ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮੰ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਲਹਿਰ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਲਹਿਰ ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਗ਼ੈਰਮੌਜੂਦ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮੰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖਾਲੀਅਤ ਤੇ ਅਖਾਲੀਅਤ—ਦੋਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਪਤਲਾ ਗੁੱਡਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਬਣਾਉਣ ਸਮੇਂ ਥਾਂ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਸਲ ਅਧਾਰ ਹੀ ਨਿਰਜੀਵ ਤੇ ਅਵਿਕਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਓਸ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਮ ਜਾਂ ਭੁਲਾਵਾ ਕੌਣ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਰੁੱਖ ਤੇ ਗੁੱਡੇ ਵਾਲੀ ਮਿਸਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਸਲ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਸਮਝਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਪਮਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮੰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 'ਖਾਲੀਅਤ' ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ 'ਅਖਾਲੀਅਤ' ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਅਸਲ ਅਖਾਲੀਅਤ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਨਾ ਖਾਲੀਅਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਅਖਾਲੀਅਤ। ਬ੍ਰਹਮੰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚਮਕ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਫਿਰ ਅਜਿਹੇ ਅਮਰ ਬ੍ਰਹਮੰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਚੰਦ, ਤਾਰੇ ਆਦਿ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ, ਓਥੇ ਹਨੇਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਤੱਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਘਟਦੇ, ਉਥੇ ਕਦੇ ਹਨੇਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਜੋ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਸੇ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗੀ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਾਲਤ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਅਜਰ ਆਸਰਾ ਹੈ—ਇਸਨੂੰ ਭਾਂਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਜਾਣ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਸਮੇਟਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬਿਲਵ ਫਲ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪੱਖ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮੰ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਘੜਾ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਿਸਾਲ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ; ਬ੍ਰਹਮੰ ਪਵਿੱਤਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਓਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਚੇਤਨ ਆਕਾਸ਼ ਆਮ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਸੰਸਾਰ, ਬੋਲ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ—ਉਹ ਵੀ ਓਸੇ ਹੀ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਰਣ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਸਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਲਈ, ਚੇਤਨਾ ਵੀ ਜੜ੍ਹੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਅਸਲਤਾ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਰੂਪ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਸੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ—ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਚੌਥੀ ਹਾਲਤ (ਤੁਰੀਆ) ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਯੋਗੀ ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਨੀਂਦ ਵਾਂਗ ਸੁਚੇਤਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮੰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਰੂਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਰਲਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਓਸੇ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਨਿਰਰੂਪ ਤੋਂ ਨਿਰਰੂਪ ਫੈਲਦਾ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮੰ ਤੋਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਸਤਵਿਕਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਪੂਰਨ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸਥਾਪਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਪੂਰਨ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਅਜਨਮਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਜਨਮਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਓਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਓਥੇ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਅਨੁਭਵੀ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਹ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਲ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਪਰਮ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪਰਛਾਂਵ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਰਛਾਂਵ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿੱਕੇ ਅਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਿੱਕਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਧ, ਪਰਮ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ—ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ। ਇਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ; ਇਹ ਅਦਿ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਇਕ ਦਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਥੇ ਮਨ—ਜੋ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ—ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਓਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਬੁੱਧੀ, ਨਾ ਮਨ, ਨਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਨਾ ਸੰਸਕਾਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਹਾਲਤ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਲੀਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅਜਰ ਹਾਲਤ ਸਥਾਪਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਸਾਡੇ ਪੱਖੋਂ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਖਾਲੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਕ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, "ਉਸ ਪਰਮ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਅਨੰਤ ਚੇਤਨਾ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਮਝ ਵਧੇ।" ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, "ਜਦੋਂ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਲਯ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਭ ਕਰਣਾਂ ਦਾ ਕਰਣ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮੰ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣ।" "ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਾ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੂਪ ਅਵੇਰਣਯ ਹੈ—ਉਹੀ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।" "ਉਥੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ੇ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।" "ਜੇ ਜੀਵ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਰੀਰ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ—ਉਹੀ ਸਭ ਕਰਣਾਂ ਦਾ ਕਰਣ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਅੰਗੂਠਾ ਜਾਂ ਉਂਗਲੀ ਨੂੰ ਹਵਾ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਛੁੰਦੀ, ਜੋ ਜੀਵ-ਮਨ ਦਾ ਰੂਪ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਰੂਪ ਲੰਮੀ ਚਿੰਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਨੰਤ, ਅਜੜ, ਤੇ ਪੱਕਾ ਸਥਾਪਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ! ਉਹੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਚਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਆਕਾਸ਼, ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਹਵਾ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੈ—ਉਸ ਅਣਪਕੜ ਚੇਤਨਾ-ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।" "ਅਣਪਕੜ, ਮਨ-ਰਹਿਤ, ਜੀਵੰਤ, ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਹਾਲਤ—ਉਹੀ ਸ਼ਾਂਤ, ਪਰਮ ਮੌਜੂਦਗੀ ਆਦਿ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ।" "ਚੇਤਨਾ-ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ, ਜਾਂ ਗੂੜ੍ਹ ਚਮਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰ, ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ—ਉਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।" "ਜੋ ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਅਦਿ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੁਭਵ, ਰੋਸ਼ਨੀ, ਦਿਸ਼ਣ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ—ਉਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।" "ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਅਨੁਤਪੰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਵਿਭਾਜਿਤ ਦਿਸਦਾ, ਪਰ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਹੈ—ਉਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।" "ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਸੰਸਾਰਕ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਜੋ ਆਸਨ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੈ—ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ—ਉਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮੰ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀਅ, ਅਪਾਰ, ਤੇ ਅਜਰ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ, ਚੇਤਨਾ, ਤੇ ਵਿਅਕਤੀ—all ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਇਕ ਅਸਲੀਅਤ ਹੈ।