ਹੇ ਚੰਚਲ ਸੁੰਦਰ, ਮਨ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਖੇਡ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਮਨਮੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਦੂਰ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੋਵੇਂ। ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੀ, ਇੱਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਛਾਲ ਮਾਰੀ, ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਸੀ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰ ਉੱਚਾਈ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ, ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਸਮਾਨੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਏ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਦੂਰ-ਦਰਾਜ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉੱਚੇ-ਉੱਚੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਵਿਹੰਗਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਲੱਗਿਆ—ਗਹਿਰਾ, ਅੰਦਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਮਿੱਠਾ, ਤੇ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਖਾਲੀਪਨ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ, ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਪੂਰਨ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਉੱਚ-ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ। ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਆਸਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦੇ। ਚੰਦ ਦੀ ਮੰਡਲ ਵਿਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੌਲੀ ਹਵਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਮਿਲਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦਿੰਦੀ। ਤਿੱਖੀ ਗਰਮੀ ਮਿਟਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਲਾਲ ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ, ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਾਗਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਡੰਡੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਵਾਂਗ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਘੁੰਮਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਝਰਨਿਆਂ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਹੇਠ ਆਰਾਮ ਮਾਣਦੇ। ਆਪਣੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਥੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਮਿੱਠੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ, ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ, ਜੋ ਅਣਮਾਪ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਉਹ ਗਹਿਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵੇਖਦੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਜਗਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਉੱਪਰ-ਉੱਪਰ, ਪਰਤ-ਪਰਤ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤੱਤਾਂ, ਬੱਦਲਾਂ, ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅਜੀਬ ਚਾਦਰਾਂ। ਚਾਰੀਂ ਪਾਸਿਆਂ, ਅਸਮਾਨ ਮੇਰੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਮਲ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੀ ਅੱਗ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ। ਮੋਤੀ-ਮੁਕਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ। ਵੱਡੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਲਾਲੀ, ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮੁੱਕਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹਨੇਰੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੀ ਅਣਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸੀ। ਪਾਰਿਜਾਤਾ ਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਮਹਿਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਬੈਰੀਲ ਦੀ ਸਤਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਖਿੜੀ ਹੋਈ। ਮਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਲੰਘਦਾ, ਇਸ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਦੀਵੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਹਵਾਈ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਉਂਦੇ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਕਬੀਲੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ, ਲੁਕ-ਛਿਪ ਕੇ ਘੁੰਮਦੇ। ਸਿਮਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕੂੰਭਾਂਡਾ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦੇ ਗੋਲ, ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ। ਹਵਾਈ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀ ਚਲਚਲਾਹਟ ਅਤੇ ਗੜਗੜਾਹਟ, ਜੋ ਮੋਢਿਆਂ ਨਾਲ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਕੈਨਿਕੀ ਚਲਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਘੱਟ ਉਪਲਬਧੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੜੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਵਾਈ ਮਹਿਲ ਸੜ ਜਾਂਦੇ। ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨਾਲ ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਚੰਚਲ, ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਮਰਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਡਦੀ ਧੂਪ ਦੀਆਂ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਦਿਵਿਆ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਉਡਦੇ ਪਏ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਲੋਂ ਲੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ; ਇੱਥੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀਆਂ ਆਮ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟ ਜਾਂਦੀ। ਮਹਾਨ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਖੰਡਨ ਨਾਲ, ਹਿਮਾਲਿਆ, ਮੇਰੂ ਤੇ ਮੰਦਰਾਚਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਢਲਾਨਾਂ ਕੋਲ ਗੂੜ੍ਹੇ ਬੱਦਲ ਵੰਡ ਜਾਂਦੇ। ਇਹ ਥਾਂ ਚੰਚਲ ਕਾਂ, ਉਲੂ ਅਤੇ ਗਿੱਧਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਨੱਚਦੇ, ਅਤੇ ਚੁੜੈਲਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਵੀ ਨਾਲ-ਨਾਲ। ਕੁੱਤੇ, ਕਾਂ, ਊਠ ਅਤੇ ਗਧਿਆਂ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਯੋਜਨਾਂ ਬੇਮਕਸਦ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ, ਜੰਗਲੀ ਨਾਚ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਮਹਿਲ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਧੂਪ ਦੀ ਧੂੰਆਂ ਚੜ੍ਹਦੀ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ। ਖਦੀਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਰਸਤੇ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਜਿਹੜੇ ਦਿਵਿਆ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ ਮਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਘੋਸਲੇ ਸਦਾ ਉਥੇ ਹੁੰਦੇ। ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਹਵਾ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਲਦੇ, ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਬੱਚੇ ਅਜੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮਦੇ, ਇਹ ਥਾਂ ਅਦਭੁਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਵਜਰ, ਚੱਕਰ, ਭਾਲੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸੰਦੇਹ ਉਠਦੇ; ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਟੁੰਬਰੂ ਤੇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਧੁਨ ਨਾਲ ਘਰਾਂ ਗੂੰਜਦੇ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਇਕੱਠੇ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਅੰਤ ਦੇ ਜਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੁਪ-ਚਾਪ, ਜਿਵੇਂ ਮੂਕ ਲੋਕ। ਕਿਤੇ ਸੋਹਣੇ ਬਰਸਾਤੀ ਬੱਦਲ, ਪਹਾੜੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲੇ; ਕਿਤੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਟਪਕਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਚਮਕਦੇ। ਕਿਤੇ, ਬੱਦਲ ਚੰਦ ਦੀ ਠੰਢੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਹੌਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਰਗਾ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ; ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ, ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨਿਰਵਾਤ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਖਾਲੀਪਨ ਦੇ ਜਾਲ ਵਾਂਗ। ਕਿਤੇ, ਹਵਾ ਨੇ ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਘਾਹ ਨੂੰ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਕੀਤਾ; ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ, ਚਮਕਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਸਤਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ। ਕਿਤੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਧੂੜ-ਧੂੜ, ਮੇਰੂ ਦੇ ਘਾਟੀਆਂ ਵਾਂਗ; ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ, ਅਸਮਾਨ ਦਿਵਿਆ ਮਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਕਿਤੇ, ਅਸਮਾਨ ਖਾਲੀ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਨਾਚ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ; ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਗੂੰਜਦੇ, ਉਤਲੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਕਿਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਟਿਕੀਆਂ, ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਉਤਸ਼ੇਪ ਤੋਂ ਦੂਰ। ਕਿਤੇ, ਦਿਵਿਆ ਔਰਤਾਂ—ਕਿੰਨਰ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੀਤ; ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ, ਉੱਚ ਆਦਰ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਅਨੰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ, ਹਰ ਰੂਪ, ਰੰਗ, ਅਤੇ ਅਚੰਭੇ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਥ ਵਿਚ, ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਗਏ।