉਪਵੰਗ ਹਨ। ਕਲਿੰਗ, ਪੁੰਡ੍ਰ, ਜਠਰ, ਵਿਦਰਭ, ਮੇਕਲ; ਸ਼ਵਰ, ਨਗਨਪਰਨ ਅਤੇ ਕੰਠਤ੍ਰਿਪੁਰਪੂਰੀਕਾ ਵੀ ਹਨ। ਕੰਠਕਸਥਲ, ਪ੍ਰਿਥੁਦਵੀਪਕ ਦੇ ਨਰਮ ਲੋਕ, ਕੰਠਦ੍ਰਾ, ਸ਼ੋਣਿਕ ਅਤੇ ਚਰਮਣਵਤ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ। ਕੋਕਕਾ, ਹੇਮਕੁਡਯਾ, ਸ਼ਮਸ਼੍ਰੁਧਰ, ਬਲਿਗ੍ਰੀਵ, ਮਹਾਗ੍ਰੀਵ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਅਤੇ ਨਾਰੀਕੇਲੀਨ ਹਨ। ਹੁਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਖੇਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ, ਇਹ ਪਹਾੜ ਹਨ: ਵਿਂਧਿਆ, ਕੁਸੁਮਪੀਡਾ, ਮਹੇਂਦਰ ਅਤੇ ਡੁੰਦੁਰਾ। ਮਲਯਾ, ਸੂਰਯਵੰਸ਼, ਗਣਰਾਜਯਾ, ਨ੍ਰਿਰਾਜਯਕਾ; ਅਵੰਤੀ ਅਤੇ ਸੰਬਵਤੀ ਵੀ ਹਨ। ਦਸ਼ਪੁਰਿਆ, ਏਕਕੱਛਾ, ਰਿਸ਼ਿਕਾ, ਤੁਰੁਸ਼ਕਾ, ਸ਼ਾਕਾ; ਵਨਵਾਸਾ, ਪਹਾੜੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਭਦਰਗਿਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ। ਨਗਰ, ਦੰਡਕ, ਗਣਰਾਜਯਾ, ਨ੍ਰਿਰਾਜਯਕਾ; ਸਾਹਰਾ, ਰਿਸ਼ਯਮੁਕ, ਕਰਕੋਟਾ, ਵਨਤਿੰਬਿਲਾ ਹਨ। ਪਦਮ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਚੌਰਕਾ, ਕਰਕਵੀਰ, ਵੈਰੀਕਾ, ਪਸ਼ਿਕਾ, ਧਰਮਪੱਟਣ ਅਤੇ ਪੰਸੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ। ਸ਼ਾਕਿਕਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਚੇਲੁਰਾ, ਨਰਮਦਾ, ਤਾਮਰਪਰਨਕਾ; ਗੋਨੰਦ, ਕਨਕ ਅਤੇ ਚੀਨਾਪੱਟਣ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ। ਤਲਿਕਟਕਾ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਰਹਾਕਾ, ਵੇਨਕਰਹਨਾ; ਵੈਵੁੰਦਕਾ, ਤੁੰਬਵਨ, ਲਜੀਨਦਵੀਪ ਅਤੇ ਕਰਣਕਾ ਹਨ। ਕਰਨਿਕਾਰ, ਸ਼ਿਵਯਾ, ਕੁੰਕੁਣਾ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਕਾ, ਕਰਣਾਟ, ਮੰਜਕਟਕਾ ਅਤੇ ਮਹਾਕਟਵੀਕਾ ਹਨ। ਆਂਧ੍ਰ, ਕੋੱਲਾ, ਸ਼ਿਨਯਾ, ਸ਼ਿਵਾਤਕਾ, ਚਵੈਰੀਕਾ, ਬਲਦੇਵ, ਪੱਟਨਕਾ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਅਤੇ ਟੀਵਾ ਵੀ ਹਨ। ਸ਼ਿਲਾਕਸ਼ਾ, ਰਦਤਾ, ਨੰਦਨੰਦ, ਅਮਲਯਾ; ਇਹ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਾ ਦੇ ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਨ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਆਸਥਾਨ। ਹੁਣ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਸੁਰਾਸ਼ਟਰ, ਸਿੰਧ, ਸੌਵੀਰ, ਸ਼ੂਦਰ, ਆਭੀਰ ਅਤੇ ਡ੍ਰਮਿਡ ਹਨ। ਕੋਟਕਾ, ਸ਼ੰਡਾ, ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਕਲਿਰੁਹਾ; ਇੱਥੇ ਹੇਮਗਿਰੀ ਅਤੇ ਰੈਵਤਕਾ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਮਯਾਵਨਾ ਖੇਤਰ, ਨਭੁਕਾ, ਜਿੱਥੇ ਯਵਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਪਹਲਵਾ, ਮਾਰਗਣਾਵਰਤ ਅਤੇ ਧੂਮ੍ਰਾਮਬਸ਼ਠਕਾ ਹਨ। ਲਾਜਕਣ ਅਤੇ ਅਮਰਗਿਰੀ ਦੇ ਵਾਸੀ ਵੀ ਹਨ; ਉਪਰ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਔਰਵਾ ਦੀ ਅੱਗ ਸਮੇਤ – ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਖੇਲ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ। ਹੁਣ, ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੋ; ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜਗਤ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਜੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।