ਰਾਮਾ, ਸੁਣੋ, ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਇਹ ਉਪਾਇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਨੂੰ ਸਮਝਾ ਰਹਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਵੋਚ ਆਨੰਦ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਕੋ ਇਕ ਰਾਹ ਹੈ। ਜਦ ਤੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਇਸ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੋਗੇ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਵੇਂ, ਕਿਸ ਲਈ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਦਿੱਤਾ? ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਿਆ? ਇਕ ਅਨੰਤ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਥਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅਕਾਸ਼ ਰੂਪ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਅਤੇ ਠਹਿਰਾਉ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹਿਲਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਉੱਠਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਉੱਚਾ ਸਰਜਨਹਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਮਰਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਭੇਦਾਂ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚੀ। ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਇਕ ਕੋਨੇ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੁੱਖ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਜੋ ਜੀਵ ਅਸਤਿਤਵ ਅਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਭੈ 'ਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਉਪਾਇ ਬਣਾਇਆ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੇਖੀ, ਤਾਂ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਸਰਜਨਹਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਆਈ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਅੰਤ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਇਹ ਨਾਸ਼ਵਾਨ, ਨਿਰਾਸ਼ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਤਪ, ਧਰਮ, ਦਾਨ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਆਦਿਕ ਬਣਾਏ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਾਇਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਨਿਰਵਾਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਨਮ ਹੈ, ਨਾ ਮੌਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਗਿਆਨ ਹੀ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ ਹੈ; ਤਪ, ਦਾਨ, ਤੀਰਥ ਆਦਿ ਸਿਰਫ਼ ਛੋਟੇ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਉੱਚੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਕਮਲ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਜਦ ਉੱਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਲਹਿਰ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਮੰਡਲ ਲੈ ਕੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ। ਉਹ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, “ਆ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ,” ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਮਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਟਾ ਬੱਦਲ ਚੰਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵੀ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਮੈਨੂੰ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਕੇ ਬੋਲ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਪੁੱਤ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਜੋ ਬਾਂਦਰ ਵਾਂਗ ਚੰਚਲ ਹੈ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਮੂੜਤਾ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਏ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਉੱਤੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੀ ਛਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੂਪ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਾਗਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨੀਚ ਜੀਵ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰੂਪੀ ਦੋਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ? ਤਦ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਪੁੱਤ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੈਂ? ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਾ ਉਪਚਾਰ ਪੁੱਛ, ਤਾ ਕਿ ਤੂੰ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹੇ।” ਫਿਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਸਰਜਨਹਾਰ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਰੂਪੀ ਰੋਗ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰੂਪੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜੀਵ ਲਈ ਇਸਦਾ ਅੰਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?” ਉਹ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਰਵੋਚ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਸੀ, ਜਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰਜਨਹਾਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨਕਰਤਾ ਬਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਗਿਆਨ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸਰਵੋਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆ ਗਈ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸੋਨਾ।” “ਹੁਣ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਗ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਵਿਚ ਜਾ, ਤਾਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਉੱਥੇ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ, ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵਿਰਾਗੀ, ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਰਾਗ-ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰ।” “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ, ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਮੇਰਾ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਕੇਵਲ ਕਰਤਵਯ ਵਾਸਤੇ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਮਨ ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੁਪਤ ਜਿਹਾ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਆਵਤਾਰ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਣਿਆ। ਹੁਣ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੂੰ ਆਜ ਇਹ ਸਰਵੋਚ ਗਿਆਨ ਸੁਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਮਨ ਇਸ ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਫਲ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਇਸ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।