ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਤੱਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੜਕਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਘੇਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਅੱਗ ਇਤਨੀ ਤੀਬਰ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਵੀ ਪਿਘਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੱਤ, ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ, ਅਜਿਹੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਡੋਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘਾਸ ਜਾਂ ਧੂੜ ਵਾਂਗ ਹਿਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਹਵਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਫਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਤੇ ਖਾਲੀਪਨ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤੇ, ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਅਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਖਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਸਵਭਾਵ ਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ, ਘਣ ਅਤੇ ਠੋਸ, ਸੰਸਾਰ ਡੰਡੇ ਦਾ ਟੁਕੜਾ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੂਰਜੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ, ਮਹਾਨ ਪਹਾੜਾਂ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ—ਉਹ ਆਪਣਾ ਘਰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਕਮਰਾ, ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੋ ਸਿੱਧਾ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਇੱਕ ਮੰਡਪ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਆਸਨ ਹੈ। ਉਹ ਘਰ ਚਿੰਤਿਤ ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਹਾਂ ਤੇ ਹੰਝੂ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਅਕਸਰ ਢਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਮਲ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪੰਖੜੀਆਂ ਮੁਰਝਾ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਘਰ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਲੁਕ ਗਏ ਹਨ; ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਜਦੋਂ ਅਗਸਤਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਬਾਗ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ; ਜਾਂ ਦਰੱਖਤ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਘਰ ਬਾਦਲ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਹਵਾ ਨਾਲ ਫਟ ਗਿਆ; ਕਮਲ, ਜੋ ਪਾਲੀ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ; ਦੀਵਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਤੇਲ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਘਰ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਮੁਰਝਾ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਮਿਟ ਗਈ ਹੋਵੇ; ਜਿਵੇਂ ਵਾਦੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਪਰ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ ਸੱਚੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੋ ਗਈ, ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਆਮ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਵੇਖਣ।” ਫਿਰ, ਘਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਗੌਰੀ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਆਸਥਾਨ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰ ਤਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਵਸੰਤ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਭਰਿਆ ਜੰਗਲ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਗਾਂਵ ਦੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ, ਠੰਡਕ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਚੰਦ ਉਗੇ ਹੋਣ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ, ਲਹਿਰਦਾਰ, ਬੇਲ-ਵਾਂਗ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਚੰਚਲ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੈਸਮਿਨ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਚੁੰਬੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿਕ ਮਾਝ ਅਤੇ ਖੇਡ-ਭਰੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਜਾਪਦੀ। ਬੇਲ ਵਾਂਗ ਹਿਲਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਵੀਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾ-ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਫੈਲਦੀ ਜਾਪਦੀ। ਮੁੱਲਮੁੱਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਪੈਰ, ਜਿਹੜੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੁੰਦੇ ਨਹੀਂ, ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੰਖੜੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਮੁੜ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ, ਸੁੱਕੀ ਪਾਲਮ ਅਤੇ ਤਾਮਾਲਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਕੌਂਪ ਉੱਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਨਣ ਮਿਟ ਗਈ ਸੀ। ਜਯੇਸ਼ਠ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ “ਵਣ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ” ਕਹਿ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਪੁੰਝੀ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਫੁੱਲ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ-ਪੋਖਰ 'ਤੇ ਠੰਢੀ ਓਸ ਦੀ ਵਰਖਾ। “ਵਣ ਦੇਵੀਆਂ ਜਿੱਤਣ, ਜੋ ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਆਈਆਂ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।” ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਤੰਭ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭੁਮਿਕਾ ਹਨ। “ਅੱਜ, ਸਾਡੇ ਮਾਪੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।” ਪੱਖੀਆਂ, ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ ਬੈਠੀਆਂ, ਹਰ ਪਲ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਭੱਜਦੀਆਂ ਹਨ; ਖਾਲੀ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਰੋਦੀਆਂ, ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀਆਂ। ਪਹਾੜ, ਆਪਣੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ 'ਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਗੂੰਜੇ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀਆਂ ਘਣੀ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਕੇ, ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਝਰਨਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਢੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਛਾਤੀ ਉਘੜੀ ਹੋਈ, ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਚੀਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਗਰਮ ਆਹਾਂ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਪਿੰਡ, ਹਰ ਅੰਗ 'ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ, ਦੁਖੀ ਚੀਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬੇਚੈਨ ਖੜਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਓਸ ਵਾਂਗ ਗਰਮ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ। ਗਲੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਲੂਣ ਨਾਲ ਚਿੱਟੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਵਿਧਵਾ, ਸੁੱਖ-ਰਹਿਤ, ਖਾਲੀ ਦਿਲ, ਉਜਾੜ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਬੇਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਗਰਮ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਵੱਜੇ, ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ, ਕੋਇਲਾਂ ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਝਰਨੇ, ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸੜੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਦਰਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪੱਥਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਚ ਤੋੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣ। ਘਰ, ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਭਾਗ ਤੋਂ ਵੰਝੇ, ਚੁੱਪ, ਵਿਅਕਤ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨਾਲ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਨ, ਘਣੇ ਤੇ ਅਪਹੁੰਚ ਹਨ। ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਤੋਂ, ਜਦ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਾੜੀ ਬੂ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਹੋਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੀ ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਅੰਬ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਥੀ ਬੇਲਾਂ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣਾ ਸੁਆਦ ਗੁਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਨਰਮ ਕੌਂਪਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੌਂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਮੁਰਝਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨਦੀਆਂ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸਮੁੰਦਰ 'ਚ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਕੇ, ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਲਾਬ, ਅਡੋਲ, ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਹਿਲਾਵਟ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧੀਕ ਬੇਚੈਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਉਸ ਵੱਡੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਘਰ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ, ਦੁਖ, ਅਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤਕ, ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਅਨੁਭਵ, ਵਿਲਾਪ, ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ।