ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਜੀਵਨ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ। ਜਦ ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਵਾਗਮਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸੁਰਤਿ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਗਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਛੋਟੇ ਜੀਵ, ਵੱਡੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਰਮ-ਕ੍ਰਮ ਰਾਹੀਂ, ਮੁਲ਼-ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਂਬਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੰਤ ਸਰਬੋਤਮ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਮੂਹ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਚਮਤਕਾਰ ਵਾਂਗ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਂਗ, ਮੌਜੂਦ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਆਪ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਅਚੰਭਾ 'ਮੈਂ' ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਂਗ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਚਲ ਕੇ ਨਾਮ, ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਦਾ ਭਾਵ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੀ ਅਤੇ ਅੰਤਹੀਣ ਹੈ, ਇਹੀ ਸੰਸਾਰਕ ਆਨੰਦ ਹੈ—ਇਹ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਚੇਤਨਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਜਾਂ ਵਿਗ੍ਰਹ ਵਾਂਗ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੁਆਦ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਲਗਾਤਾਰ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਅਪਰਗਟ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਖਮ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਮੈਂ' ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਵਾਂਗ ਜਾਣਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਦੁਆਰਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—'ਮੈਂ' ਦੇ ਨਿਮਾਣੇ ਅਹਿਸਾਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ—ਚੇਤਨਾ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਜਾਣਦੀ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਅਚੰਭਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਖਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਚੇਤਨਾ ਆਪ ਹੀ ਮਨ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਖਮ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਦੁਇਤਾ ਜਾਂ ਏਕਤਾ ਕਿੱਥੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? 'ਤੂੰ' ਅਤੇ 'ਮੈਂ' ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦੇ, ਪਰ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡ; ਜੋ ਕੁਝ ਅਸਤਿਤਵ ਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਰਥਪੂਰਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚੇਤਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਫਿਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਅਟੁੱਟ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੋਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਚੇਤਨਾ-ਆਕਾਸ਼, ਆਕਾਸ਼, ਸੰਸਾਰ, ਇੱਛਾਵਾਂ, ਆਕਾਸ਼, ਸਮੁੰਦਰ, ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਪਹਾੜ—ਇਹ ਸਭ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅਚੰਭੇ ਹਨ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ; ਜੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਹਨ ਵੀ, ਤਾਂ ਨਿਰਭਾਗੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕੀ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ? ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਅਸਪਰਸ਼ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਰੂਪ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਣ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਅਹੰਕਾਰ, ਤੱਤ, ਪਹਾੜ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਹਨ; ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅਸਤਿਤਵ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ; ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸੰਸਾਰ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਸਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੇਤਨਾ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਪਰ ਜਦ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਖੇਡ, ਮ੍ਰਿਗ-ਮਰੀਚਿਕਾ ਦੇ ਬੀਜ ਵਾਂਗ, ਜੀਵ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇਕ ਸਰੂਪ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ 'ਮੈਂ' ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ; ਇਹੀ ਜੀਵ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕੰਪਨ ਤੇ ਕਰਮ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਐਸਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ, ਮਨ ਵਜੋਂ, ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਨਾਮਾਂ ਤੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਖਰੇਪਣ ਤੇ ਬਦਲਾਅ ਰਾਹੀਂ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ। ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਕੰਪਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਰਨਹਾਰ ਤੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ; ਕਰਮ ਕੇਵਲ ਕੰਪਨ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਵ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਕੰਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨ ਹੈ। ਮਨ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਾਰਣ ਤੇ ਕਾਰਜ ਵਾਂਗ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। "ਮੈਂ ਅਟੁੱਟ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਅਦਹਣ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਨ ਭਿੱਜ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਨ ਸੁੱਕ ਸਕਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸਦਾ-ਥਿਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ, ਅਡੋਲ, ਅਚਲ ਹਾਂ—ਇਹ ਸਥਾਪਤ ਹੈ।" ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ; ਅਸੀਂ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਭਟਕਦੇ, ਪਰ ਜੋ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਭਰ ਆਏ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਅਗਿਆਨ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਨਿਰਰੂਪ ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਚੇਤਨਾ-ਆਕਾਸ਼, ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਚੇਤਨਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਰਾਹੀਂ, ਸਮਾਂ ਆਦਿ ਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਆਕਾਸ਼, ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸ਼ਹਦ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਫੁੱਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ, ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਧਨੁਸ਼ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਵੱਜੇ; ਆਪਣੇ ਆਪ, ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਸਧਾਰਣ ਰਤਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਣ ਦੇ। ਆਪਣੇ ਆਪ, ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਕੰਪਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹਵਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯ ਨਹੀਂ; ਆਪਣੇ ਆਪ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਲਚਲਾਹਟ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੇ ਆਪ, ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਚੋਟੀ ਉੱਚੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਬਣਾਈ ਹੋਈ; ਆਪਣੇ ਆਪ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਮਧੁਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟ। ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਗਿਆਨੀ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੜਤਾ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੰਪਨ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਮਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਹ ਚਾਨਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਹੈ ਵੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ; ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੇਵਲ ਚੇਤਨਾ-ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਖਾਲੀਅਤ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਾਂ-ਰੂਪ ਵਜੋਂ, ਹੈ ਵੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ; ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਘਣ ਹਵਾ ਦੇ ਕੰਪਨ ਵਜੋਂ, ਸੰਸਾਰ ਹੈ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ। ਸੰਸਾਰ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਘਣ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਕਾਲਖ ਵਜੋਂ, ਹੈ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ; ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਜੋਂ, ਸੰਸਾਰ ਹੈ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ। ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਧੂੜ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਇਆ ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਵਜੋਂ ਹੈ; ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਗਰਮੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚਮਕ ਹੈ; ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਚਿੱਟਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚਮਕ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦਾ ਪੇਟ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਰਲਤਾ, ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਹੈ; ਗੰਨੇ ਦੀ ਮਿਠਾਸ, ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਹੈ; ਦੁੱਧ ਦੀ ਮਲਾਇਮਤਾ, ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਹੈ। ਬਰਫ ਦੀ ਠੰਡਕ, ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਹੈ; ਅੱਗ ਦੀ ਤਪਸ਼, ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਹੈ; ਘਿਉ ਦੀ ਚਿਕਣਾਈ, ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਹੈ; ਲਹਿਰ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।