ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ ਕਿ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ, ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹੇਗਾ, ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝੇਗਾ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੰਤੋਖ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਹੋਰ ਦੂਤ ਭੇਜੇ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਉਠੇ, ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾਣ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਕਿ ਸਵਰਗ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਰਾਮ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਖੜੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਉਹ ਮੰਡਲੀ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਚੰਵਟੀਆਂ ਹਿਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਚਾਰੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਦਸ਼ਰਥ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਗੁਹਾ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਥਿਰਤਾ ਦੇ ਗਰੂਰ ਨਾਲ, ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੀ ਠੰਡਕ ਵਰਗਾ, ਸਭ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਗੰਭੀਰ ਅਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਬਲ ਵਿਚ ਮਹਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੀਊਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਰਾਮਦਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦਾ, ਇਕ ਅਨੋਖੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਛਾਂਵ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਉੱਚੀ ਸੀ, ਮਨ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਵਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਘੁਕੁਲ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਦੂਰੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਸਫੈਦ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਮੁਕੁਟ-ਮਣੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪਰਬਤ ਵਰਗੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਗੁਣਵਾਨ ਸਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਮਧੁਰ ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਮਸਕਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਵਾਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਚੁੰਮਿਆ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜ ਹੰਸ ਕਮਲਾਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਆ ਬੈਠ," ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਕਪੜਾ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਹੇਠਾਂ, ਉਥੇ ਬੈਠਣਾ ਚੁਣਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਵਿਵੇਕ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈਂ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਹਿੱਲਦਾ ਨਹੀਂ। ਵੱਡਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਨ ਕੇ, ਆਦਮੀ ਸੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਟਕਣ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਮਨ ਭਟਕਣ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਿੰਸ, ਤੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ—ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ—ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਵੱਧ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ। ਫਿਰ ਤੂੰ, ਗਿਆਨਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਾਂਗ, ਭਟਕਣ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਆਲਸ ਹੈ? ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਲੀ ਕਮਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੱਸ, ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ? ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ, ਕਿੰਨੇ ਹਨ, ਕਿਸ ਨੇ ਤੇ ਕਿਉਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੋਰ ਘਰ ਨੂੰ ਲੁੱਟਦੇ ਹਨ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਸਰਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਹਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਬੇਝਿਝਕ ਆਖ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ, ਤੇਰਾ ਹਰ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਉਚਿਤ ਅਰਥ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਮਨੋਰਥ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਰ ਮੀਂਹ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਨਰਮ ਤੇ ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਆਖੇ, "ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਕ ਆਖਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਅਗਿਆਨ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੌਣ ਟਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਜੰਮਿਆ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਫਿਰ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੀਰਥ ਕਰੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੇਰੀ ਸੋਝੀ ਨੇ ਮੇਰੀ ਸੰਸਾਰਕ ਲਗਨ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਪਾਣੀ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਕੱਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਮਨ, ਹੁਣ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ-ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਇਸ ਸੰਸਾਰਕ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਕੀ ਹੈ? ਲੋਕ ਜੰਮਦੇ ਹਨ ਮਰਨ ਲਈ, ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ ਦੁਬਾਰਾ ਜੰਮਣ ਲਈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਡਿੱਗ ਕੰਮ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪਾਪੀ ਵਿਚਾਰ, ਤੇ ਸੁਖ-ਸੰਪਦਾ ਦੇ ਸਰੋਤ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਣਜੁੜੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।