ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਨਕ ਨੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਇਆ, ਪਰ ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਨਕ ਨੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਸੁਆਦਲੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਆਤਿਥ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਭੋਗ ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਦੀ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਵਰਗੇ ਲੱਗੇ; ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ ਰਹੇ, ਸ਼ਾਂਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਚੁੱਪ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਚਿੱਤ ਨਾਲ—ਪੂਰਨ ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਜਨਕ ਨੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਅਸਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਜਨਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਿਕ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾ ਲਏ ਸਨ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?" ਫਿਰ ਜਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਆਚਾਰਯ, ਇਹ ਸੰਸਾਰਕ ਪ੍ਰਪੰਚ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਤੇ ਛੇਤੀ ਦੱਸੋ।" ਜਨਕ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੁੱਛਣ ’ਤੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਓਹੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਦ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਵੀ ਇੰਨਾ ਹੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਹੀ ਅਰਥ ਕਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਲਪਨਾ ਰੁਕਣ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਪੱਕਾ ਗਿਆਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਸਾਰ ਅਸਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸੱਚ ਦੱਸੋ—ਤੁਾਡੇ ਕੋਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਠੰਢ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨਾ ਭਟਕੇ।" "ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮੁਨਿਵਰ; ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਵੀ ਇਹ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਅਦਵੈਤ ਚੇਤਨਾਤਮਕ ਆਤਮਾ ਹੀ ਵਜੂਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬੱਝਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਮੁੱਕਣ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਾਰੇ ਭੋਗਾਂ ਜਾਂ ਜਗਤ ਦੇ ਵਿਖਾਵਿਆਂ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਭੋਗਾਂ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋ ਗਏ ਹੋ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਜਿਹੜੀ ਪੂਰਨਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਹਨ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਮੈਂ, ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਵਿਅਾਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਕਰ ਲਿਆ; ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵਿਖਾਵੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਮੁਕਤ ਹੋ—ਮੋਹ ਛੱਡੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਜਨਕ ਦੀਆਂ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਉੱਚਤਮ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕ ਗਏ। ਦੁੱਖ, ਡਰ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਿਰਲੇਪ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਵੱਢ ਕੇ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਲਈ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਨਿਰਵਿਕਲਪ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਲ ਮੁੱਕੀ ਦੀਵਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਤੇ ਮਲਿਨਤਾ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਇਕਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਰਾਮ ਜੀ, ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਵੇ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਭੋਗ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਝਦਾਰ ਨੂੰ ਰੋਗ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਉਸ ਮਨ ਦੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਜਾਣ ਲਿਆ—ਕਿ ਹੁਣ ਕੋਈ ਭੋਗ ਉਸ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਜਦ ਤੱਕ ਮਨ ਵਿਚ ਭੋਗ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੈ, ਝੂਠੀ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਬੇੜੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਦ ਇਹ ਕਲਪਨਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬੇੜੀ ਕੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਜੀ, ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਲਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ; ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਪੱਕਾ ਹੋਣਾ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਲੋਕ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਛੁਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੀ ਇੰਦਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਗਿਆਨੀ ਹੈ; ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਡਿਤ ਹੈ; ਐਸੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਭੋਗ ਮਿੱਠੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਜਿਸ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਨ—ਜਿਵੇਂ ਮਾਣ ਜਾਂ ਧਨ—ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਭੋਗ ਰੁਚਿਕਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹ ਜੀਵਤ ਮੁਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਜਾਣਣ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਤਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਜੀਵ ਇੰਦਰੀ ਭੋਗਾਂ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬੂਟਾ ਨਹੀਂ ਉੱਗ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਸਮਝ ਲਵੋ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਚੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਅਸੁਖਦ ਭੋਗ ਰੁਚਿਕਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਮ ਜੀ ਤੱਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਕੇਵਲ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਦਵੈਤ ਸਤ-ਚਿੱਤ-ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਲੱਭਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਪਣਾ ਤੱਤ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਗੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਆਗੂ ਹਨ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ, ਤੇ ਤਿੰਨੋ ਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਾਨੂੰ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਮੁਕਾਉਣ ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਿੱਖਾਇਆ ਸੀ? ਨਿਸ਼ਧ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਚੀੜ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਭਾਗਵਾਨ ਪਦਮਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ) ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਨਾਲ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਵਿਵੇਕ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਾਸਨਾ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸੰਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।