ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਜਿਗਿਆਸੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਅਤੇ ਭਾਗ ਦੇ ਭੇਦ ਬਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਲਾਟਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਲਾ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਯਤਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਯਤਨ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ। ਜੋ ਯਤਨ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਨਵਾਂ, ਮੌਜੂਦਾ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਦ੍ਰਿੜ਼ ਨਿਸ਼ਚੈ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਿਛਲੇ ਯਤਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਹੈ?" ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਇਆ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਉੱਤਮਤਾ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਚਿੱਤ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਕਾਰਨ, ਕਿਸੇ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਉਂਗਲ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਪਾਣੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇ ਧਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਨਗਰਾਂ ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮੂਲਤਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਕਰਮ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਾਹ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ—ਮੋਹਕ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਲਦਾਇਕ ਨਹੀਂ।" "ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਕੇਵਲ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਹੀ ਅਸਲੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ, ਇ enਲਾਵਾ ਭਾਗਵਾਦ ਜਾਂ ਕਿਸਮਤ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਵੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਅਨੁਸਾਰ। ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਯਤਨ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਯਤਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਲਾਭ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਪਹਲਵਾਨ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਦੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਹਾਨੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਕਿ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਯਤਨ ਜਿੱਤ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਚੰਗੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਮਾੜੇ ਯਤਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਜੇਕਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਵੇ ਕਿ ਪਿਛਲਾ ਯਤਨ ਮੈਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਯਤਨ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ, ਜਦ ਤੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਮਾੜਾ ਯਤਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਥਮ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਜ ਦੀ ਨੇਕੀ ਨਾਲ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਮਾੜਾਈ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਪਿਛਲੇ ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਝੂਠੇ ਭਾਗਵਾਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ਼ ਕਰਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮਪੱਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਕਰਣ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਕਰਮਣਤਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਗਧੇ ਵਾਂਗ ਸਮਾਨਤਾ ਲੱਭੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਸੰਸਾਰ-ਰੂਪ ਗੁਫਾ ਤੋਂ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਰਾਹੀਂ, ਮ੍ਰਿਗ ਵਾਂਗ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖੋ—ਜੋ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਛੱਡ ਦਿਓ; ਜੋ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਪਣਾ ਲਵੋ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁਆਦਲੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਨੀ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਆਨੰਦ ਵੀ ਨਾਜੁਕ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕੀੜਾ ਆਪਣੇ ਜਖਮ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਸਾੜੋ।" "ਉੱਚੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਾੜੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸਦਾ ਮਾੜਾ ਨਤੀਜਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 'ਭਾਗ' ਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਅਟਕਲਾਂ ਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਰਤਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਦੋ ਸੱਪ ਵੇਖ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਭਾਗ ਮੈਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ'—ਇਹ ਮੂਰਖਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਣਦੇਖੇ ਕਾਰਣ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਸਮਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਤੇ ਵਿਵੇਕ ਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਸਵ-ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲਕੜੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਲਕੜੀ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੀ ਗਲਤ ਹੈ।" "ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਅਸੀਮ ਨਹੀਂ; ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਹੱਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚੋਂ ਤੇਲ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਯਤਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਘੜਾ ਜਾਂ ਕੱਪੜਾ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਵੀ ਹੱਦਬੱਧ ਹੈ।" "ਯਤਨ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਸਹੀ ਵਿਹਾਰ, ਚੰਗੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਤੀਜਾ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।" "ਜਿਹੜੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਦੁੱਖ, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਵਿਯੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕੇਵਲ ਯਤਨ ਅਤੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦੇ ਦਰਜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ, ਵਿਦਿਆ, ਚੰਗੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹਨ ਵਰਗੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਅਸੀਂ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਦੇ, ਸੁਣਦੇ, ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਕੇਵਲ ਯਤਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਆਲੱਸ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ, ਗਰੀਬੀ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ। ਆਲੱਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਮਨੁੱਖ-ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਬਚਪਨ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਯਤਨ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਵੇਕ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਗੁਣ ਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਚੁੱਕਾ, ਤਾਂ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਵੱਲ ਵਧ ਗਿਆ। ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਸਭ ਸੰਗਤੀ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਧੁੰਦਲਕਾ ਛਾ ਗਿਆ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਲਈ, ਭਾਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਵਲ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਹੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਚੰਗੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕੋ। ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਯਤਨ ਕਰੋਗੇ, ਉੱਨਾ ਜਲਦੀ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ। 'ਭਾਗ' ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਖ ਵੇਲੇ 'ਹਾਏ' ਆਖਦੇ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਭਾਗ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਵੱਡੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਥੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਮਾੜੀ ਕਰਨੀ ਅੱਜ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਰਨੀ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਛਲੇ ਪਾਪ ਵੀ ਸੁਧਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਜਿਗਿਆਸੂ ਨੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਯਤਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਆਲੱਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕ ਸਕੇ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਸਕੇ।