ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਕਰਸ਼ਣ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਜੋ ਸੁਭਾਵਿਕ ਰੁਝਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਆਪੇ ਹੀ ਠੰਢੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹਰਕਤ ਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਆਕਾਸ਼, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਾਨਣ ਦੀ ਖੁਦ ਸੁੱਧ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਰੂਪ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਮੈਂ ਤੇ ਤੂੰ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਦਿੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਦ ਸੁੱਧ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਸਲ ਫ਼ਿਤਰਤ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਈਆਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਪਰਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਇਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਇਨਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਧ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਵੀ ਸਦਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ‘ਮੈਂ’, ‘ਤੂੰ’ ਜਾਂ ‘ਸੰਸਾਰ’ ਵਰਗਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵੇਖੇ ਗਏ ਦਾ ਭਰਮ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੁੱਧ ਏਕਤਾ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਭਰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਅਣਹੋਣੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ; ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਵਿਚ ਅਣਹੋਣੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਇਹ ਜੋ ਦਿਸ਼ਾ-ਭਰਮ ਦੀ ਤਪਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਭਟਕਾਵਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਠੰਢੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਹੇ ਰਾਮਾ, ਇਸ ਭਰਮ-ਰੂਪ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸੁਣ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਬੀਜ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਾਦ ਦਾ ਇਹ ਬੀਜ, ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੇਖੇ ਗਏ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ, ਪਰ ਦੁਨੀਆਂ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਫੈਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਘਾਟੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੁੰਦੀ; ਚਾਹੇ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਬਾਹਰਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅੰਦਰਲਾ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਸ ਲਈ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਬਾਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ, ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝ ਲਵੇਂਗਾ। ਇਹ ਜੋ ‘ਮੈਂ’ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ‘ਸੰਸਾਰ’ ਸ਼ਬਦ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲਤਾ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਇਕੋ ਇਕ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ—ਜੋ ਨਾ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਮਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਤਾ ਤੋਂ ਪੂਰਨਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਟਿਕਦੀ ਹੈ; ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਾ, ਕੋਈ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਖਾਲੀਪਨ, ਨਾ ਜੜਤਾ, ਨਾ ਚੇਤਨਤਾ—ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਅਪਕ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਬਾਂਝੀ ਔਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਹਾੜ ਪੀਸ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਸਿੰਗ ਦੀ ਮਾਪ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਪੱਥਰਾਂ ਨੇ ਬਾਂਹਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਤਾਂਡਵ ਨਾਚ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ—ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਰੇਤ ਦੇ ਦਾਣੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਵਗ ਰਹੇ ਹਨ, ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਬਣਾਵਟੀ ਬੱਦਲ ਗੱਜ ਰਹੇ ਹਨ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਇੰਨੇ ਹੀ ਅਸਲ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪੇ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੇ ਤੂੰ ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਵੀ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ? ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨਾ ਕਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਉਭਰਿਆ, ਨਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾ ਕਿ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ: ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਬਾਂਝੀ ਔਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਰੇਤ ਵਿੱਚ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕੁਝ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਰਚਨਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਅਉਤਪੰਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੁਣ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨ, ਜੋ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਦੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਾਸਵੰਤਤਾ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਅਸਲਤਾ ਦੀ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੁਪਨਾ। ਇਹ ਮਨ, ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮਾਇਆ ਦੀ ਚਮਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਨ ਚਮਕਦਾ, ਹਿਲਦਾ, ਨੱਚਦਾ, ਮੰਗਦਾ, ਬਣਦਾ, ਡੁੱਬਦਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਮਰਤਾ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਦਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਚੰਜਲਤਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਹੈ ਮਨ। ਹੁਣ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਇਹ ਮਨ ਦਾ ਭਰਮ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਭ੍ਰਮ-ਰੂਪ ਮਨ ਕਿੱਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਬਾਕੀ ਵੀ ਸਮਝਾ ਦਿਓ, ਹੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ। ਜਦੋਂ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਲਯ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਸੱਤਤਾ ਛਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰਚਨਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀਆਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਅਉਤਪੰਨ, ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰਭੂ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਕਦੇ ਲੁਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਸਮੇਂ, ਹਰ ਥਾਂ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦਾ ਸਰੋਤ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਬਦ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਆਤਮਾ’ ਆਦਿਕ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਉਭਰਦੇ। ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਵੇਦਾਂਤੀਆਂ ਲਈ ਉਹ ਸੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਉਹ ਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਖਾਲੀਪਨ ਵਲੀਆਂ ਲਈ ਉਹ ਖਾਲੀਪਨ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਲਈ ਚਾਨਣ ਦਾ ਸਰੋਤ; ਸਦਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਸਲੀ ਭੋਗੀ, ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਵੀ ਹੈ, ਨਾ-ਮੌਜੂਦ ਵੀ; ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਦੂਰ ਹੈ; ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਚਾਨਣ। ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਰਗੇ ਦੇਵਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਕਿਰਨਾਂ; ਉਸ ਤੋਂ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕ ਉਭਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬੁੱਲਬੁਲੇ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਧਾਰਾਂ ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੱਥਰਾਂ, ਪਾਣੀਆਂ, ਬੇਲਾਂ, ਧੂੜ, ਪਹਾੜਾਂ, ਹਵਾਵਾਂ, ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਠ-ਰੂਪੀ ਸ਼ਹਿਰ (ਸਰੀਰ) ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਵਗਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਠੋਸ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸੀ ਪਰਮ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਖੇਡ ਹੈ।