ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਮ ਸਦਾ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਗਾਂ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਉਪਵਨ, ਅਤੇ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀਆਂ ਘਣ ਘਣ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਆਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਦੀ ਰੀਤ, ਆਪਣੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਅੰਗਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਉਲਟ ਗਈ ਹੈ—ਮੈਂ ਇੱਕ ਠੰਡੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰੇ ਭਰੇ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੁਰਝਾ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਰਾਮ ਨਾ ਤਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਘਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਮਜ਼ਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਝੜ ਦੀ ਘਟਾ। ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਅਜੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ—ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਦੈਤਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਪਿਆਰ, ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਵਾਦ, ਜਾਂ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਲੋਕ ਵੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੋਹ ਵਾਸਤੇ ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜਾਨ, ਧਨ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਵਭਾਵਿਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਦੈਤਾਂ, ਜੋ ਚਲਾਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰੂਰ ਹਨ, ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸੋਚ ਵੀ ਅਸਹਿਨੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਜੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ। ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਦੁਖ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਅਤੇ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਇਹ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਰਾਮ, ਜੋ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਦੂਜੇ ਤਿੰਨ ਵੀ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇਹੀ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਜੇ ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਚਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਵਾਨ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਓ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਤ-ਵਾਸੀ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਚਾਰਾਂ ਵਾਹਿਨੀਆਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਓ। ਉਹ ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਕਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ? ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੌਣ ਹਨ? ਮੈਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਦੱਸੋ। ਰਾਮ ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਜਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਚਲਾਕੀ ਵਾਲੀ ਯੁੱਧਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ—ਕਿਵੇਂ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਡਟ ਕੇ ਖੜਾ ਰਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੈਤਾਂ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਵਣ, ਇੱਕ ਮਹਾ ਦੈਤ, ਜੋ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਦਾ ਭਰਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਰਵਾਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਬੜਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ाली ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਮੰਦ-ਮੱਤ ਤੂੰਹਾਡੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਖਤਮ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਵਣ ਵਰਗੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਸੀਂ ਖੜੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ; ਇਹ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਦੇਵਤਾ ਹੋ। ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਜਾਂ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਉਹ ਸ਼ੂਰ ਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੇਂ ਵਰਦਾਨ ਹੋਣ, ਖੜੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਸਮੇਂ ਨੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਰਾਘਵ ਵੀ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਕੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲਵਣ, ਜੋ ਯਜਨ-ਹੰਤਾ ਅਤੇ ਮਧੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਯਸ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ—ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਭੇਜਾਂ? ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ। ਇਹ ਨਰਮ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੰਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਕਿਸੇ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਵੇ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਇਹ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਤੁਸੀਂ, 'ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ,' ਦਾ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ; ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਹਿਰਣ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਉਲਟਾ ਰਾਘਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਲਈ ਸਹੀ ਨਹੀਂ; ਚੰਦ ਦੀ ਠੰਡੀ ਕਿਰਣਾਂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਕਾਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ, ਭਾਵੇਂ ਵਚਨ ਅਧੂਰਾ ਰਹੇ।" ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਡਰ ਗਏ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਧੀਰ, ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਇक्षਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋ, ਧਰਮ ਦਾ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਹੋ; ਦਸ਼ਰਥ, ਤੁਹਾਡਾ ਯਸ਼ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਵਧਾਨ ਅਤੇ ਵਚਨਬੱਧ ਹੋ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਤੁਸੀਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਯਸ਼ਵਾਨ ਹੋ, ਆਪਣਾ ਕਰਤਵ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡੋ। 'ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ' ਦਾ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਯਜਨ ਅਤੇ ਸਤਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਭੇਜੋ।