ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੇ ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨਰਮ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਗ੍ਰਾਸ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ। ਓਥੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਝਰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਬੂੰਦਾਂ ਵਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਪੱਥਰ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਝੁੱਗੀਆਂ ਤੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਦੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਆਸ਼ਰਮ ਸਨ। ਕਦੇ ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਕੰਵਲਾਂ ਵਾਲੇ ਤਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਜਲ-ਕੁੰਵਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਚੌਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਨੀਲੇ ਕੰਵਲਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਬਿਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੇਲੀਆਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਖੇਡ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਗੇਮ ਤੇ ਗੁਪਤ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ। ਨਾਟਕ, ਕਵਿਤਾ, ਬਿੰਦੀਆਂ ਦੇ ਜਟਿਲ ਡਿਜ਼ਾਇਨ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਬੋਲ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ-ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮਸਤੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਗਲਿਆਂ, ਚੇਨਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਿਣੇ, ਮਸਤ ਤੇ ਨਰਮ ਹਵਾਵਾਂ, ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਭਾਂਡੇ, ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ। ਨਰਮ ਪਾਨ, ਸੁਪਾਰੀ, ਤੇ ਕਪੂਰ ਚਬਾਉਣ, ਮਸਤੀ ਭਰੀਆਂ ਗਲਵਕੜੀਆਂ, ਤੇ ਝੂਲਿਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਖੇਡਣ, ਇਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਝੂਲੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਝੂਲਾਉਣ ਦੀ ਲੈ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਤਾਂ ਦੇ ਕੋਲ-ਕੋਲ ਲੁਕਣ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਮਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਨਾਵਾਂ, ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਉੱਟਾਂ 'ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਦੇ। ਨਾਚ, ਗੀਤ, ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ, ਤਾਂਡਵ ਨਾਚ, ਸੰਗੀਤ, ਗੱਲਬਾਤ, ਤੇ ਵਾਜਾ-ਡੋਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਮਸਤੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਬਾਗਾਂ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਰੁੱਖਾਂ, ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਰਾਹਾਂ, ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇਹ ਸਭ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਮਨਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ, ਜੋ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਵਿੱਚ ਪਲਦੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਸੀ, ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਵਿਚਾਰ ਲੈ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ: "ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ—ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਅਜਰ ਤੇ ਅਮਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਇਸ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਲਵਕੜੀ ਮੇਰੇ ਉਭਰਦੇ ਹੋਏ ਸਨੈਹ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਹੋ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਮਸਤ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਤਪ, ਜਪ ਤੇ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਚੰਦ ਦੇ ਵਾਂਗ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਜਰ ਤੇ ਅਮਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਵਿਦਵਾਨ, ਤਪਸੀ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੁਜਾ-ਜਨ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦੀ ਹਾਂ: ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੌਤ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ?" "ਫਿਰ, ਦੁਜਾ-ਜਨ ਨੂੰ ਯਥਾ-ਯੋਗ ਆਦਰ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ: ਓ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਅਮਰਤਾ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ?" ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ: "ਏ ਦੇਵੀ, ਤਪ ਤੇ ਜਪ ਦੇ ਹਰ ਰੂਪ ਰਾਹੀਂ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪੂਰਨ ਹੋਏ ਜਾਂ ਅਪੂਰਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਮਰਤਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ: "ਜੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗੀ।" "ਪਰ ਜੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਐਸਾ ਕਰਾਂਗੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਜਾਵੇ।" "ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਰਹਾਂਗੀ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਾਈ ਦੇ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕਰਾਂਗੀ।" "ਅੱਜ ਹੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਉਪਰਾਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹਾਂ: ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ—ਜਪ, ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ—ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ।" ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਨਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸੇ ਬਿਨਾ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕਠੋਰ ਤਪ ਤੇ ਉਪਰਾਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਪਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ। ਨਿੱਤ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ, ਤਪ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਪਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਧਰਮ ਤੇ ਚੰਗੀ ਆਚਰਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਂਦੀ, ਬਹੁਤ ਕਠਿਨਾਈ ਸਹਿੰਦੀ। ਉਹ ਸਮੇਂ, ਉਪਰਾਲੇ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ, ਤੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸੀ। ਸੋ, ਸੌ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਪੀਰੀਅਡ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਨਾਰੀ, ਤਪ ਤੇ ਉਪਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਰਹਿ, ਲਗਾਤਾਰ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੌ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਗਵਤੀ ਗੌਰੀ, ਵਾਣੀ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲ ਪਈ: "ਤੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਤਪ ਤੇ ਅਪਨੇ ਪਤੀ ਲਈ ਅਦਭੁਤ ਭਗਤੀ ਕਰੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਬੱਚੇ; ਆਪਣਾ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ।" ਉਹ ਨਾਰੀ, ਚੰਦ ਦੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਜਨਮ, ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਜਲਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਦਿਲ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ, ਜੈਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ: "ਮਾਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਇਸ ਦੁਖੀ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇ; ਮੈਂ ਦੋ ਵਰ ਮੰਗਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।" "ਪਹਿਲਾ, ਮਾਂ, ਇਹ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਜਦੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਜਾਵੇ।" "ਦੂਜਾ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਮੰਗਦੀ ਹਾਂ: ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਵਰ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਦਰਸ਼ਨ ਚਾਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੈ ਹੋਵੇ," ਤੇ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਆਪਣੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹਿਰਣੀ ਸੁਣੀ ਹੋਈ ਧੁਨ 'ਤੇ ਮਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੇਂ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਚੱਕਰ—ਦਿਨ, ਸਾਲ, ਤੇ ਪਲ—ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧੜਕਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਪੱਤੀ ਵਿੱਚ ਰਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ, ਉਹ ਜੋ ਉਥੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜਲ ਰਹਿਤ ਕੰਵਲ ਵਾਂਗ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਹੁੰਦੇ-ਹੁੰਦੇ, ਪਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਹੋਏ ਹੋਠ, ਉਸ ਦੀ ਸਾਹ ਦੇ ਜਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਸਖਤ ਹੋ ਗਏ; ਉਹ ਮੌਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਢਲਾਨਾਂ ਤੇ ਸੁੱਕਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ, ਤਪ ਤੇ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਆਸ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।