ଯେ ହି ପାଶ୍ଚାତ୍ଯଜନ୍ମାନସ୍ ତେ ହି ସୁପ୍ତଂ ମନୋମୃଗମ୍ । ପ୍ରବୋଧଯନ୍ତି ପ୍ରଥମଂ ଗୁଣଗୀତୈର୍ ମହାଗୁଣାଃ
ଯେମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଦେଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାଗୁଣୀ ଥିବାରୁ, ପ୍ରଥମେ ମନରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ମୃଗକୁ ଗୁଣର ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଜାଗାଇଥାନ୍ତି।
ପ୍ରଥିତଗୁଣାନ୍ ସୁଗୁରୂନ୍ ନିଷେଵ୍ଯ ଯତ୍ନାଦ୍ ଅମଲଧିଯା ପ୍ରଵିଚାର୍ଯ ଚିତ୍ତରତ୍ନମ୍ । ଗତିମ୍ ଅମଲାମ୍ ଉପଯାତି ମାନଵୋ ଽସ୍ମିଞ୍ ଜଗତି ଵିଲୋକ୍ଯ ଚିରଂ ପ୍ରକାଶମ୍ ଅନ୍ତଃ
ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁରୁମାନେଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ସେବନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ବୁଦ୍ଧିରେ ମନର ରତ୍ନକୁ ଭଲଭାବେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କଲେ, ଏହି ସଂସାରରେ ମଣିଷ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଵଳା ଆଲୋକକୁ ଦେଖି, ନିର୍ମଳ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଏଷ ତାଵତ୍ କ୍ରମଃ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ ସାମାନ୍ଯସ୍ ସର୍ଵଜନ୍ତୁଷୁ । ଇମମ୍ ଅନ୍ଯଂ ଵିଶେଷଂ ତ୍ଵଂ ଶୃଣୁ ରାଜୀଵଲୋଚନ
ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ସାଧାରଣ କ୍ରମ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଗଲା; ଏବେ, କମଳନୟନ, ଆଉ ଏକ ବିଶେଷ କଥା ଶୁଣ।
ଅସ୍ମିନ୍ ସଂସାରସଂରମ୍ଭେ ଜାତାନାଂ ଦେହଧାରିଣାମ୍ । ଅପଵର୍ଗଗତୌ ରାମ ଦ୍ଵାଵ୍ ଇମାଵ୍ ଉତ୍ତମୌ କ୍ରମୌ
ଏହି ଜଗତର ଉତ୍ତେଜନା ଭିତରେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ହେ ରାମ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁକ୍ତିରେ ପହଞ୍ଚିବାର ଦୁଇଟି ଉତ୍ତମ ଉପାୟ ଅଛି।
ଏକସ୍ ତାଵଦ୍ ଗୁରୁପ୍ରୋକ୍ତାଦ୍ ଅନୁଷ୍ଠାନାଚ୍ ଛନୈଶ୍ ଶନୈଃ । ଜନ୍ମନା ଜନ୍ମଭିର୍ ଵାପି ସିଦ୍ଧିଦସ୍ ସମୁଦାହୃତଃ
ପ୍ରଥମ ଉପାୟ ହେଉଛି ଗୁରୁଙ୍କ କହିଥିବା ଉପାୟର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା, ଯାହା ଧୀରେ ଧୀରେ, ଏକ ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ଅନେକ ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶିଖିବାଯାଏ, ଏବଂ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।
ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ ତ୍ଵ୍ ଆତ୍ମନୈଵାଶୁ କିଞ୍ଚିଦ୍ଵ୍ଯୁତ୍ପନ୍ନଚେତସଃ । ଭଵତି ଜ୍ଞାନସମ୍ପ୍ରାପ୍ତିର୍ ଆକାଶଫଲପାତଵତ୍
ଦ୍ୱିତୀୟ ଉପାୟ ହେଉଛି, ଯେତେବେଳେ କେହି ନିଜ ମନରେ କିଛି ବୁଝିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ, ସେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ହଠାତ୍ ଆସିଯାଏ, ଯେପରି ଆକାଶରୁ ଫଳ ଖସିପଡ଼େ।
ନଭଃଫଲନିପାତାଭଜ୍ଞାନସମ୍ପ୍ରତିପତ୍ତଯେ । ଅତ୍ରେମଂ ଶୃଣୁ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ପ୍ରାକ୍ତନଂ କଥଯାମି ତେ
ଏହି ଆକାଶରୁ ଫଳ ଖସିପଡ଼ିବା ପରି ହଠାତ୍ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କେମିତି ହୁଏ, ଏହା ବୁଝିବା ପାଇଁ, ଏଠାରେ ଏକ ପୁରୁଣା କଥା ଶୁଣ, ମୁଁ ତୋତେ କହୁଛି।
ଶୃଣୁ ସୁଭଗ କଥଂ ମହାନୁଭାଵା ଵ୍ଯପଗତପୂର୍ଵଶୁଭାଶୁଭାର୍ଗଡୌଘାଃ । ଖପତିତଫଲଵତ୍ ପରଂ ଵିଵେକଂ ଚରମଭଵା ଵିମଲଂ ସମାପ୍ନୁଵନ୍ତି
