ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ, ਲੀਲਾ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਇਕ ਕੁਆਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਲੀਲਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ, ਸ਼ੁਭ ਆਸਨ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਬੋਲੀ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉੱਚੇ ਜਨ ਕਦੇ ਵੀ ਦਇਆ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਲਈ ਉਲਝਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਆਦਿ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਕ੍ਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਰਮ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਪੁੱਛਦੀ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ—ਨਿਸਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਫਲ ਲੈਵੇਗੀ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਪਣ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਲੱਖਾਂ ਯੋਜਨ ਚੌੜੇ ਹਨ। ਉਹ ਦਰਪਣ ਸਲਸਲਾ, ਠੋਸ, ਨਰਮ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਠੰਢਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ 'ਜੜ-ਚੇਤਨ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਟੁੱਟ ਹੈ ਤੇ ਪਕੜ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦਿਸ਼ਾ, ਸਮਾਂ, ਗਣਨਾ, ਅਕਾਸ਼, ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਉਥੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਦੋਵੇਂ ਵਜੂਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਕੀ ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੀ ਕੁਝ ਕੁਦਰਤੀ? ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ: ਅਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਦੀ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਖੜੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਅੰਬਿਕਾ, ਮੌਜੂਦ ਹੋ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ—ਇਹ ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ। ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਖਾਲੀਪਨ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਦੇ ਵੀ ਅਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਤੋਂ ਉਪਜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਦੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਉਪਜਦਾ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਅੰਬਿਕਾ, ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਪਣੇ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਘੜਾ ਉਸ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਹਾਇਕ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਪਜਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੋਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਉਪਜੀ। ਚੇਤਨਾ ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ—ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਸਹਾਇਕ ਕਾਰਨ, ਕਿਹੜਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਕਾਰਨ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਹਾਇਕਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰਵ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਯਾਦ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ; ਤੇ ਮੈਂ ਯਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ—ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਯਾਦ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਪਜਦੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਵੀ। ਪਤੀ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਯਾਦ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਣੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਮੈਂ ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇਹ ਅਸਲੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਚਮਕਦਾਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਿਖਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਵੀ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਮੈਂ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਬਾਲਾ। ਜਿਵੇਂ ਪਤੀ ਦੀ ਰੂਪ-ਰਹਿਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਹੋਰ ਇੱਕ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਇੱਥੇ ਵੀ; ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਕੰਧ ਹਟਾਉਣ ਲਈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਯਾਦ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਇਆ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਪਜੀ; ਇਹ ਸੁਪਨੇ-ਮਾਇਆ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਸੁਣੋ। ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਇਕ ਸੰਸਾਰ ਰੂਪ ਮੰਡਪ ਹੈ, ਜੋ ਢੱਕਣ ਤੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ੀ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਮੰਡਪ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਥੰਭਣ ਵਾਲੀ ਮੂਰਤੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਚਮਕਦਾਰ ਸਲਭੰਜਿਕਾ, ਚੌਦਾਂ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਤ੍ਰਿਗਰਟ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚਿਰਾਗ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਾੜੀ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਨੇ ਉੱਤੇ ਚਿਟੀ ਦੇ ਢੇਰ ਨੇ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਵੱਡਿਆਂ, ਰਾਜਿਆਂ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਵਾਸਥਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਰਤਨ-ਖਾਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਭਰੇ ਹਨ, ਉਪਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੰਭੀਰ ਹੈ, ਤੇ ਮੱਛਰਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ। ਉਹ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਘਣੇ ਬੱਦਲ-ਮਹਿਲਾਂ ਦੀ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਬਾਂਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹਵਾਈ ਕੀੜਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੈਤਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ-ਚਰਚਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਤੇ ਸੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਧੋਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਪਾਤਾਲ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖ-ਭੋਗ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨ। ਉਥੇ, ਕਿਸੇ ਕੋਨੇ ਦੀ ਖੋੜ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜੀ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਖੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਥਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੰਦਰੁਸਤ, ਗਾਂ ਤੇ ਦੂਧ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸਭ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਠ ਸੀ। ਧਨ, ਰੂਪ, ਉਮਰ, ਕਰਤਬ, ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਵਿਭਵ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਾਂਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਮ ਵਸੀਸ਼ਠ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਇੰਦੁਸੁੰਦਰੀ ਸੀ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਧਨ, ਰੂਪ, ਉਮਰ, ਕਰਤਬ, ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਵਿਭਵ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵੀ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਪਰ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਪਿਆਰ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਚਲਦੀ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਸੀ, ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਬੈਠੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ, ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਘਾਹ ਤੇ ਬੈਠਾ, ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਟੋਲੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਸੁਖ ਲੈਣ ਲਈ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਫੌਜ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਯਕ-ਪੂੰਛੇ ਪੱਖੇ, ਚੰਦ-ਚਮਕਦੇ ਝੰਡੇ, ਤੇ ਲਤਾ-ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਛਤਰੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਾਂਗ ਸਜਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਫਰਸ਼ ਹੋਵੇ। ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਧੂੜ ਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗੀ; ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਚੇ ਮਹਿਲਾਂ ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਉਚਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।