ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਅਦ੍ਵਿਤੀਯ ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਲ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਰਗਾ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਇੰਨੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ, ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਬੀਜ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਕੰਪਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਚੇਤਨਾ, ਜਦ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾਦ ਦੇ ਸੁਖ਼ਮ ਤੱਤ ਦਾ ਮਨਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਓਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਘਣੀ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਸੁਖ਼ਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਨਾਦਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਬੀਜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਬਦਲਾਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ, ਵਾਕਾਂ, ਛੰਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਨਾਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਅਨੇਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੇਤਨਾ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, 'ਜੀਵ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਨਾਦ ਦੇ ਭਵਿੱਖੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਅਨੇਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਬੀਜ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਚੌਦਾਂ ਵੰਨ ਦੇ ਜੀਵ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਯੰਤ੍ਰਾਂ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੇਤਨਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਜੇ ਤਕ ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾਈ, ਜੀਵਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਚੇਤਨਾ, ਛੂਹ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਰਾਹੀਂ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੁਖ਼ਮ ਸਪਰਸ਼ ਤੱਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਫੈਲਾਅ, ਸਪਰਸ਼ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਹੀ ਟਾਹਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਸਪਰਸ਼। ਇਥੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧੜਕਣ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਵੀ ਚੇਤਨਾ ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਰਾਹੀਂ ਅਨੁਭਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਥੇ ਸੁਖ਼ਮ ਅੱਗ ਦਾ ਤੱਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਜੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਆਦਿਕ ਚਮਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਰੁੱਖ ਦਾ ਬੀਜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹਨ; ਇਥੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਰ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਲ ਤੇ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ, ਉਸ ਜਥੇ ਦਾ ਸੁਆਦ ਸੁਖ਼ਮ ਰਸ ਤੱਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਸ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਉਹ ਭਵਿੱਖੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖੇਡ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਆਪਸੀ ਚੱਖਣ ਰਾਹੀਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਇਥੋਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਸੁਗੰਧ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਕਲਪਨਾ ਆਪ ਹੀ ਸੁਖ਼ਮ ਗੰਧ ਤੱਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਵਿੱਖੀ ਜਗਤ-ਗੋਲ ਦੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੂਪ ਬੀਜ ਤੋਂ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰਵ-ਆਧਾਰ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰਕ ਚੱਕਰ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਚੇਤਨਾ ਦੁਆਰਾ ਸੁਖ਼ਮ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਿਲੇ-ਝੁਲੇ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤੱਤ ਮੁੜ ਕਦੇ ਖ਼ਾਲਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਪਰ ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਹੀ ਇਹ ਖ਼ਾਲਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੱਤ, ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਾਸਾਰੇ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਕ ਬੀਜ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਜਹੇ ਅੰਦਰ ਵੱਟ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਣੂ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਯੁੱਗ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੂਪ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਅਣਬਦਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਕੁਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਖ਼ਮ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਚੇਤਨਾ ਆਪ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਅਣਗਿਣਤ ਅਣੂ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਪ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਇਹ ਪੰਜ ਸੁਖ਼ਮ ਤੱਤ ਹੀ ਹਨ; ਇਸ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪਰਮ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਮੂਲ ਤੇ ਦੂਰ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਉਸ ਇਕੋ, ਅਜੰਮੇ, ਮੂਲ ਚੇਤਨਾ ਵਾਂਗ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇਸ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਸਮਾਨ ਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਨ ਅਕਾਸ਼, ਨ ਅੱਗ, ਨ ਹਨੇਰਾ, ਨ ਸਤ੍ਵ ਆਦਿ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੱਖ ਦੀ ਸੂਝ ਤੋਂ 'ਵਿਸ਼ੇਤਾ' ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ 'ਮਨਤਾ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ, ਜਾਣੇ ਹੋਏ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣਾ ਕਰਕੇ ਵਿਅਕਤਿਤਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ, ਜਾਣੇ ਹੋਏ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਤਾ ਕਰਕੇ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਥੋਂ, 'ਮੈਂ' ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਵਾਂਗ, ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਮਨ ਆਦਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ, ਸੁਖ਼ਮ ਤੱਤਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਖ਼ਲਾਪਨ ਦੀ ਅਣਹੋਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਖ਼ਮ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਵੱਡੀ ਝਾੜੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਚਾਨਕ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਪਿੱਛੋਂ, ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਤੇ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੇਤਨਾ-ਜਨਮਿਆ ਬੀਜ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ; ਇਹ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਉਤਪੰਨ ਕਰੇਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ਾਲਸ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਵੀ ਇਹ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅੰਕੂਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਬੀਜ ਇਹ ਪੰਜ-ਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਪੰਜ-ਰੂਪ ਦਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬੀਜ ਚੇਤਨਾ ਆਪ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ, ਤਿਵੇਂ ਫਲ; ਇਸ ਲਈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੰਜ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ-ਰੂਪ, ਜੋ ਚੇਤਨਾ, ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਕਲਪਨਾ ਹੈ, ਅਸਲੀ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸਥਾਰ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ, ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਕਲਪਿਤ ਸਰੂਪ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਕੁਝ ਆਪ ਅਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲਤਾ ਕਿਵੇਂ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਪਰ ਜੇ ਪੰਜ-ਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਕਰਕੇ—ਇਹ ਪੰਜ-ਰੂਪ, ਪੰਜ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ—ਇਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਇੰਝ ਹੀ ਇਹ ਪੰਜ-ਰੂਪ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਝ ਵੀ ਕਦੇ ਜੰਮਦਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ, ਅਸਲ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਸਲ ਵਰਗਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਅਕਾਸ਼, ਬਾਹਰੀ ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਅਕਾਸ਼, ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ-ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਇਹੋ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੀਵ-ਆਤਮਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਕਿ ਅਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਆਤਮਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਆਤਮਾ-ਅਕਾਸ਼ ਆਪ ਹੀ ਅਕਾਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਪਰਮ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।