ହେ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଶୁଣ, କିପରି ମହାନ ମନ୍ୟମାନେ, ଯାହାଙ୍କର ପୂର୍ବ ସୁକୃତ ଓ ଦୁଷ୍କୃତ ସମସ୍ତ ଦୂର ହୋଇଯାଇଛି, ସେମାନେ ଆକାଶରୁ ପଡିଥିବା ଫଳ ପରି, ଶେଷ ଓ ନିର୍ମଳ ବିବେକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଅସ୍ତମିତସର୍ଵାପଦ୍ ଉଦ୍ଯତ୍ସମ୍ପଦ୍ ଉଦାରଧୀଃ । ଵିଦେହାନାଂ ମହୀପାଲୋ ଜନକୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ବିଦେହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜନକ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା, ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼ୁଥିଲା, ମନ ବଡ଼ ଉଦାର ଥିଲା ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।
କଲ୍ପଵୃକ୍ଷୋ ଽର୍ଥିସାର୍ଥାନାଂ ମିତ୍ରାବ୍ଜାନାଂ ଦିଵାକରଃ । ମାଧଵୋ ବନ୍ଧୁପୁଷ୍ପାଣାଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମକରକେତନଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦାୟିତ୍ୱ ଚାହିଁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ସମାନ ଥିଲେ; ବନ୍ଧୁମାନେ ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ସମାନ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ; ପରିବାରରେ ସେ ବସନ୍ତ ଋତୁ ପରି ଖୁସି ଆଣୁଥିଲେ; ଓ ଜନନୀମାନେ ପାଇଁ ସେ ପ୍ରେମର ଚିହ୍ନ ଥିଲେ।
ଦ୍ଵିଜକୈରଵଶୀତାଂଶୁର୍ ଦ୍ଵିଷତ୍ତିମିରଭାସ୍କରଃ । ସୌଜନ୍ଯରତ୍ନଜଲଧିର୍ ଭୁଵଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଇଵାସ୍ଥିତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପଦ୍ମିନୀ ପରି ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଶୀତଳ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଥିଲେ; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଥିଲେ; ସଦ୍ଗୁଣର ରତ୍ନ ସମୁଦ୍ର ଥିଲେ; ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଥିଲେ।
ପ୍ରଫୁଲ୍ତବାଲଲତିକେ ମଞ୍ଜରୀପୁଞ୍ଜପିଞ୍ଜରେ । ସ କଦାଚିନ୍ ମଧୌ ମତ୍ତକୋକିଲୋଲ୍ଲାସଲାସିନି
ଫୁଲିଥିବା କିଶୋରି ଲତା ଓ ମଞ୍ଜୁଳ ମଞ୍ଜରୀ ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ଦିନ ବସନ୍ତ ଋତୁରେ, ସେ ମଦମସ୍ତ କୋଇଲିଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଗୀତ ଶୁଣି ସେଠାରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଯଯୌ କୁସୁମିତାଭୋଗଂ ସଵିଲାସଲତାଙ୍ଗନମ୍ । ଲୀଲଯୋପଵନଂ କାନ୍ତଂ ନନ୍ଦନଂ ଵାସଵୋ ଯଥା
ଫୁଲେଇଥିବା ଲତା ଓ ମଧୁର ମନୋହର ଉଦ୍ୟାନ ଭିତରକୁ ସେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ନନ୍ଦନ ବାଗିଚାର ଆନନ୍ଦ ଉଠାନ୍ତି ବୋଲି ଲାଗୁଥିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ ଵରଵନେ ହୃଦ୍ଯେ କେସରାମୋଦିମାରୁତେ । ଦୂରସ୍ଥାନୁଚରଶ୍ ଚାରୁକୁଞ୍ଜେଷୁ ଵିଚଚାର ହ
ସେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଉଦ୍ୟାନରେ, କେସର ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ବହୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ଦୂରେ ରହି, ସେ ମନୋହର କୁଞ୍ଜରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଅଥ ଶୁଶ୍ରାଵ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ ତମାଲଵନଗୁଲ୍ମକେ । ସିଦ୍ଧାନାମ୍ ଅପ୍ରଦୃଶ୍ଯାନାଂ ସ୍ଵପ୍ରସଙ୍ଗାଦ୍ ଉଦାହୃତାଃ
ତାପରେ, ଏକ ତମାଳ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧମାନେ ନିଜେମାନେ କଥାହେଉଥିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ।
ଵିରକ୍ତମନସାଂ ନିତ୍ଯଂ ଶୈଲକନ୍ଦରଚାରିଣାମ୍ । ଇମାଃ କମଲପତ୍ତ୍ରାକ୍ଷ ଗୀତା ଗୀତାତ୍ମଭାଵନାଃ
ହେ କମଳନୟନ, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ସଦା ବସିଥିବା ଏହି ଅଲଗା ମନବଳିଏ ମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସତତ ବିରକ୍ତ ମନରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଗାଇଥିବା ଏହି ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ଜ୍ଞାନର ସାର ଭରିଥିବା।
ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦୃଶ୍ଯସମାଯୋଗାତ୍ ପ୍ରତ୍ଯଯାନନ୍ଦନିଶ୍ଚଯଃ । ଯସ୍ ତଂ ସ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ଵୋତ୍ଥଂ ନିଷ୍ଷ୍ଯନ୍ଦଂ ସମୁପାସ୍ମହେ
ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବାର ଏକତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସ୍ୱୟଂ ଅନୁଭୂତିର ଆନନ୍ଦ ନିଶ୍ଚୟ ଯାହା, ସେଇ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱକୁ ଆମେ ପୂଜା କରୁଛୁ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦର୍ଶନଦୃଶ୍ଯାନି ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵାସନଯା ସହ । ଦର୍ଶନପ୍ରଥମାଭାସମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ସମୁପାସ୍ମହେ
ଦେଖୁଥିବା, ଦେଖାଯାଉଥିବା ଓ ଦେଖିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିକୁ ଛାଡ଼ି, ଆମେ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ, ଜ୍ଞାନର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାକୁ ପୂଜା କରୁଛୁ।
ନିର୍ଭାସନଂ ନିର୍ମନନମ୍ ଆଭାସମନନୋପମମ୍ । ଅଭାଵଭାଵନାଭୋଗଂ ସଦାତ୍ମାନମ୍ ଉପାସ୍ମହେ
ଯେଉଁ ଆତ୍ମାର କୌଣସି ଆକାର ନାହିଁ, କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ, କୌଣସି ଦୃଶ୍ୟ ସହିତ ତୁଳନା ହେବା ନାହିଁ, ଏବଂ ଯାହାର ଅନୁଭୂତି ହେଉଛି ଶୂନ୍ୟତାର ଧ୍ୟାନ, ସେଇ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାକୁ ଆମେ ପୂଜା କରୁଛୁ।
ଦ୍ଵଯୋର୍ ମଧ୍ଯଗତଂ ନିତ୍ଯମ୍ ଅସ୍ତି ନାସ୍ତୀତି ପକ୍ଷଯୋଃ । ପ୍ରକାଶନଂ ପ୍ରକାଶାନାମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ସମୁପାସ୍ମହେ
ଅସ୍ତି ଓ ନାସ୍ତି—ଏହି ଦୁଇଟି ଅବସ୍ଥାର ମଧ୍ୟରେ ସଦା ବସିଥିବା, ସମସ୍ତ ଆଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିବା ସେଇ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ଆମେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରୁଛୁ।
ଅଶିରସ୍କହକାରାଭମ୍ ଅଶେଷାକାରସଂସ୍ଥିତମ୍ । ଅଜସ୍ରମ୍ ଉଚ୍ଚରନ୍ତଂ ତଂ ସ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଉପାସ୍ମହେ
ଯିଏ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଆକାର ବିନା, ସମସ୍ତ ଆକାରରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଏବଂ ନିରନ୍ତର ଧ୍ୱନିତ ହେଉଛନ୍ତି, ସେଇ ନିଜ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ଆମେ ଭଜନା କରୁଛୁ।
ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ହୃଦ୍ଗୁହେଶାନଂ ଦେଵମ୍ ଅନ୍ଯଂ ପ୍ରଯାନ୍ତି ଯେ । ତେ ରତ୍ନମ୍ ଅଭିଵାଞ୍ଛନ୍ତି ତ୍ଯକ୍ତହସ୍ତସ୍ଥକୌସ୍ତୁଭାଃ
ଯେମାନେ ହୃଦୟର ଗୁହାରେ ବସିଥିବା ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଖୋଜନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ହାତରେ ଥିବା କୌସ୍ତୁଭ ମଣିକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ରତ୍ନ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପରି।
ସର୍ଵାଶାଃ କିଲ ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ଫଲମ୍ ଏତଦ୍ ଅଵାପ୍ଯତେ । ଯେନାଶାଵିଷଵଲ୍ଲୀନାଂ ମୂଲମାଲା ଵିଲୂଯତେ
ସମସ୍ତ ଆଶାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଏହି ଫଳ ମିଳେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆଶାର ବିଷାକ୍ତ ଲତାମାଳାର ମୂଳ ସମୂଳେ ଉଖଣ୍ଡାଯାଏ।
ବୁଦ୍ଧ୍ଵାପ୍ଯ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଵୈରସ୍ଯଂ ଯଃ ପଦାର୍ଥେଷୁ ଦୁର୍ମତିଃ । ବଧ୍ନାତି ଭାଵନାଂ ଭୂଯୋ ନରୋ ନାସୌ ସ ଗର୍ଦଭଃ
ଯଦିଓ କୌଣସି ମୂଢ଼ ଲୋକ ଜିନିଷମାନେ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରୋଧ ଅଛି ବୋଲି ବୁଝିପାରେ, ତଥାପି ସେ ପୁଣିଥରେ ମନକୁ ସେମାନେ ଉପରେ ବାନ୍ଧିଦେଉଛି, ତେବେ ସେ ଗଧା ନୁହେଁ।
ଉତ୍ଥିତାନୁତ୍ଥିତାନ୍ ଏତାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାହୀନ୍ ପୁନଃ ପୁନଃ । ହନ୍ଯାଦ୍ ଵିଵେକଵଜ୍ରେଣ ଵଜ୍ରେଣେଵ ହରିର୍ ଗିରୀନ୍
ଉଠିଥିବା କିମ୍ବା ଉଠିନଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ବୁଦ୍ଧିର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୁଣିପୁଣି ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ହରି ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼କୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି।
ଉପଶମସୁଖମ୍ ଆଵହେତ୍ ପଵିତ୍ରଂ ଶମଵଶତଶ୍ ଶମମ୍ ଏତି ସାଧୁଚେତଃ । ପ୍ରଶମିତମନସସ୍ ସ୍ଵକେ ସ୍ଵରୂପେ ଭଵତି ସୁଖେ ସ୍ଥିତିର୍ ଉତ୍ତମା ଚିରାଯ
ଶାନ୍ତିର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଶାନ୍ତିର ସୁଖକୁ ଅନୁଭବ କରେ; ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଶାନ୍ତ ଅଛି, ସେଠି ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ରହି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଟୁଟ ରହେ।
ଇତି ସିଦ୍ଧଗଣୋଦ୍ଗୀତା ଗୀତାଶ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହୀପତିଃ । ଵିଷାଦମ୍ ଆଜଗାମାଶୁ ଭୀରୂ ରଣରଵାଦ୍ ଇଵ
ଏଭଳି ଶିଦ୍ଧମାନେ ଗାଇଥିବା ଗୀତ ଶୁଣି, ରାଜା ତୁରନ୍ତ ନିରାଶାରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଭୟଭୀତ ଲୋକ ଯୁଦ୍ଧର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଆତଙ୍କିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଜଗାମ ପରିଵାରଂ ସ୍ଵମ୍ ଆକର୍ଷନ୍ ସ୍ଵଗୃହଂ ପ୍ରତି । ସ୍ଵତୀରଵୃକ୍ଷାନୁସୃତଃ ପ୍ରାଵୃଡୋଘ ଇଵାର୍ଣଵମ୍
ସେ ନିଜ ପରିବାରକୁ ନେଇ, ଘରକୁ ଫେରିଲେ । ଯେପରି ଖରାଦିନରେ ବଡ଼ ବନ୍ୟା ନଦୀପାର ଗଛମାନେକୁ ସହିତ ନେଇ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଏ, ସେଉଁପରି ।
ପରିଵାରମ୍ ଅଶେଷେଣ ଵିସର୍ଜ୍ଯାତ୍ର ସ୍ଵମ୍ ଆଲଯମ୍ । ଏକ ଏଵାରୁରୋହାଗ୍ର୍ଯଂ ଗୃହମ୍ ଅର୍କ ଇଵାଚଲମ୍
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପରିବାରକୁ ରୁହିଯିବାକୁ ଦେଇ, ସେ ଏକାକି ନିଜ ଉଚ୍ଚ ଘରକୁ ଚଢ଼ିଲେ । ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ଚଢ଼େ, ସେଉଁପରି ।
ତତଃ ପ୍ରୋଡ୍ଡଯନାଲୋଲଖଗପକ୍ଷତିଚଞ୍ଚଲାଃ । ଆଲୋକଯଂଲ୍ ଲୋକଗତୀର୍ ଵିଲଲାପେଦମ୍ ଆତୁରଃ
ତାପରେ, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ପାଖ ଯେପରି ଅସ୍ଥିର ହୁଏ, ସେପରି ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ସେ ଜଗତର ଚଳାଚଳକୁ ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ଏଭଳି କହି କ୍ରନ୍ଦନ କଲେ—