ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਯਜਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰਾਵਣ ਵਰਗੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇਕਰ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਸਾਡੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਸਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਵਰਗੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਸੀਂ ਲੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਇਹ ਤਾਂ ਭਾਗ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਸਿਰਮੌਰ ਦੇਵਤਾ ਹੋ। ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਵਾਨਰ ਜਾਂ ਸਰਪ ਵੀ ਲੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਫਿਰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਉਹ ਵੱਡੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਤਾਕਤ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਭਾਵੇਂ ਸਾਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹੋਣ, ਲੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਰਾਘਵ ਵੀ ਹੁਣ ਵਧਾਪੇ ਕਾਰਨ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।” ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਲਵਣ ਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਯਜਨ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਧੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਭੇਜਾਂ? ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚਲਾਂਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੋਈ ਟਿਕਾਊ ਜਿੱਤ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।” ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਡਰ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਸ਼ਰਥ ਸੰਦੇਹਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਿਆ, ਉਸਦੀ ਅਵਸਥਾ ਐਵੇਂ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੌਸ਼ਿਕ (ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ) ਨੇ ਭਾਵੁਕਤਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਤੂੰ ਹਰਣ ਵਰਗੀ ਦਸ਼ਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਰਾਘਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਲਈ ਇਹ ਉਲਟਣ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਚਾਂਦ ਦੀ ਠੰਡੀ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਅਸਮਰਥ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ, ਭਾਵੇਂ ਤੇਰਾ ਵਚਨ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।” ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਡਰ ਗਏ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਧੀਰਜੀ, ਨਿਆਂਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਧਰਮ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਰੂਪ ਹੈਂ; ਦਸ਼ਰਥ, ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਤੂੰ ਸੁਝਵਾਨ ਅਤੇ ਵਚਨਬੱਧ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰ, ਜੋ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ। ਤੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਤੋਂ ਨਾ ਹਟ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਤੇ ਯਜਨ ਫਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਇਸ ਲਈ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਭੇਜ।” “ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਐਵੇਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਰਾਮ, ਭਾਵੇਂ ਹਥਿਆਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਰਾਛਸਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਦਸ਼ਰਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਨਿਭਾਵੇਗਾ? ਜੀਵ ਜੰਤੂ ਤੇਰੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦੇ, ਤੂੰ ਵੀ ਉਹੀ ਰਾਹ ਨਾ ਛੱਡ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਧਰਮ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਰੂਪ ਹੈ, ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਮਹਾਨ। ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਚਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਜਾਣੇਗਾ। ਨਾ ਕੋਈ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਨਾ ਅਮਰ ਲੋਕ, ਨਾ ਦਾਨਵ, ਨਾ ਨਾਗ, ਯਕਸ਼ ਜਾਂ ਗੰਧਰਵ, ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।” “ਇੱਕ ਅਸਤਰ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਿੱਤਣ ਔਖਾ ਸੀ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਭ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਰਗੇ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਚਲੇ—ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂਤਾਕਤ ਵਾਲੇ। ਜਯਾ ਅਤੇ ਸੁਪ੍ਰਭਾ, ਦੋਵੇਂ ਦਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਕੰਨਿਆਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਜਿੱਤਣ ਔਖੇ ਸੀ। ਜਯਾ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਵਰਦਾਨ ਪਾ ਕੇ ਪੰਜਾਹ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਸੀ। ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਹ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ, ਅਜਿੱਤ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।” “ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਤਜੋਮਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਹੈ; ਰਾਮ ਦੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਰੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਨਾ ਕੰਪੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਧਰਮੀ ਮਨੁੱਖ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਾ ਹੋ।” ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਭੇਜਣਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, “ਦਰਬਾਨ, ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਕੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਲਿਆ।” ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਦਰਬਾਨ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਉਦਾਸ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੌਂਲ ਦੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਭੌਰਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ‘ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਆਵਾਂਗਾ,’ ਪਰ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠਾ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਰਾਮ ਕਿਵੇਂ ਹੈ, ਕਿਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ?” ਰਾਮ ਦੇ ਸੇਵਕ ਨੇ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ।