ਵਸਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਖੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਹੋ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ, ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਵਸਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਇکشਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਦ ਦਸ਼ਰਥ ਹਨ—ਜੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ? ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੀਵ ਰਾਜਾ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸੀਮਾ-ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਇਸ ਲਈ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਧਰਮ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਤਪਸੀਅਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਜਾਣ ਸਕੇਗਾ। ਕੋਈ ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀ, ਅਮਰ ਜੀਵ, ਦਾਨਵ, ਨਾਗ, ਯਕਸ਼ ਜਾਂ ਗੰਧਰਵ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਇਕ ਅਤਿ ਦੁਰਜੈ ਹਥਿਆਰ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਤੀ ਦੁਰਲਭ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ। ਭ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਸੰਤਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ—ਸੂਰਮੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ। ਜਯਾ ਤੇ ਸੁਪ੍ਰਭਾ, ਦੱਖ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ—ਇੱਕ ਸੌ—ਬੜੀ ਹੀ ਦੁਰਜੈ ਸੀ। ਜਯਾ ਨੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਬਖ਼ਸ਼ੀਸ਼ ਨਾਲ, ਪਚਾਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ; ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਰੂਪ-ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਵੀ ਪਚਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਅਦਮ्य ਸੀ; ਉਹ "ਸੰਘਰਸ਼" ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਿਲਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜਦ ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਰਮਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਭਟਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵਸਿਸ਼ਠ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। "ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਜਲਦੀ ਰਾਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਸੱਚਾ ਸੂਰਮਾ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਰਿਸ਼ੀ ਲਈ ਲਿਆਓ," ਰਾਜਾ ਆਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ 'ਚ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: "ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਮ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਰੂੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਉਦਾਸ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਮਲ 'ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਭੌਰਾ।" "ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ 'ਚ ਆਵਾਂਗਾ,' ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠਾ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਥਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। "ਰਾਮ ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ?" ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਨੌਕਰ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: "ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਥਕ-ਮਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਕਰਕੇ ਹੀ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ।" "ਸਾਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮ ਉਦਾਸ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।" "ਨਹਾਉਣ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ।" "ਉਹ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਗਣੇ ਵਿੱਚ ਝੂਲੇ 'ਤੇ ਝੁਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਨੂੰ ਚਾਤਕ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਰੂਬੀ ਤੇ ਮੋਤੀ ਵਾਲੇ ਕੜੇ ਤੇ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਸਮਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਰਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਜੋ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।" "ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਫੁਲਾਂ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਬਾਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਬੜੀ ਹੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਚੰਗਾ, ਸੁਹਣਾ ਜਾਂ ਮਨੋਹਰ ਹੈ—ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਸੂ ਹੋਣ।" "ਨਾਚ ਤੇ ਮੌਜ-ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਾਣ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਇਹ ਦੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਉਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ?'" "ਉਹ ਭੋਜਨ, ਬਿਸਤਰ, ਨ੍ਹਾਉਣ, ਮਨੋਰੰਜਨ, ਪੀਣ ਜਾਂ ਬੈਠਣ ਵਿੱਚ ਰਸ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਗਲਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਸਮਝਦਾ ਹੈ—ਨਾ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਨਿੰਦਾ।" "ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਧਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਦੁਖ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਘਰ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਜਤਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਸਭ ਝੂਠਾ ਹੈ,' ਤੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਹੱਸਦਾ ਨਹੀਂ, ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦਾ, ਕਿਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ—ਸਿਰਫ਼ ਚੁੱਪ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਲੰਬੇ ਵਾਲ, ਤੀਖੇ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਨੋਹਰ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਸ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਣ ਵਨ-ਵ੍ਰਿਖ ਨੂੰ ਰਸ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।" "ਇੱਕੱਲੇ ਥਾਵਾਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੋਣ।" "ਮਹਾਰਾਜ, ਕਪੜੇ, ਪੀਣ, ਭੋਜਨ, ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੋਂ ਮਨ ਹਟਾ ਕੇ, ਉਹ ਉਦਾਸੀਅਤੀਆਂ ਦੀ ਰਾਹ ਫੋਲਦਾ ਹੈ, ਜੈਸਾ ਤਪਸੀਅਾਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਇੱਕੱਲੇ, ਸੁੰਨੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੱਸਦਾ ਨਹੀਂ, ਗਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਰੋਂਦਾ ਨਹੀਂ।" "ਕਮਲ-ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ, ਮਨ ਖਾਲੀ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਗਲ੍ਹਾ ਖੱਬੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਓਥੇ ਹੀ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਉਠਦਾ, ਨਾ ਡਿੱਗਦਾ।" "ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਉਹ ਕਿਉਂ ਜਨਮਿਆ, ਕੀ ਕਰਦਾ, ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਕੀ ਸੋਚਦਾ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦਾ, ਜਾਂ ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਹ ਪਤਲਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੀਲਾ; ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਹ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਝੜ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।